Luồng kênh Quan Chánh Bố, bài học và kiến nghị

(Diễn đàn trí thức) - 7 nhận xét và 6 kiến nghị trong bài viết của GS.TSKH Nguyễn Ngọc Trân về Dự án Luồng cho tàu biển có trọng tải lớn vào sông Hậu.

Tóm tắt.

Dự án Luồng cho tàu biển có trọng tải lớn vào sông Hậu qua Kênh Tắt (đào mới) và Kênh Quan Chánh Bố (sau đây gọi tắt luồng Kênh Quan Chánh Bố, viết tắt luồng KQCB) được phê duyệt và triển khai đến nay đã 12 năm và đã được khai thác từ 01.07.2016. Quá trình phê duyệt dự án, tình hình khai thác và nạo vét luồng này, có liên hệ đến luồng tự nhiên Định An, những nhận xét, bài học rút ra và kiến nghị là nội dung bài viết. Dự án là một bài học, mà học phí rất cao phải trả bằng ngân sách, bằng môi trường và cuộc sống của người dân, cần được phân tích để cung cấp thông tin cho Quốc hội khi thông qua Luật Đầu tư công tại kỳ họp lần thứ sáu vào tháng 5.2019.

1. Quá trình từ phê duyệt chủ trương đầu tư đến phê duyệt đầu tư

Ngày 29.12.2006, Bộ GTVT có Tờ trình Thủ tướng Chính phủ số 8236/BGTVT-KHĐT đề nghị phê duyệt Dự án với tổng dự toán là 3148,5 tỷ đồng. Chủ đầu tư là Cục Hàng hải Việt Nam.

Ngày 22.01.2007,văn bản số 123/TTg-CN, do Phó Thủ tướng Nguyễn Sinh Hùng ký, chấp thuận các nội dung cơ bản của Dự án mà Bộ đã trình, giao Bộ chịu trách nhiệm quyết định đầu tư Dự án, chủ trì phối hợp với Bộ Kế hoạch Đầu tư, Bộ Tài chính nghiên cứu, tìm nguồn vốn khả thi cho Dự án, trình Thủ tướng Chính phủ xem xét, quyết định. Được biết trước đó, khi được Dự án tiếp cận, World Bank đã từ chối cho vay vì đánh giá tính khả thi, tính bền vững và tác động môi trường của Dự án không đủ thuyết phục.

Ngày 30.11.2007, 10 tháng sau công văn 123/TTg-CN, tổng mức đầu tư của dự án được Bộ GTVT duyệt tại Quyết định số 3744/QĐ-BGTVT tăng lên 10319,2 tỷ đồng, tăng gấp 3,28 lần do thay đổi nhiều hạng mục: khối lượng nạo vét luồng từ 22 triệu tăng lên 28,1 triệu m3; kè dọc tuyến luồng 35,94 km thay vì 27,57 km; giải phóng mặt bằng 1406,47 ha thay vì 300 ha; thay đổi mái dốc nạo vét do nền đất yếu; thay đổi đê chắn cát thành đê chắn sóng; thay cầu qua Kênh Tắt bằng phà …

Ngày 29.10.2009 Bộ GTVT phê duyệt báo cáo ĐTM của Dự án (Quyết định số 3153/QĐ-BGTVT).

Ngày 27.12.2009, tại tỉnh Trà Vinh, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Tấn Dũng chính thức phát lệnh khởi công Dự án. Dự án có tổng mức đầu tư trên 5.000 tỷ đồng từ nguồn vốn trái phiếu Chính phủ. Dự kiến cuối năm 2011 sẽ đưa vào khai thác .

Ngày 22.10.2013, Chính phủ đã có Tờ trình Quốc hội số 433/TTr-CP về việc phát hành bổ sung và phân bố vốn trái phiếu Chính phủ giai đoạn 2014 – 2016, trong đó có kinh phí dành cho luồng QCB, tăng lên gần 10 ngàn tỷ đồng.

