Formosa xin tăng vốn 340 triệu USD: Đừng nhập công nghệ rác...

(Tin tức thời sự) - Khi cuộc cách mạng công nghệ lần thứ 4 đến gần, những công nghệ từ 5 năm trước đều có nguy cơ trở thành rác.

Đó là lời cảnh báo của PGS.TSKH Nguyễn Tác An, Phó Chủ tịch Hội Khoa học Kỹ thuật biển Việt Nam, nguyên Viện trưởng Viện Hải dương học Nha Trang.

Formosa xin tang von 340 trieu USD: Dung nhap cong nghe rac...
Nhập công nghệ cũ nguy cơ biến VN thành bãi rác. Ảnh minh họa

Công nghệ đời thứ mấy?

Theo vị PGS phân tích, chi phí của một dự án dành cho môi trường luôn phụ thuộc vào nhiều yếu tố để xác định tỷ lệ phần trăm dành cho môi trường của mỗi dự án. Cụ thể là các yếu tố như: mục tiêu; sản phẩm và công nghệ sản xuất.

Trong đó, yếu tố công nghệ là nhân tố quan trọng để xác định mức độ đầu tư cho môi trường bao nhiêu là phù hợp.

Với trường hợp cụ thể của Formosa, ông An cho rằng, rất khó xác định vì việc thỏa thuận tỷ lệ dành cho bảo vệ môi trường phải được thực hiện ngay từ khâu mới hình thành lên ý tưởng của dự án. Tỷ lệ trên có thể sẽ được điều chỉnh sau khi thực hiện tiếp các khâu đánh giá tác động môi trường, báo cáo thẩm định dự án, và quyết định lựa chọn công nghệ sản xuất.

Ông An cho biết thêm, đối với một dự án có quy mô như Formosa, tỷ lệ dành cho môi trường thường chiếm từ 20-40% tổng vốn đầu tư, tùy từng dự án.

Theo kinh nghiệm của các nhà quản lý của những năm 70-80 về trước là luôn nhìn đơn giản hóa trong quản lý. Quy định được đưa ra rất rõ ràng, với dự án phải giữ lại 30%/tổng vốn đầu tư thì tỷ lệ này được cắt thẳng và giao cho đơn vị khác chuyên phụ trách về môi trường quản lý. Chủ đầu tư chỉ còn lại 70% để thực hiện đầu tư cho dự án.

Dự án nào không thực hiện theo cam kết sẽ không được thực hiện. Đó là tiêu chí cụ thể, rất hợp lòng dân.

Ông cho biết, việc phức tạp hóa trong công tác quản lý môi trường, đặt ra nhiều tiêu chí không rõ ràng, phần giành cho môi trường bị giải ngân xé nhỏ, khó quản lý, không được giám sát chặt chẽ vì vậy mới dẫn tới hàng loạt những thất bại công tác quản lý, bảo vệ môi trường như đã thấy.

"Tôi ví dụ, tôi từng tham gia đánh giá, thẩm định dự án đầu tư của Vedan, khi đó tôi nhận thấy quy định dành cho môi trường của Vedan đưa ra rất thấp. Tôi yêu cầu tăng tỷ lệ đó lên 20%, nếu không đạt được thì không cho họ triển khai dự án. Tuy nhiên, ý kiến của tôi lúc đó đã bị bỏ ngoài tai. Hậu quả như chúng ta đã thấy, cả con sông Thị Vải đã bị "giết chết" tức tưởi", vị chuyên gia nuối tiếc.

Trở lại câu chuyện của Formosa, PGS.TSKH Nguyễn  Tác An nói thẳng vấn đề bây giờ không còn là xin tăng hay giảm bao nhiêu cho môi trường nữa mà là họ sẽ sử dụng công nghệ nào?

Cuộc cách mạng công nghệ lần thứ 4 đang tiến đến rất gần, như vậy tất cả những công nghệ đã từng được sử dụng trong khoảng thời gian 5 năm trở về trước đều có nguy cơ trở thành rác thải.

Những công nghệ này chính Trung Quốc cũng muốn đẩy đi, thậm chí là cho không, nếu có mua cũng sẽ mua với giá rất rẻ. Liệu đây có là cơ hội để Formosa nhập khẩu những công nghệ lạc hậu đó và biến Việt Nam bãi rác hay không? 

Không nên làm thép

Tiếp tục phân tích những lỗ hổng trong công tác thẩm định, đánh giá tác động môi trường, PGS.TSKH Nguyễn Tác An còn cho rằng trình độ tham mưu của các cơ quan quản lý, nhất là cấp địa phương còn rất hạn chế. Thiếu những nhà môi trường học chính thống, thiếu những luật gia chuyên trong lĩnh vực môi trường vì vậy mới để lọt những dự án không tốt.

Ông An nhận xét: "Khi trình độ chưa theo kịp được công nghệ, giải pháp tốt nhất là tất cả đều cụ thể hóa, chi tiết hóa mọi tiêu chí".

Mặc dù vậy ông cũng vẫn tỏ ra lo ngại trước trào lưu làm thép. Theo ông An, đây là xu hướng đi ngược với thế giới. Ở những nước phát triển họ không còn làm thép nữa do chi phí khắc phục môi trường còn lớn hơn cả lợi nhuận có thể thu được. Vì vậy, thời gian gần đây, sản xuất thép đang được đẩy sang các nước đang phát triển, trong đó có Việt Nam. 

Formosa xin tăng vốn 340 triệu USD: Bao nhiêu cho môi trường?

"Bài học từ Formosa đã hiện hữu rồi, Thủ tướng cũng chỉ đạo rồi, Cà Ná không thể đi theo con đường của Formosa nữa. Quảng Bình cũng không cần phải chần chừ, cân nhắc thêm nữa. Thép là không nên làm", ông An tha thiết.

Liên hệ với Bộ Tài nguyên môi trường về vấn đề trên, ông Nguyễn Văn Tài - Tổng cục trưởng Tổng cục môi trường cho biết mọi vấn đề liên quan tới Formosa đã được gia cho ông Hoàng Văn Thức - Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Môi trường chịu trách nhiệm xử lý.

Tiếp tục liên hệ với ông Thức thì nhận được câu trả lời: "tôi chưa nắm được thông tin cụ thể nên chưa thể có ý kiến gì", Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Môi trường nói.

  • An An

Thứ Ba, 21/03/2017 08:00


Báo Đất Việt trên Facebook
.


Sự Kiện