Vì sao công bố quốc tế về KHXH ở VN quá ít?

(Giáo dục) - Trình độ, sự cập nhật và cả đời sống vật chất... chi phối năng lực công bố quốc tế về khoa học xã hội và nhân văn của Việt Nam.

Tại Hội thảo khoa học “Công bố quốc tế trong lĩnh vực khoa học xã hội và nhân văn tại Việt Nam” do ĐH Quốc gia TP.HCM tổ chức vừa qua, một thông tin đáng chú ý được các đại biểu đưa ra là số lượng các công bố quốc tế trong lĩnh vực khoa học xã hội và nhân văn của Việt Nam còn ít ỏi.

Theo thống kê, trong năm năm từ 2013 – 2018, số lượng công bố ISI (Institute of Scientific Information) thuộc danh mục khoa học xã hội của Việt Nam đã dịch chuyển từ hạng 66 lên hạng 49 của thế giới tuy nhiên vẫn đứng sau ba nước trong khu vực là Singapore, Malaysia và Thái Lan. Trong hơn 300 tạp chí khoa học, chưa có tạp chí khoa học lĩnh vực khoa học xã hội nào được xếp vào danh mục các tạp chí có chỉ số ảnh hưởng cao với quốc tế.

Không bất ngờ trước thông tin này, GS.TSKH Lý Toàn Thắng, nguyên Viện trưởng Viện Ngôn ngữ học cho biết, ngay trong lĩnh vực ngôn ngữ học mà ông nghiên cứu cũng có rất ít công bố quốc tế.

Nguyên nhân được GS.TSKH Lý Toàn Thắng chỉ ra trước hết là do trình độ cũng như sự cập nhật tri thức của người viết với thế giới bị xa cách. Những vấn đề quốc tế quan tâm hiện nay đã có nhiều thay đổi, nếu người viết không theo dõi thì không thể tham gia và theo kịp được.

Vi sao cong bo quoc te ve KHXH o VN qua it?
GS.TSKH Lý Toàn Thắng. Ảnh: Báo Phú Yên

"Như cá nhân tôi cũng vậy, những năm trước có bài công bố trên các tạp chí quốc tế nhưng một, hai năm trở lại đây, khi tôi đã cao tuổi, nghỉ hưu, không theo dõi kịp sự phát triển ở bên ngoài thì khi viết bài cũng không hợp thời nữa. Trong khi dù viết bài về vấn đề nào đó về tiếng Việt nhưng cần phải móc nối với vấn đề quốc tế quan tâm thì mới có thể đăng trên tạp chí quốc tế", GS.TSKH Lý Toàn Thắng chỉ rõ.

Bên cạnh đó, nguyên Viện trưởng Viện Ngôn ngữ cũng cho rằng, đời sống vật chất có tác động không nhỏ đến sự sáng tạo của nhà khoa học. Nếu nhà khoa học đủ sống, họ có thể cống hiến hết mình cho khoa học, nhưng ngược lại, nếu không đủ sống, nhà khoa học phải dạy thêm, dịch thuật và làm nhiều công việc khác để tồn tại. Thực tế ấy là có và nó ảnh hưởng đến năng lực công bố học thuật quốc tế trong lĩnh vực xã hội nhân văn.

Để cải thiện điều này, GS.TSKH Lý Toàn Thắng thừa nhận là khó nhưng không phải là không làm được.

"Ít nhất bây giờ tin học phát triển, nhà nghiên cứu, nhà khoa học có thể tiếp cận với khoa học thế giới tốt hơn trước đây rất nhiều. Họ có thể vào mạng tìm kiếm một quyển sách hay những bài viết mới dễ dàng, đó là một thuận lợi", ông nói.

Dù thừa nhận số lượng các công bố quốc tế trong lĩnh vực khoa học xã hội và nhân văn của Việt Nam là ít ỏi, nhưng GS.TSKH Lý Toàn Thắng cho biết, có nhiều ngành, lĩnh vực khác người Việt rất giỏi, chẳng hạn như Toán học.

"Toán học không có cái riêng của Việt Nam mà là tri thức chung của nhân loại, vì thế nó phụ thuộc rất nhiều vào chỉ số thông minh của con người. Người Việt Nam thông minh và trong ngành Toán học có rất nhiều người giỏi, thậm chí so với các lĩnh vực khác, đây là lĩnh vực Việt Nam có nhiều người giỏi nhất, có nhiều bài đăng trên các tạp chí quốc tế nhất", ông nhận xét.

Liên quan đến những công bố quốc tế  về khoa học xã hội và nhân văn, trích xuất thống kê trên cơ sở dữ liệu của Scopus trong khoảng thời gian 1,5 năm (từ 2017 đến giữa 2018) cho thấy trong số 28.583 trích dẫn của 75 cơ sở giáo dục đại học được ghi nhận ở 27 lĩnh vực thì số trích dẫn ở hai lĩnh vực nghệ thuật và nhân văn và khoa học xã hội là 600, chỉ chiếm 2,1%.

Theo các chuyên gia, việc số lượng các công bố quốc tế trong lĩnh vực khoa học xã hội và nhân văn ít ỏi là một thiệt thòi mang tầm quốc gia vì nó ảnh hưởng đến vị thế và sức ảnh hưởng của Việt Nam trong khu vực và trên thế giới, hạn chế những đóng góp của ngành này trong việc phổ biến những giá trị Việt Nam, văn hóa, vai trò nước ta về đối nội, đối ngoại, khẳng định chủ quyền lãnh thổ.

Thành Luân

Thứ Năm, 07/02/2019 14:59

Báo Đất Việt trên Facebook
.
Sự Kiện