Phát triển chương trình Nhà trường: Cơ hội và thách thức

(Giáo dục) - Năng lực phát triển chương trình là một trong những năng lực cốt lõi trong nhóm năng lực sư phạm của mỗi giáo viên.

Phat trien chuong trinh Nha truong: Co hoi va thach thuc
Dự án học tập liên môn Ngữ Văn – Lịch sử - Giáo dục công dân mang tên “Sống và viết”. Một trong những sản phẩm của sự án là cuốn tập san “Khởi đầu tự chủ”, nơi lưu lại các bào viết của học sinh thể hiện nhận thức của mình về sự tự chủ - một trong những giá trị nhân cách cốt lõi mà nhà trường hướng tới giáo dục học sinh
1. Cơ hội và thách thức

Những đòi hỏi cấp thiết của việc đổi mới giáo dục theo xu hướng giáo dục tiếp cận và phát triển năng lực người học (CBE - competency based education), trước hết là giáo dục trong nhà trường phổ thông hiện nay đã bắt buộc chúng ta phải xác định vai trò rất quan trọng của mỗi nhà trường, thậm chí mỗi giáo viên trong việc phát triển chương trình giáo dục để có thể hiện thực hoá được mục tiêu giáo dục một cách hiệu quả nhất đồng thời đảm bảo tính sáng tạo và định hướng như là bản chất trong hoạt động của người thầy và tính chủ động, tích cực, hứng thú trong hoạt động của học trò - chủ thể thực sự của hoạt động học tập.

Việc đưa khái niệm “phát triển chương trình” (curriculum development) vào Chương trình giáo dục phổ thông tổng thể trong Chương trình giáo dục phổ thông mới và khái niệm “phát triển chương trình nhà trường” trong các văn bản chỉ đạo, định hướng của Bộ Giáo dục và Đào tạo trong thời gian từ năm 2013 đến nay tạo cơ hội cho các trường học phát huy sức sáng tạo của đội ngũ giáo viên để khắc phục những hạn chế của của chương trình, sách giáo khoa, nội dung giáo dục hiện hành, nâng cao kết quả thực hiện mục tiêu giáo dục, tạo nên những giá trị và bản sắc đặc thù của mỗi nhà trường.

Tuy nhiên, điều này cũng đặt các trường học, cả công lập và ngoài công lập trước những thách thức nan giải: trình độ của đội ngũ giáo viên và các điều kiện cơ sở vật chất, môi trường giáo dục của nhà trường chưa đủ sức để đáp ứng đòi hỏi của việc phát triển chương trình nhà trường thực sự hiệu quả, liên tục đổi mới trên cơ sở những triết lý, giá trị giáo dục cốt lõi bền vững, nhất quán.

Để có thể thực hiện được yêu cầu phát triển chương trình nhà trường, cần xác định: năng lực phát triển chương trình là một trong những năng lực cốt lõi trong nhóm năng lực sư phạm của mỗi giáo viên. Điều này đòi hỏi việc thay đổi phải từ gốc rễ: từ quá trình đào tạo giáo viên trong các trường sư phạm. Giáo viên phải được học về các phương pháp, cách thức, kỹ năng phân tích, đánh giá, điều chỉnh và thiết kế lại chương trình khung - cốt lõi của quốc gia, chương trình của mỗi môn học, đồng thời phải liên kết, hợp tác được với giáo viên các môn học khác để có thể thiết kế được hệ thống chủ đề, dự án học tập, các chuyên đề tích hợp nội môn hoặc liên môn và tổ chức, kiểm soát được quá trình thực hiện các hoạt động học tập phù hợp nhằm đạt được mục tiêu mong đợi.

Hiện tại, trong các trường sư phạm, những nội dung khoa học (lý luận và thực tiễn) của vấn đề phát triển chương trình nhà trường vẫn còn rất mới mẻ, chưa được hiện thực hoá trong chương trình đào tạo một cách rõ ràng. Quá trình đào tạo hiện tại chưa thực sự tiếp cận phát triển năng lực nghề của giáo viên tương lai, trong đó có năng lực phát triển chương trình.

Thêm nữa, các giáo viên đã có nghề, thậm chí giỏi nghề đang dạy học trong các trường phổ thông hiện nay cũng chưa được đào tạo lại để có thể đáp ứng được việc chủ động trong nghiên cứu, thiết kế, mở rộng và phát triển chương trình môn học nói riêng và chương trình nhà trường nói chung một cách có hệ thống. Đội ngũ lãnh đạo và quản lý các nhà trường cũng còn đang phải lúng túng trong việc triển khai chủ trương phát triển chương trình nhà trường nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục và phát huy sức sáng tạo liên tục của đội ngũ giáo viên.

Đặc biệt là áp lực và thói quen của việc thụ động thực hiện một chương trình và một bộ sách giáo khoa đã quá lâu ngày tạo nên sức ỳ của cả các cấp quản lý và đội ngũ giáo viên trong nhà trường.

Đó là những thách thức không dễ vượt qua.

Nhưng cơ hội là gì?

Nếu thực sự làm được điều này chúng ta sẽ tạo ra được một hệ thống giáo dục đầy sáng tạo và năng động. Mỗi giáo viên thực sự vừa là một nhà sư phạm, nhà khoa học và nhà văn hoá. Người thầy không còn là người truyền thụ kiến thức một chiều từ sách vở mà là người thiết kế và tổ chức để học sinh chiếm lĩnh tri thức từ nhiều nguồn khác nhau dưới sự dẫn dắt, định hướng của thầy.

Học sinh thực sự trở thành chủ thể của quá trình học tập, tri thức được kiến tạo thông qua các hoạt động thực tế. Và điều quan trọng nhất: nhà trường thực sự chủ động trong việc thực hiện chương trình giáo dục, có giá trị và bản sắc rõ nét. Chỉ có như vậy, giáo dục Việt Nam mới có cơ hội bắt kịp với các nền giáo dục tiên tiến trên thế giới. 

Thứ Ba, 24/04/2018 22:19

Báo Đất Việt trên Facebook
.


Sự Kiện