Chốt mẫu tượng Vua Hùng: Sao quá chủ quan?

(Tin tức thời sự) - Để một bức tượng đài có giá trị xuyên thời gian, một tác phẩm kinh điển phải đảm bảo giá trị cả về mặt nghệ thuật và giá trị văn hóa.

PGS.TS Văn hóa học, Vụ trưởng Vụ Văn hóa, Giáo dục, Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng của Quốc hội, ĐBQH đoàn Lâm Đồng - ông Triệu Thế Hùng nhận định, hai trong ba mẫu phác thảo tượng Vua Hùng đã được lựa chọn là HV-01 và HV-03 cũng chỉ là "so bó đũa lựa cột cờ". 

Chot mau tuong Vua Hung: Sao qua chu quan?
Ba mẫu phác thảo tượng đài Vua Hùng

Quá chủ quan

Cá nhân ông vẫn cho rằng Vua Hùng chỉ là một nhân vật mang tính hình tượng, một nhân vật huyền thoại từ thời xa xưa mà chưa ai trong số cháu con thời đại bây giờ được nhìn thấy, được biết đến.

Vì vậy, dựng lên một vị Vua Hùng như thế nào cũng chỉ là dựa trên những trí tưởng tượng, hư cấu mang tâm thế tôn vinh của cá nhân mỗi người làm điêu khắc sau con mắt của Hội đồng nghệ thuật mà thôi. Rất khó để nói rằng ai đúng, ai sai. Tượng nào là giống, tượng nào không.

Ông thừa nhận, để biến một cái vô hình thành một cái hữu hình thì rất khó có thể vừa mắt được 100% người nhìn. Tuy nhiên, đối với một nhân vật mênh mang ngang tầm trời đất, mang tầm dân tộc thì sau khi được xây dựng cũng phải nhận được đa số sự đón nhận của con dân Việt Nam. Việc này là vô cùng khó.

Vì việc xây dựng hình tượng tượng đài mà chỉ dựa trên trí tưởng tượng do mỗi người dân tự tưởng tượng ra để chiêm bái, ngưỡng vọng khác hoàn toàn với việc tạo dựng lên một bức tượng dựa trên cách thức sao chép lại một nhân vật lịch sử.

Do đó, PGS.TS Triệu Thế Hùng cho hay, ngay từ việc quyết định xây dựng tượng đài đã là một chủ trương rất chủ quan.

"Những người nghệ nhân đang phải xây dựng một cụ Quốc tổ xa xưa, chưa từng được thấy, chưa từng gặp, không có một sử sách, tài liệu nào lưu giữ, ghi chép lại bằng chính trí tưởng tượng của mình. Và những người làm nghệ thuật ấy đang phải tự hình dung ra hình hài, tướng mạo, mũ áo, trang phục, phụ kiện của một thời xưa cổ cách thế hệ chúng ta hàng nghìn năm, mấy nghìn năm bằng chính tâm thức, nghệ thuật của thế hệ ngày hôm nay.

Hơn nữa, xây dựng một cái đã có sẵn cũng đã rất khó nay lại xây dựng một biểu tượng rộng lớn mênh mang ngang tầm trời đất, mang tầm dân tộc mà lại chỉ dựa trên trí tưởng tượng của mỗi người, biến thứ vô hình thành một thứ hữu hình thì rõ ràng là quá chủ quan rồi".

Đừng chạy theo phong trào

Không hoàn toàn phê phán chủ trương xây dựng tượng Vua Hùng, vị PGS thừa nhận đứng ở góc độ nào đó nếu có được một bức tượng Vua Hùng để người dân chiêm bái về vị Quốc tổ thì đó cũng là điều rất tốt.

Nhưng ông lo ngại, hiện đang có một trào lưu xô bồ, chạy theo xây dựng tượng đài. Có quá nhiều tượng đài nhưng lại có rất ít những tượng đài có chất lượng. Dựng tượng đài nhưng không truyền tải được ý nghĩa về văn hóa cũng như những giá trị nghệ thuật về tượng đài.

