Lễ hội Chém lợn: Phán xét độc đoán, ai dã man hơn?

(Tin tức thời sự) - “Chính phương Tây là nơi đưa ra quyền văn hóa mà lại độc đoán như vậy. Dã man thì người Tây hay người Việt chưa biết người nào dã man hơn”

Đó là khẳng định của GS.TS Ngô Đức Thịnh, Giám đốc Trung tâm nghiên cứu và Bảo tồn Văn hóa tín ngưỡng Việt Nam khi nói về vấn đề Tổ chức Động vật châu Á đề nghị bỏ lễ hội chém lợn ở Bắc Ninh và cho rằng đây là lễ hội phản cảm, tàn bạo.

Ông Thịnh cho biết ông không đồng tình với ý kiến của tổ chức động vật châu Á. Tổ chức này là những người đứng ngoài cuộc, không hiểu được bản chất của lễ hội nên mới đưa ra những ý kiến như vậy.

“Thế nào là phản cảm, thế nào là tàn bạo? Nói theo cách nói của họ thì đất nước Việt Nam này có một làng gọi là làng tàn bạo, làng dã man à? Khi nói như thế họ có hiểu lý do tại sao người ta làm như thế không? Phát ngôn như vậy là không chấp nhận được!”, ông Thịnh bức xúc nói.

GS. TS Ngô Đức Thịnh cho biết, Lễ hội chém lợn ở Bắc Ninh được tổ chức hàng năm vào mùng 6 tháng Giêng âm lịch. Đây là lễ hội lớn của một tỉnh được duy trì từ rất lâu với ý nghĩa sau khi chém những con lợn đã được hiến tế lấy máu của vật hiến tế đó bôi vào những đồng tiền thì điều đó sẽ mang lại may mắn cho họ trong suốt cả một năm. Lễ hội được coi là nét đẹp trong văn hóa và lối sống của con người Việt Nam mỗi khi năm mới đến.

Việc duy trì lễ hội là cần thiết và nó không tổn hại đến ai. Nhưng ngược lại nếu cấm không được tổ chức sẽ ảnh hưởng tới truyền thống văn hóa và đi ngược lại nhu cầu cũng như tín ngưỡng của người dân nơi đó nói riêng và của người dân Việt nói chung.

Nghi lễ Chém lợn trong Lễ hội Chém lợn ở Bắc Ninh.
Nghi lễ Chém lợn trong Lễ hội Chém lợn ở Bắc Ninh.

Bên cạnh đó, GS Ngô Đức Thịnh cũng cho rằng, trong một thế giới như hiện nay, điều mà tổ chức động vật trên đề nghị cũng có cái lý riêng của họ nhưng buông lời nói như vậy là thể hiện sự chủ quan. Văn hóa truyền thống là truyền từ đời này đến đời khác và văn hóa không phải là hành động của một người mà là của hàng nghìn hàng vạn người, cái đó gắn với đời sống tín ngưỡng của người dân. Đó cũng là đời sống tâm linh của người dân nên không thể đánh giá chủ quan khi chưa hiểu hết vấn đề.

Theo ông Thịnh nếu như so sánh với những tập tục, lễ hội vẫn còn tồn tại trên thế giới như đâm bò ở Tây Ban Nha, như lễ hội Gadhimai nhiều con vật bị giết lấy máu tế thần linh, hay thậm chí phong tục điểu táng ở Tây Tạng…, cách nhìn nhận lễ hội chém lợn ở Bắc Ninh như Tổ chức Động vật châu Á là quá phiến diện.

Mỗi một lễ hội, phong tục đều thể hiện sắc thái riêng của văn hóa mỗi nơi, mỗi địa phương. Thế giới tôn trọng quyền của chủ thể, chỉ có người dân thường mới có quyền quyết định tiếp tục hay từ bỏ truyền thống văn hóa đó, khi nào, người dân nơi lễ hội đấy thấy nó không phù hợp thì họ có quyền từ bỏ còn không ai bên ngoài có quyền làm được điều đó.

Hơn nữa, những người đang đánh giá Lễ hội Chém lợn là dã man là tàn bạo đang không hiểu gì về văn hóa, những người này đang đứng ngoài chứ không phải chủ thể văn hóa nên không thể cảm nhận được ý nghĩa thiêng liêng mà lễ hội mang đến cho người dân.

Ông Thịnh cho biết, ngày xưa lễ hội của một địa phương chỉ có người trong cộng đồng lễ hội đấy mới được tham gia, còn những người nơi khác đến sẽ không được tham gia lễ hội. Bởi vì nếu tham gia mà không có cảm nhận văn hóa không cắt nghĩa được ý nghĩa nên họ mới coi đó là dã man, là tàn bạo.

Độc đoán và thiếu hiểu biết về văn hóa

Đây cũng không phải lần đầu tiên thói quen, tập tục của người Việt bị đánh giá không hay. Còn nhớ, nhiều tổ chức trên thế giới cũng đã có những đánh giá không tích cực về thói quen ăn thịt chó của người Việt, PGS.TS Ngô Đức Thịnh cho rằng cách nhìn như vậy là quá độc đoán và tự cho mình có quyền phán xét người khác. Quyền giữ văn hóa là của người dân, của địa phương, của dân tộc.

“Vừa độc đoán lại còn thiếu hiểu biết vì họ không cắt nghĩa được vì sao người dân làm như thế. Chỉ nghĩ theo kiểu người dân nơi đó là man rợ, la tàn bạo, như thế không thể chấp nhận được”, ông Thịnh chia sẻ thêm.

Theo ông Thịnh, trước thực tế này, không chỉ những tổ chức mà những cá nhân phải trang bị cho mình sự hiểu biết, một thái độ không được độc đoán, không được áp đặt lên người khác, Cần phải hiểu hết bản chất sự việc trước khi phán xét hay đưa ra một đề nghị gì đấy.

Bên cạnh đó, chủ thể văn hóa bị đánh giá sai có quyền phản ứng với việc bị đánh giá sai lệch vì đây gọi là quyền văn hóa. Thế giới cũng như Việt Nam đã nói rõ không ai có quyền phủ nhận yêu cầu tín ngưỡng của người khác, của cộng đồng khác.

“Chính phương Tây là nơi đưa ra quyền văn hóa mà lại có những con người độc đoán như vậy. Dã man thì người Tây hay người Việt chưa biết người nào dã man hơn”, ông Thịnh chia sẻ thêm.

Lễ Chém lợn: Con mắt Tây phán xét văn hóa bản địa?

  • Thùy Vân

Thứ Bảy, 31/01/2015 08:25

Loading...
Báo Đất Việt trên Facebook
.
Sự Kiện