GS Hoàng Xuân Nhị - Nhà giáo uyên bác, nhiệt thành

(Giáo dục) - Nổi lên như một “ngôi sao sáng” trong đội ngũ những nhà trí thức tầm cao và tên tuổi  là GS Hoàng Xuân Nhị - một nhà giáo uyên bác

mẫu mực về đạo tạo, thâm hậu về tri thức.

Mặc dù đã hơn 30 năm ra trường, song có dịp gặp nhau hoặc trở lại Khoa Ngữ Văn, ĐH Tổng hợp Hà Nội (nay là Trường ĐH Khoa học Xã hội và Nhân văn), chúng tôi vẫn rất tự hào và cảm thấy may mắn bởi được làm sinh viên mái trường này và được đội ngũ các nhà khoa học, các thầy cô giáo tâm huyết, nhiệt thành và có tên tuổi giảng dạy và truyền đạt kiến thức. Tên tuổi của họ ngày nay đã vượt ra khỏi biên giới học thuật quốc gia, trở thành tinh hoa trí thức của thời đại như Hoàng Xuân Nhị, Đặng Thai Mai, Nguyễn Tài Cẩn, Đinh Gia Khánh, Bùi Ngọc Trác, Hoàng Như Mai, Đỗ Đức Hiểu, Hà Minh Đức, Phan Cự Đệ…

GS Hoàng Xuân Nhị với các sinh viên K16 khoa ngữ văn Đại Học Tổng Hợp
GS Hoàng Xuân Nhị với các sinh viên K16 khoa ngữ văn Đại Học Tổng Hợp

   Đại học Tổng hợp Hà Nội ngày ấy là cơ sở đầu ngành đại học của cả nước giảng dạy, nghiên cứu về văn học Việt Nam, văn học nước ngoài, hán nôm, ngôn ngữ, lý luận văn học với một hệ thống giáo trình, sách chuyên đề, chuyên luận có quy mô, chất lượng, uy tín khoa học trong nước cũng như quốc tế. Chính vì vậy mà sau 5 năm học tập, sinh viên Khoa Ngữ văn không chỉ được trang bị kiến thức chuyên sâu và toàn diện mà sau khi ra trường còn phát huy tốt, đóng góp hiệu quả trên nhiều lĩnh vực của đời sống xã hội. Rất nhiều nhà lãnh đạo, nhà văn, trí thức nổi tiếng của Việt Nam đã được học và đào tạo tại đây, trong đó có Tổng Bí thư ĐCSVN Nguyễn Phú Trọng. 

  Nổi lên như một “ngôi sao sáng” trong đội ngũ những nhà trí thức tầm cao và tên tuổi hàng đầu ấy là GS Hoàng Xuân Nhị - một nhà giáo uyên bác mẫu mực về đạo tạo, thâm hậu về tri thức.

  Không giống như các khóa trước được thầy Hoàng Xuân Nhị chủ nhiệm lớp ngay từ năm thứ nhất, phải đến cuối năm thứ 2, K17 của chúng tôi mới được học thầy. Đã hơn ba thập kỷ, song tôi vẫn nhớ buổi đầu tiên thầy đến lớp bằng chiếc xe máy Sim sơn cùng mấy chiếc bị cói đựng giáo trình văn học Nga cùng chiếc đài chạy pin. Ngày ấy, K17 có tới 4 lớp với tổng số gần 100 sinh viên học trong giảng đường lớn. Vì thế, khi lên lớp, thầy thường mang theo chiếc đài, đặt trên bàn và nói qua micro để người ngồi sau vẫn nghe được, điều mà không thầy cô nào làm. Dáng to cao, mái tóc bạc trắng, da rẻ hồng hào, giọng nói truyền cảm cộng với kiến thức sâu rộng nên ai cũng háo hức chờ đến tiết học của thầy. Hình ảnh thầy đã in sâu trong kí ức sinh viên với tấm lòng đôn hậu, nhiệt thành trong giảng dạy, nghiên cứu, đồng cam cộng khổ cùng nhân dân, cùng đồng nghiệp và sinh viên trong những tháng năm khó khăn của đất nước.

  Trên cương vị Trưởng Khoa, bằng uy tín của mình, thầy đã mời nhiều học giả danh tiếng đến khoa thuyết giảng cho sinh viên như Đặng Thai Mai, Cao Xuân Huy, Vũ Ngọc Phan, Hoài Thanh, Huy Cận, Xuân Diệu, Chế Lan Viên.…. Nhờ đó kiến thức của chúng tôi được nâng lên.

