>> Hở… cũng thành thơ!
>> 'Bà đỡ' nghệ thuật
Nhiều người “quả quyết”, một trong những nguyên mẫu cho nhân vật của Hồ Anh Thái là nhà thơ V. Trong truyện, Hồ Anh Thái khắc họa chân dung cô nữ nhà báo sồn sồn vừa làm thơ, vừa viết báo, hay buôn bán các thứ lặt vặt, thích mượn điện thoại người khác gọi “chùa”… Tình cờ, đây lại là những điều mà nhiều người vẫn thường tếu táo trong lúc trà dư tửu hậu khi kể về nữ thi sĩ kia. Đem chuyện hỏi nhà văn họ Hồ, anh bảo: “Hãy để cho người đọc tự cảm và tự tranh luận”.
Mượn chuyện chuột kể chuyện người
SBC là săn bắt chuột kể về hành trình tìm và diệt Chuột Trùm, thủ phạm đã gây nên căn bệnh lơ lửng, mất trọng lượng của 7 nhân vật: Chàng, cô Báo, chú Thơ, ông Cốp, Luật sư, Thư ký, Giáo sư. Người thì trực tiếp, người thì gián tiếp bị ánh mắt của Chuột Trùm làm họ trở nên lơ lửng. Theo những mạch dẫn từ Chuột Trùm, người viết kể về đời sống, tính cách, những chuyện “thâm cung, bí sử” của từng người, qua đó, bức tranh cuộc sống hiện lên đầy đủ với buôn đất, làm sân golf, phá biệt thự cổ, ma túy, đại gia - chân dài, nữ doanh nhân ham việc quên lấy chồng…
 |
| Nhà văn Hồ Anh Thái. Ảnh: Tác giả cung chấp |
Các nhân vật chính trong truyện của Hồ Anh Thái đều không có tên, chỉ là Nàng, Chàng, Đại gia, Sếp, Vip, Cốp… như chỉ ra rằng xã hội thời nay có nhan nhản những người như họ. Nhưng có những người ngại cho anh, xuất bản xong cuốn này thì ối người… “từ mặt”.
Cái tài của Hồ Anh Thái ở chỗ gom được rất nhiều chi tiết hài hước từ cuộc sống và chuyển vào tiểu thuyết mà không bị gượng. Trước mỗi chương, anh thường đưa ra những khuyến cáo, giống như chống chỉ định trong hộp thuốc: “Ai sợ chuột đừng đọc chương này, Ai giàu xổi đừng đọc chương này, Ai giáo sư đừng đọc chương này…”. Rõ là một cách kích bác người đọc, nhưng kiểu kích bác này lại càng khiến người ta tò mò, muốn đọc tiếp.
Trí tuệ, văn minh
Hồ Anh Thái là tác giả của hơn ba chục đầu sách gồm cả tiểu thuyết và truyện ngắn. Anh nguyên là Chủ tịch Hội Nhà văn Hà Nội, hiện là Phó đại sứ Việt Nam tại Iran. Giữ nhiều trọng trách, tuổi cũng ngoài 50, nhưng những câu chữ của Hồ Anh Thái cho thấy trẻ rất dai. Lối viết tưng tửng, ngôn từ của cuộc sống thường nhật cứ cuồn cuộn chảy vào văn Hồ Anh Thái.
Trong tiểu thuyết của anh dễ dàng gặp những cụm từ đang “hot”, những câu cửa miệng được giới trẻ thích dùng để “tạo phong cách”, như: “Nói có người nghe/ Ðe có người sợ/ Vợ có người chăm/ Nằm có người bóp/ Họp có người ghi/ Chi có người bù/ Tù có người chạy”, hoặc “chia sim, rẽ dế”… Bởi vậy, NXB Trẻ mới “chào mời” người đọc bằng nhận xét: “Ngôn ngữ văn chương dân gian đầy ắp lời hát nhại, khẩu ngữ, nói lái, những câu vần điệu thời sự của một thời…".
TS Văn học Nguyễn Thị Minh Thái nói về bút pháp của anh như sau: “Vừa giễu cợt hiện đại vừa dân gian tiếu lâm, vừa chao chát đắng cay, vừa lo âu phiền muộn… Ẩn sâu dưới giọng văn đa thanh điệu ấy, dưới cái cười giễu đáo để ấy, đôi khi/ hay nhiều khi, là những trầm tư triết học kín đáo và có thể cả giọt nước mắt rơi thầm”.
Nói vậy thôi, nhưng tác giả cũng biết cái ngưỡng của mình. Anh viết trong tiểu thuyết mà như chính mình đang tự sự với người đọc: "Nhưng người viết văn không phải vì thế mà bạ gì cũng viết. Biết sử dụng chữ cũng phải thận trọng như biết dùng súng dùng dao… Chớ viết nhờn tay, quen tay. Chớ viết vì ngứa chân tay ngứa da đầu. Viết phải từ thôi thúc tự thân".