Theo ông, để một bức tượng đài có giá trị xuyên thời gian, một tác phẩm kinh điển thì phải đảm bảo được giá trị cả về mặt nghệ thuật và giá trị văn hóa.

Tức là cách tạo tượng phải mang tâm thức, cảm quan, thẩm mỹ đặc trưng của người Việt. Chắc chắn, một vị Vua Hùng của người Việt cổ thì không thể mang dáng dấp cao lớn, bệ vệ của một ông Tây, hay ông Tàu nào đó được.

Làm được như vậy, đòi hỏi các nhà điêu khắc, các nghệ sĩ khi xây dựng chân dung nhân vật nào đó phải có được kiến thức, sự hiểu biết nhất định về lịch sử hình thành thời đại đó; đặc điểm con người; đặc điểm thời gian; về văn hóa, lối sống thời bấy giờ...

Tức là, một tác phẩm phải mang được yếu tố thuận mắt, gần gũi với người Việt Nam. 

Thêm vào đó, các chi tiết phụ trợ như trang phục, mũ áo, hình ảnh hoa văn đi cùng cũng phải đạt được một tỉ lệ vàng, phù hợp với văn hóa, lịch sử thời đó.

"Quan trọng hơn là bức tượng phải truyền tải được các thông điệp văn hóa của dân tộc một cách không khiên cưỡng. Không phải gắn chim hạc là thành thời Hùng Vương".

Từ nhận xét trên, dánh giá tổng thể, vị đại biểu cho rằng mẫu phác thảo HV-01 có thiết kế trang phục khố ngắn, thể hiện được nhiều nét hoa văn gần gũi với nền văn hóa lúa nước thời Việt cổ rõ nét hơn hai mẫu còn lại. 

Tuy nhiên, ở cả ba mẫu phác thảo đều đang thể hiện những chi tiết bất hợp lý. Ông cho biết, chim hạc theo quan niệm của người Việt là vị tiên, vị thần linh, vị chúa cai quản bốn phần trời, còn dưới mặt đất hổ là chúa tể của muôn loài.

Như vậy thì trong phân định ước lệ tạo hình của bức tượng bao giờ chim hạc cũng phải đặt ở phía trên, tối thiểu phải từ vai từ lên mới hợp lý.

Chốt mẫu dựng tượng Vua Hùng: Chuyên gia thất vọng

PGS.TS Triệu Thế Hùng cho rằng, khi vẫn còn rất nhiều ý kiến khác nhau thì Phú Thọ nên tiếp thu, lắng nghe một cách rất cầu thị. Với tư cách là một chuyên gia văn hóa, vị PGS cho biết, rất sẵn sàng đưa ra những góp ý chuyên môn nếu được Phú Thọ hỏi ý kiến.

"Lãnh đạo Phú Thọ phải hết sức cầu thị, lắng nghe. Đồng ý rất khó có thể thỏa mãn được nhu cầu thẩm mỹ được tất cả nhưng cũng phải đáp ứng được đại đa số quần chúng. Vì vậy, lãnh đạo tỉnh và ban quản lý dự án nên tham khảo thêm ý kiến của chuyên gia, nhất là những người dân của Phú Thọ".

Để chốt lại vấn đề, vị ĐBQH đoàn Lâm Đồng đặt niềm tin vào sự lựa chọn của Hội đồng nghệ thuật, Ban quản lý dự án, lãnh đạo tỉnh Phú Thọ và các cơ quan ban, ngành liên quan sẽ làm việc bằng tất cả tinh thần trách nhiệm, bằng sự công tâm, khách quan để lựa chọn được một bức tượng đáp ứng được cả về văn hóa và giá trị nghệ thuật điêu khắc mang tầm vóc thời đại.

Hoài An (ghi)

Thứ Năm, 12/01/2017 14:06

<

Báo Đất Việt trên Facebook
.


Sự Kiện