Tiếng Việt thành Tiếq Việt: Cải tiến... rất kỳ cục!

(Giáo dục) - Đề xuất cải tiến cách viết chữ Quốc ngữ của PSG.TS Bùi Hiền đang làm nóng dư luận, gây nhiều ý kiến trái chiều.

PGS.TS Nguyễn Hữu Đạt, Khoa Ngôn ngữ học, Trường ĐH Khoa học Xã hội và Nhân văn, ĐHQG Hà Nội cho rằng đề xuất này không phải “cải tiến” mà là “cải lùi”. Bởi vì nếu cải tiến như vậy thì tiếng Việt không còn có vẻ đẹp như nó vốn có.

“Chữ quốc ngữ được sáng tạo trên cơ sở lấy hệ chữ cái La tinh để ghi âm tiếng Việt. Trong đó, các bậc tiền bối đã tính toán khá kỹ đến cả đường nét (giá trị thẩm mỹ) của ký tự lẫn giá trị biểu nghĩa (giá trị phân biệt ý nghĩa) của từng con chữ.

Chính vì thế, có trường hợp người ta đã dùng đến 3 chữ cái để cùng ghi âm 1 âm vị (chẳng hạn dùng: g, r, d để ghi âm [z]). Có sự khác biệt ấy là vì người ta đã tính đến giá trị khu biệt của âm vị này khi nó kết hợp với các nguyên âm khác nhau đứng sau nó: Kết hợp với nguyên âm dòng trước, với nguyên âm dòng sau, nguyên âm có độ mở rộng, nguyên âm có độ mở hẹp… Chính sự khác nhau này đã tạo nên nét tinh tế và sự phong phú của tiếng Việt”, PGS Đạt cho biết.

Tieng Viet thanh Tieq Viet: Cai tien... rat ky cuc!
Ví dụ về chữ viết sau khi thực hiện đề xuất cải cách của PGS.TS Bùi Hiền.

Theo ông Đạt, nếu cải tiến như PGS Bùi Hiền đề nghị thì chẳng những làm đơn giản hóa tư duy của người Việt mà còn "làm cho chữ viết của ta xấu đi và trở nên vô hồn".

Mặt khác, thực hiện cải tiến như vậy sẽ làm đảo lộn và làm phức tạp hóa thêm vấn đề, chứ không hề tạo ra tiện lợi hơn trong việc sử dụng. Đó là chưa kể, làm như vậy, chúng ta sẽ tạo ra một kiểu chữ La tinh theo bản sao, rất xa lạ với tư duy truyền thống của người Việt.

"Nói tóm lại, nếu áp dụng phương pháp cải tiến kiểu này cho hệ thống giáo dục hiện nay sẽ gây ra nhiều tác hại hơn là đem lại lợi ích cho dân tộc. Đây là một giả thuyết thiếu tính thực tiễn. Nó cũng sẽ gặp thất bại như việc muốn đưa Quốc tế ngữ làm ngôn ngữ chung thay cho các ngôn ngữ cụ thể đã và đang tồn tại trên trái đất của chúng ta”, ông Đạt nhận xét.

Ở góc độ khác, TS Đinh Lư Giang, Phó Trưởng bộ môn Ngôn ngữ học, Trường ĐH Khoa học Xã hội và Nhân văn, ĐHQG TP.HCM, cho rằng các nhà nghiên cứu nên đón nhận quan điểm của PGS Bùi Hiền trong việc cải tiến chữ viết như một sự đóng góp của ông trong nghiên cứu.

Theo ông Giang, trong nghiên cứu khoa học sẽ có nhiều quan điểm khác nhau về cách nhìn nhận và có thể cách nhìn nhận của PGS Hiền khác với cách nhìn nhận của mọi người. Tuy nhiên về mặt khoa học đề xuất này của PGS Hiền là không có tính thực tiễn.