Cống hiến của GS Hoàng Xuân Nhị cho nền văn học nước nhà rất to lớn, trong đó thầy là bậc trưởng lão đã xây dựng cơ sở đầu tiên cho việc giảng dạy văn học Nga ở bậc đại học. Bên cạnh đó, thầy cũng là người dày công nghiên cứu lịch sử Nga, xã hội, ngôn ngữ, văn hóa, triết học, con người, tính cách Nga…Giáo sư Hà Minh Đức kể lại: Khi được phân công viết và giảng giáo trình này, GS Hoàng Xuân Nhị đã dành gần một năm để học tiếng Nga; đồng thời qua các tài liệu tham khảo bằng tiếng Pháp, tiếng Đức mà soạn nên bộ giáo trình gồm nhiều tập cho sinh viên các khóa. Bằng tâm huyết đó, trong hoàn cảnh khó khăn, Thầy đã biên soạn xong bộ giáo trình khá hoàn chỉnh “Lịch sử văn học Nga thế kỉ XIX” từ Puskin đến Sêkhôv-công trình lịch sử văn học Nga đầu tiên của ngành Ngữ Văn Đại học. Tiếp đó Thầy hoàn thành hai chuyên luận về Gôrki và Maiacôpxki, hai bậc thầy tiêu biểu của văn học Xô Viết. Đó là hai công trình mở đường cho những người kế tiếp đi sâu nghiên cứu văn xuôi và thơ ca Xô Viết. Trong hoàn cảnh chiến tranh, sách tham khảo hiếm, bộ Lịch sử Văn học Nga của thầy đã trở thành cẩm nang đối với sinh viên khi tìm hiểu, nghiên cứu văn học Nga.

  Trên một bình diện khác, gần nửa thế kỷ, GS Hoàng Xuân Nhị đã dành nhiều thời gian, tâm sức để tìm hiểu văn thơ Hồ Chủ Tịch. Với sự lựa chọn những góc tiếp cận theo quan niệm hoàn toàn nhất quán trong nhìn nhận, đánh giá, những bài viết công phu và qui mô về thơ văn Hồ Chủ Tịch là sự biểu thị rõ rệt kiểu tư duy và chân dung khoa học của thầy. Có lần, thầy lên lớp giảng về văn thơ Hồ Chủ Tịch khi Bác Hồ đã mất, nhiều lần thầy bật khóc nức nở vì thương nhớ Bác làm chúng tôi lặng đi.           

   Thuộc dàn giáo sư đầu tiên của Đại học Tổng hợp Hà Nội, GS Hoàng Xuân Nhị là vị Trưởng khoa có thâm niên dài nhất ở khoa Ngữ Văn cho đến khi nghỉ hưu. Với cương vị này, thầy cũng đồng thời có một sự nghiệp viết trên nhiều lĩnh vực. Ngoài văn học Nga mà thầy là người khai mở, thầy còn là người dịch nhiều sách về mỹ học, lý luận văn học và cũng là người nhiệt tình cổ vũ cho văn học mới qua những nghiên cứu về thơ văn Hồ Chủ tịch, khẳng định lý luận văn học mácxít và đường lối văn nghệ của Đảng.

  Sau mấy chục năm giảng dạy và nghiên cứu văn học không biết mệt mỏi, GS Hoàng Xuân Nhị đã để lại hàng chục công trình khoa học. Là người rất giản dị, không màng danh lợi phú quý, say mê với nghề giáo và nghiên cứu, giáo sư Hoàng Xuân Nhị đã đôi lần từ chối việc bổ nhiệm vào các cương vị cao hơn như Đại sứ tại nước ngoài, Hiệu trưởng, Viện trưởng để tập trung cho công việc chuyên môn của một nhà giáo và nhà nghiên cứu lý luận phê bình.

  Nhân kỷ niệm 100 năm ngày sinh của GS Hoàng Xuân Nhị, tôi viết những dòng này như một nén hương để tỏ lòng biết ơn và thành kính người thầy đã dành trọn cả cuộc đời cho nền văn học nước nhà và cho thế hệ chúng tôi.


 Trần Thị Sánh   

Thứ Hai, 12/05/2014 10:21

Báo Đất Việt trên Facebook
.
Sự Kiện