Hà Nội muốn phẫu thuật đê sông Hồng: Không thể tùy tiện

(Tin tức thời sự) - Dòng sông là của chung, Hà Nội muốn bóp sông lại thì không thể tự quyết mà phải đi thương thuyết, hỏi ý kiến các tỉnh lân cận.

Quan tâm đến ý tưởng của Hà Nội muốn đẩy đê ra sát bờ sông Hồng, GS.TS Vũ Trọng Hồng, Chủ tịch Hội Thủy lợi Việt Nam, nguyên Thứ trưởng Bộ NN-PTNT đặt ra nhiều câu hỏi cần Hà Nội trả lời.

Theo vị chuyên gia, khi rà soát, điều chỉnh quy hoạch phòng, chống lũ chi tiết cho các tuyến sông có đê trên địa bàn, Hà Nội tính khoảng chục năm nay không thấy lũ và tính mực nước thì thấy chỉ dâng lên vài cm nên họ muốn đưa ra ý tưởng đẩy đê ra sát sông.

"Tuy nhiên, tôi cho rằng Hà Nội đã lầm. Nếu dòng sông đang chảy mà bóp nó lại thì về mùa lũ, ở thượng lưu nước sẽ dâng lên, còn hạ lưu nước sẽ xói rất mạnh.

Ví dụ, ở Vĩnh Phúc, Phú Thọ sẽ gặp nguy hiểm vì nước dâng lên, các bãi bị úng hết, hàng ngàn ha cây nông nghiệp sẽ chết hết, trong khi đó Hưng Yên, Nam Định, Thái Bình sẽ bị xói mạnh.

Việc này không phải là dự đoán nữa mà đã xảy ra ở Đồng Nai. Đồng Nai lập dự án lấp sông, nhưng bị TP.HCM và Bình Dương phản đối, cuối cùng Chính phủ yêu cầu phải dỡ bỏ và khi dỡ bỏ rất tốn kém. Ấy là vì nếu lấp sông thì ở dưới xói rất mạnh và mùa khô không có nước.

Ha Noi muon phau thuat de song Hong: Khong the tuy tien
Có quá nhiều rủi ro nếu Hà Nội đẩy đê ra sát sông Hồng. Ảnh minh họa

Bây giờ Hà Nội đưa ra ý tưởng đẩy đê ra sát sông Hồng, thu hẹp sông lại, vậy ở hạ du vào mùa khô có nước không? Xin trả lời luôn, đã thu sông lại thì còn đâu nước nữa.

Đó là chưa nói đến Quyết định 257 của Thủ tướng có nói rõ: không gian thoát lũ là giữa hai đê chính. Cái này các nhà khoa học đã tính, giờ Hà Nội đẩy đê ra sát bờ sông, tức không gian thoát lũ sẽ bị thu hẹp. Như vậy, liệu Quyết định 257 còn giá trị hay không?", GS.TS Vũ Trọng Hồng phân tích.

Từ đây, vị Chủ tịch Hội Thủy lợi Việt Nam khẳng định, dòng sông là của chung, nếu Hà Nội thay đổi dòng sông sẽ tác động đến toàn bộ các tỉnh, thành khác. Việc thay đổi dòng sông không phải quyền của Hà Nội, vì thế Hà Nội phải đi thương thuyết với các tỉnh lân cận.

Ông đặt giả thuyết: Nếu nay mai tỉnh dưới như Hưng Yên, Nam Định, Thái Bình bị xói hay các tỉnh phía trên Hà Nội bị úng ngập, phải bỏ tiền ra sửa nhưng họ bảo không có tiền thì Hà Nội làm thế nào?

Hà Nội dựa trên một giả định rằng đã nhiều năm không thấy lũ nên Hà Nội không sợ, hơn nữa đã có 3 cái "phao" là hồ Hòa Bình, Sơn La; khu phân chậm lũ và thoát lũ của sông Đáy. Tuy nhiên, đến nay, cả ba cái "phao" này đã bị khóa chặt.

Phân tích sâu thêm về việc Hà Nội mất "phao", GS.TS Vũ Trọng Hồng chỉ rõ:  Đợt áp thấp nhiệt đới vừa qua mưa lũ lớn khiến Hà Nội và các tỉnh thành phía dưới hạ du úng ngập. Đúng lúc đó hồ thủy điện Hòa Bình lại mở tới 8 cửa xả lũ để cứu công trình.

"Hà Nội hy vọng hồ chứa Hòa Bình, Sơn La lớn sẽ chứa lũ giúp mình nhưng thủy điện bây giờ không còn nhiệm vụ chứa lũ và mùa khô thì xả nước như trước đây nữa. Hiện hồ thủy điện theo cơ chế kinh doanh, họ chứa lũ để phát điện. Chính vì thế mùa lũ họ sẽ xả mạnh khi cần.

Do đó, vừa qua mới xảy ra chuyện: hồ Sơn La thì đóng chặt cửa lại, còn hồ Hòa Bình xả 8 cửa.

Quy trình vận hành như thế là ngược. Thông thường, khi xả là thượng lưu xả trước, hạ du - hồ Hòa Bình phải tích, đằng này lại làm ngược lại - dưới xả, còn trên đày lỹ nếu chẳng may vỡ ra thì phía dưới chẳng còn gì có thể chứa được. Đê Bùi vừa rồi đã bị vỡ.

Nên nhớ rằng thủy điện điều tiết lũ không giống hồ chứa thủy lợi. Hồ chứa thủy lợi mùa lũ chứa lũ, mùa khô thì xả ra; còn hồ thủy điện thì lúc nào cũng chứa, khi cần xả gấp thì họ xả chứ không chứa lũ", GS.TS Vũ Trọng Hồng chỉ rõ.

Về khu phân chậm lũ, trước đây có nhưng giờ người dân vào ở nên đã mất. Còn sông Đáy, hiện nay phân lũ chỉ còn 2.500m3/s nhưng đợt lũ lụt vừa qua không thể mở được vì sông Đáy cũng đã đầy.

Bởi cả ba chiếc "phao" không còn nữa nên GS Hồng nhấn mạnh, Hà Nội phải tính toán xem xử lý thế nào.

"Hà Nội phải tính nếu đẩy đê ra sát sông thì chứa được bao nhiêu tỷ m3 nước lũ để có phương án, chứ không phải chỉ tính mực nước như bây giờ", vị chuyên gia nói.

GS.TS Vũ Trọng Hồng cũng nói thẳng, Hà Nội dự kiến chuyển đê ra sát sông để lấy đất và gọi các nhà đầu tư vào, làm giá đất tăng lên.

"Nếu các nhà đầu tư nghe các nhà khoa học phản đối thì họ rất sợ phải dùng tiền đó đền cho những người ở ven sông bị xói và úng ngập, chắc chắn số tiền đó không đủ. Cho nên, đây mới là phía Hà Nội hy vọng.

Chưa chắc các nhà đầu tư đã sẵn sàng bỏ tiền. Họ phải nghe các nhà thủy lợi phát biểu vì trong trường hợp lũ to, không còn chỗ chứa lũ, đoạn kia đắp đê, đoạn này đập thì khi ấy chẳng còn gì", GS Hồng nhận định.

Thành Luân

Thứ Hai, 06/11/2017 07:27

Loading...
Báo Đất Việt trên Facebook
.
Sự Kiện