Thư viện Hà Nội mới: Nhìn bài học bảo tàng Hà Nội

(Tin tức thời sự) - Chúng ta cần một thư viện nhưng với một mô hình vận hành khác, một cách thức khác với những gì chúng ta đang làm hiện nay.

Đó là nhận định của ông Nguyễn Cảnh Bình - Giám đốc Alpha Books với báo Đất Việt trước chủ trương xây dựng tổ hợp thư viện mới của Hà Nội.

Phải thay đổi mô hình và cơ chế vận hành

PV:- Sở Kế hoạch và Đầu tư Hà Nội vừa đề xuất UBND TP giao Sở Văn hóa và Thể thao thăm quan, nghiên cứu, đề xuất địa điểm làm cơ sở để thành phố xem xét việc đầu tư công trình tổ hợp thư viện thành phố mới.

Trong khi, hiện Thư viện Hà Nội có 2 trụ sở bề thế tại 47 phố Bà Triệu, quận Hoàn Kiếm và số 2B đường Quang Trung, quận Hà Đông. Với 2 trụ sở như hiện nay, theo ông, đã đáp ứng được nhu cầu của bạn đọc hay chưa? Chúng ta có cần thiết phải xây dựng thêm tổ hợp thư viện mới nữa hay không?

Ông Nguyễn Cảnh Bình:- Theo tôi, vừa cần thiết mà cũng vừa không cần thiết. Nếu theo định hướng, theo mặt bằng chung, theo tiêu chí về sách và thư viện trên đầu người, rõ ràng không chỉ Hà Nội mà cả Việt Nam đều rất thiếu các cơ sở văn hóa và tri thức trong đó có hệ thống thư viện.

Chúng ta không thể phát triển nền kinh tế tri thức và hội nhập nếu thiếu tri thức, thiếu sách vở và nhiều năm qua, toàn xã hội cũng như những nhà lãnh đạo đã nhận thức sâu sắc hơn vấn đề này khi từ 2013, Thủ tướng Chính phủ đã quyết định chọn ngày 21/4 hàng năm là Ngày Sách Việt Nam.

Tại Hà Nội, trung tâm của văn hóa, chính trị của cả nước, số lượng thư viện chắc chắn là vẫn ít ỏi và nhỏ bé. Về quy mô, tầm vóc, số lượng sách và chất lượng phục vụ, tần suất truy cập hoặc tỷ lệ mượn sách đều quá thấp.

Trừ Thư viện Quốc gia và Thư viện Hà Nội mấy năm gần đây đã có nhiều hoạt động thì các thư viện khác đều rất ít người đọc. Và dù như vậy, một thành phố với 6-8 triệu dân, với quy mô và định hướng làm trung tâm văn hóa của cả nước thì các thư viện hiện nay tại Hà Nội là không tương xứng.

Nhưng từ việc chưa có hệ thống thư viện tương xứng đến việc xây dựng và vận hành được một hệ thống có hiệu quả là câu chuyện rất xa.

Thu vien Ha Noi moi: Nhin bai hoc bao tang Ha Noi

Ông Nguyễn Cảnh Bình

Quan điểm riêng của tôi là chúng ta cần, rất cần một hệ thống thư viện, trong đó có một thư viện lớn, trung tâm, hiệu quả, hiện đại, đáp ứng được yêu cầu của người dân nhưng chúng ta phải tìm được một mô hình vận hành khác, một cách thức khác với những gì chúng ta đang làm hiện nay…

Vì nếu không tìm được mô hình và cơ chế, chúng ta có thể sẽ lặp lại câu chuyện của Bảo tàng Hà Nội hay nhiều công trình văn hóa như công viên, trung tâm văn hóa, thư viện khác.

Thành phố đầu tư rất nhiều tiền nhưng rồi lãng phí vì khi đưa vào hoạt động thì không ai đến, và không chỉ Hà Nội mà các tỉnh khác cũng vậy. Tôi từng ghé thăm Thư viện mới của tỉnh Thanh Hóa, hay của tỉnh Hà Tĩnh, đều bề thế, đẹp…nhưng rất ít độc giả.

PV:- Trong kế hoạch của Hà Nội, đoàn công tác dự kiến sẽ sang Belarus học hỏi mô hình thư viện của nước này, với tổ hợp công trình văn hóa, thư viện, lưu trữ, tổ chức sự kiện, công viên, khu giải trí và có tiềm năng khai thác kinh doanh và phục vụ khách du lịch. Với mô hình như trên, theo ông, thực chất là để làm thư viện hay là làm trung tâm thương mại? Vì sao ạ?

Ông Nguyễn Cảnh Bình:- Bản thân tôi chưa từng đến Belarus, cũng chưa được xem dự án cụ thể của Hà Nội, nên không đưa ra được đánh giá cụ thể.

Thế nhưng, mỗi mô hình thư viện, trung tâm văn hóa sẽ có cách cách thức xây dựng, vận hành khác nhau, bất cứ hoạt động nào nhằm tăng cường, thúc đẩy các hoạt động văn hóa, tri thức đều là điều tốt và hữu ích nhưng điểm quan trọng ở đây là giá bao nhiêu, sẽ vận hành như thế nào.

Vì thế, thiết nghĩ, không nên băn khoăn quá nhiều về việc đi thăm khu này hay khu kia, thăm quan nước này hay nước kia vì đó là điều cần thiết. Không thể phát triển một thư viện tầm cỡ, hay một trung tâm văn hóa tầm cỡ nếu không quan sát, học hỏi các mô hình khác song việc vận hành/điều hành và phát triển thành công không phụ thuộc vào các chuyến tham quan đó.

Trước đây, chúng ta đã từng có nhiều chuyến tham quan học hỏi trong nhiều lĩnh vực cho nhiều mô hình nhưng hầu như vẫn thất bại, các cơ sở văn hóa được thiết lập lên song vận hành không có hiệu quả.

Ngoài ra, thế giới ngày càng trở nên hiện đại và gần gũi hơn. Nếu như trước đây, trong thời bao cấp, các nhà sách đều cách biệt với độc giả thì nhiều năm nay, tất cả các nhà sách đều là nhà sách tự chọn. Nhiều năm trước, thư viện dường như là một nơi vô cùng yên tĩnh, vắng vẻ, tách biệt giữa sách và độc giả.

Thứ Tư, 07/09/2016 07:07

Sự Kiện