>> Suy thoái nguồn nước ngầm và các giải pháp cải thiện
>> Các chiến lược pháp lý nhằm bảo vệ nước mặt và nước ngầm ở Mỹ

Theo các chuyên gia, cách này sẽ góp phần chế ngự hạn hán, bảo vệ và cải thiện môi trường.

Bắt nhả nước dần

Với kinh nghiệm của một nhà địa chất thủy văn lâu năm, từng là Vụ trưởng Vụ Địa chất Thủy văn, Tổng Cục Địa chất và khoáng sản, TS Võ Công Nghiệp, cho biết cách này đã thực hiện từ lâu và bằng nhiều hình thức khác nhau ở nhiều nước. Thực tế chứng minh, việc bổ sung nhân tạo nước ngầm (BSNTNN) đã đáp ứng nhu cầu cung cấp nước.

Ở Mỹ, gần 1/3 lượng nước dùng trong sản xuất và sinh hoạt được lấy từ nguồn bổ sung nhân tạo. Ngoài ra, cách làm này còn khắc phục hiện tượng sụt lún mặt đất (Mêhicô, Nhật Bản, Đức...), ngăn chặn sự xâm nhập của nước mặn (Ixraen, Mỹ, Marocco...).

Theo TS Võ Công Nghiệp, việc BSNTNN thực hiện bằng cách xây dựng các công trình tích trữ nước mưa, nước mặt, nước lũ dưới dạng hồ chứa, kênh đào... từ đó nước thấm vào lòng đất, bổ sung cho các tầng chứa nước ngầm nông (phương pháp thấm thẳng đứng).

Trong trường hợp tầng chứa nước nằm sâu hoặc bị phủ bởi lớp cách nước dày thì xây dựng các công trình hấp thu nước dưới dạng lỗ khoan, giếng đào, lò đứng... có chiều sâu lớn để nước từ trên mặt xâm nhập tự nhiên hoặc được nén ép vào tầng chứa nước (phương pháp chôn vùi).

Sau khi được nạp, lòng đất biến thành "kho chứa nước ngầm", có dung tích lớn mà không chiếm nhiều diện tích đất trên mặt, hạn chế được sự tổn thất do bốc hơi. Khi cần lấy nước, người ta "mở kho" bằng cách khoan giếng ở bất cứ nơi nào trong phạm vi phân bố của tầng chứa nước và bơm hút lên để dùng ngay tại chỗ, không cần phải làm đường dẫn dài như các công trình khai thác nước mặt.

Việt Nam có thể "bắt đất nhả nước" để chống hạn (trong ảnh: Sông Hồng cạn khô). Ảnh: Trung Kiên

Khả thi với điều kiện Việt Nam

TS Bùi Đức Thắng, Tổng thư ký Tổng Hội địa chất Việt Nam khẳng định: phương pháp này hoàn toàn có thể áp dụng ở Việt Nam với tính khả thi cao. Ông Thắng gọi đó là “bắt đất “nhả” nước”: trữ lại nguồn nước ngầm, nguồn nước thừa bổ sung vào mạch nước ngầm dưới đất (bằng cách cho thấm từ từ) để sử dụng dần. Hiện nay, nguồn nước ngầm đang bị khai thác không khoa học, khiến nguồn nước không những bị lãng phí mà còn gây ô nhiễm. Điều đáng mừng, VN là người đi sau nên có thể đón đầu công nghệ tiên tiến nhất.

Còn TS Lê Tứ Hải, Phó tổng giám đốc Liên hiệp Sản xuất địa chất - nước khoáng cho biết, về mặt công nghệ, Việt Nam có thể tự triển khai và thực hiện, vấn đề là cơ quan quản lý có quyết để thực hiện hay không mà thôi.