“Chữ viết là kết quả của sự run rủi trong lịch sử dùng để ghi lại âm thanh và ký hiệu và mang tính chất quy ước. Về mặt khoa học, tôi không coi đề xuất này của PGS Hiền là khả quan”, ông Giang bày tỏ.

Ông Giang cho rằng nghiên cứu của PGS Hiền là đáng ghi nhận nhưng không thật sự cần thiết, vì hệ thống chữ viết đó về mặt ngữ âm không tối ưu. “PGS Hiền đề xuất âm Tiếng Việt = Tiếq Việt có nghĩa âm ng = q, nhưng trong hệ ngôn ngữ La tinh chữ q không thay thế cho chữ ng, cũng như z không thể thay thế g hay d… Điều này giống như không thể bắt xã hội phải quy ước lại đèn đỏ thì đi mà đèn xanh thì dừng”.

GS Nguyễn Đức Dân thì thẳng thắn khẳng định giới ngôn ngữ học sẽ không chấp nhận đề nghị của PGS Bùi Hiền vì "điều này rất kì cục". Theo ông Dân, không nhất thiết phải đưa kiến nghị này ra để thảo luận.

Bên cạnh những ý kiến phản đối đề xuất của PGS Bùi Hiền, báo VietNamNet cũng dẫn lời một giảng viên tại TP.HCM cho rằng kiểu ngôn ngữ mà ông Hiền đề xuất đang được được dùng khá nhiều trong giới trẻ hiện nay.

Vị giảng viên này bày tỏ quan điểm rằng "Không nên thay đổi hoàn toàn cái đang có, nhưng nên bổ sung thêm một kiểu viết, ghi chép cho phù hợp thực tế. Nếu không có cách tổng hợp lại, nhiều người sẽ khó mà hiểu được ngôn ngữ của giới trẻ".

“Tôi cho rằng cũng nên đưa cách viết này vào giới thiệu ở các chương trình học. Đây là vấn đề thực sự tôi đã gặp khi tư vấn cho HSSV bằng phần mềm. Trong hệ thống nhận dạng của máy tính không có loại ký hiệu này nhưng HSSV lại sử dụng rất nhiều. Việc có thêm cách ghi chép như thế giúp khá nhiều cho các sản phẩm trí tuệ nhân tạo khi cần nhận dạng chữ viết của giới trẻ. Điều này không thể gọi là cải tiến, mà nên gọi là bổ sung cho hệ thống ngôn ngữ để phù hợp với thực tế”, giảng viên này đề xuất.

Trong khi đó, tờ Zing cho biết, trên GitHub, một tác giả người Việt đang sinh sống tại Đức tên Phan An, đã chia sẻ công cụ giúp chuyển chữ Việt thông thường sang cách viết mới, dựa trên đề xuất của PGS.TS Bùi Hiền.

Chia sẻ quan điểm về cách viết mới, Phan An cho biết anh không nghĩ đó là hay, nhưng đồng ý về mặt ý tưởng. "Thật ra ý tưởng cải cách cách viết tiếng Việt như thế này không mới. Ví dụ nhà văn - nhà thơ Trần Dần cũng chỉ viết i ngắn (í định).

Về mặt âm thì hoàn toàn như nhau mà lại có đến hai cách viết theo mình là thừa thãi. Nó dẫn đến chuyện cãi nhau giữa 'Địa lý' hay 'Địa lí'. Rồi tại sao không là 'f' mà là 'ph'? Tại sao không nhận 'z' mà lại chế ra cái phụ âm 'gi'?"

"Cách viết hiện tại có nhiều cái không ổn. Cách làm của ông giáo sư có thể không hay hoặc không đúng (đánh đồng ch/tr chẳng hạn), nhưng vấn đề ông nêu ra là có thật", nhà văn sinh năm 1984 nhận định.

Minh Thái (Tổng hợp)

Chủ Nhật, 26/11/2017 10:10

Sự Kiện