Berkeley là nhà máy điện hạt nhân thương mại đầu tiên trên thế giới, được xây dựng vào cuối những năm 1950. Trong thời kỳ hoàng kim nhất, nhà máy đã sản xuất đủ điện để cung cấp một thành phố lớn như Bristol, với số dân khoảng 250.000 người.

Ngày nay, những tòa nhà 7 tầng thuộc khu lò phản ứng Magnox, không có đến một công nhân làm việc, không tiếng máy, trông chẳng hơn gì những chiếc hộp chữ nhật trống rỗng.

Hình ảnh bên ngoài của nhà máy hạt nhân Berkeley.

Giám đốc Sean Sargent, người chịu trách nhiệm quản lý nhà máy  phát biểu: "Khi nhà máy hoạt động với đầy đủ trang thiết bị, nơi đây tràn ngập không khí làm việc. Tôi còn nhớ cái cảnh, một trong những căn phòng rộng và tối thuộc Lò phản ứng 2, hơi nước bốc lên từ lò, phản chiếu lên sàn bê tông và các vách tường”.

30 năm cấp điện, 20 năm làm kho lưu trữ

Với lối kiến trúc không có cửa sổ, những căn phòng bê tông rộng lớn giờ đây trơ trọi. Mọi thiết bị theo dõi và kiểm soát đã bị tháo dỡ. Dãy phòng bao quanh một trục trung tâm, nơi đặt các lò phản ứng hạt nhân cũ.

Trên thức tế, hoạt động sản xuất điện tại khu Berkeley đã hoàn toàn ngừng lại vào cuối những năm 1980, đánh dấu ba thập kỷ cung cấp cho lưới điện quốc gia. Hai thập kỷ sau đó, chính phủ cho người đến tháo dỡ và ngừng mọi hoạt động của lò phản ứng. Chức năng còn lại của nhà máy là lưu kho vỏ và lõi lò phản ứng.

Ngày 16/12, tòa nhà sẽ chính thức khóa và niêm phong trong khoảng 64 năm. Mục đích của việc này là lưu trữ chất thải hạt nhân, cho phép các bức xạ trong các lò phản ứng giảm đến mức yêu cầu, đảm bảo an toàn và tính kinh tế trong việc loại bỏ các chất thải hạt nhân còn sót lại.

Trong thuật ngữ về hạt nhân, niêm phong là giai đoạn thứ hai đối với các tòa nhà, lò phản ứng của nhà máy điện hạt nhân trong quá trình tương đối lâu dài,  hay còn được gọi là “lưu trữ an toàn”.

Berkeley là nhà máy sử dụng lò phản ứng Magnox đầu tiên trong số 10 nhà máy tương tự ở Anh, bắt đầu giai đoạn ngừng hoạt động.

Tuy nhiên, ngừng hoạt động một nhà máy điện hạt nhân không phải là một điều dễ dàng.

Sara Johnston thuộc Cơ quan Chấm dứt hoạt động hạt nhân (NDA) tin rằng, niêm phong Berkeley không chỉ là bước tiến bộ thực sự mà còn là thành tích cực kỳ quan trọng cho ngành công nghiệp hạt nhân Anh.

Tuy nhiên, những người hoài nghi cho rằng, việc niêm phong nhà máy trong gần 3/4 thế kỷ là thời gian quá dài, mặc dù nhiệm vụ sản xuất điện đã chấm dứt từ lâu. Hơn thế nữa, nó càng nhấn mạnh khả năng giải quyết chậm chạp của chính phủ với vấn đề rác thải hạt nhân.

Mặc dù vậy, nhiều người tin tưởng, niêm phong nhà máy là cần thiết, vì đòi hỏi chi phí rẻ và hiệu quả hơn so với việc xử lý vật liệu nhiễm phóng xạ.

Một lý do khác cho việc niêm phong Berkeley là Anh vẫn chưa xây dựng được một cơ sở xử lý địa chất, nơi có thể lữu trữ và xử lý chất thải phóng xạ.

Vấn đề chất thải hạt nhân

Trong thời gian qua, Chính phủ Anh vẫn bàn luận và chưa thể dứt khoát về việc có xây dựng hay không một kho chất thải hạt nhân ngầm ở gần Sellafield, Cumbria. Đây cũng là nơi lữu trữ hầu hết chất thải hạt nhân mức độ cao của Anh. Trong thời gian từ 1989 đến 1992, 99% lượng chất thải phóng xạ từ nhà máy Berkeley chuyển tới đây. 

Lượng chất thải hạt nhân trung cấp cần khoảng 64 năm để giảm mức độ phóng xạ xuống mức cho phép để xử lý.

Berkeley còn khoảng 1.000 tấn chất thải phóng xạ trung cấp dạng từ các phòng thí nghiệm, nghiên cứu của nhà máy. Lượng chất thải này được lưu trữ trong một dãy các hòm chứa sâu 8 m, rộng 6 m và dài 14 m. Chúng sẽ dần tự phân hủy sau một thời gian được lưu trữ ở đây. 

Nhà quản lý và người dân địa phương cảm thấy hài lòng với giải pháp lưu trữ tại Berkeley, cho đó là an toàn.

Tuy nhiên, vấn đề lưu trữ chất thải phóng xạ tạm thời tại nhà máy điện sử dụng các lò phản ứng Magnox có thể gây ra khó khăn cho việc xây nhà máy điện mới tại cùng một địa điểm.