Quốc hội đã ban hành Nghị quyết số 65/2013/QH13 ngày 28.11.2013. Đối với việc sử dụng trái phiếu chính phủ cho Dự án luồng QCB, Nghị quyết ghi rõ: “Đối với Dự án Luồng cho tàu có trọng tải lớn vào sông Hậu: Giao Chính phủ chịu trách nhiệm đánh giá kỹ về tác động môi trường và hiệu quả của Dự án; cắt, giảm các hạng mục chưa cần thiết, chỉ bố trí vốn cho giai đoạn 1 để dự án phát huy tác dụng thiết thực”.

Ngày 20.01.2016, Kênh Tắt được thông luồng với Kênh Quan Chánh Bố. Quốc lộ 53 và tỉnh lộ TL 913 bị bửa. Huyện Duyên Hải bị cắt đôi. Tỉnh Trà Vinh có thêm bốn xã đảo Long Khánh, Long Vĩnh, Đông Hải và thị trấn Long Thành.

Ngày 18.02.2017, trên Trang Địa Phương (VTV1), Thứ trưởng Bộ GTVT, nguyên Cục trưởng Cục Hàng hải, Nguyễn Nhật, cho biết Thủ tướng Chính phủ có chủ trương giao cho Bộ GTVT nghiên cứu làm hầm qua Kênh Tắt để tránh cho người dân không phải qua phà đồng thời đảm bảo an toàn cho luồng tàu biển. Về thông tin này, ngày 18.04.2017, công văn số 3817/VPCP-CN gửi Bộ GTVT nói rõ: “Thủ tướng Chính phủ chưa có chủ trương xây hầm chui qua Kênh Tắt”. (Xem video).

Cuối tháng 3/2017, Kiểm toán Nhà nước đã có văn bản số 154/TB-KTNN thông báo kết quả kiểm toán hoạt động xây dựng và việc quản lý, sử dụng vốn đầu tư tại Dự án Luồng sông Hậu. Theo đó, Kiểm toán Nhà nước yêu cầu chủ đầu tư là Ban Quản lý Dự án hàng hải xử lý tài chính 391,7 tỷ đồng; chỉ ra nhiều đơn vị liên quan trực tiếp tới Dự án sẽ phải kiểm điểm trách nhiệm về những sai sót tại công trình.

2. Hiện trạng khai thác luồng mới QCB

Trả lời thư của tác giả (ngày 17.11.2018) về chủ trương của Bộ đối với việc khai thác luồng tự nhiên vào sông Hậu qua cửa Định An, về việc nạo vét cửa này trong hai năm 2017 và 2018, và tình hình khai thác luồng nhân tạo Quan Chánh Bố từ nửa năm 2016 đến nay, Bộ trưởng Nguyễn văn Thể đã có thư trả lời kèm theo 44 trang số liệu thống kê tàu đi qua luồng QCB từ 01.07.2016 đến 31.10.2018.

2.1. Số liệu về khai thác luồng QCB

Từ tài liệu này, tác giả đã rút ra những thông tin trong Bảng 1.

Luong kenh Quan Chanh Bo, bai hoc va kien nghi
Bảng 1. Số liệu về khai thác luồng Quan Chánh Bố (2016 – 2018)

Luồng QCB hiện nay được quy định khai thác một chiều, hoặc vào hoặc ra, và để tránh sạt lở hai bờ Kênh Tắt và Kênh QCB, với vận tốc hạn chế.

Số chuyến tàu vào và ra luồng QCB trong 6 tháng cuối năm 2016, năm 2017, và 10 tháng đầu năm 2018 được thể hiện trong Bảng 1. Tổng số chuyến, vào và ra đều tăng (Xem Bảng 1, dòng 1, 2, 3).

Hệ số sử dụng luồng QCB lần lượt trong ba năm là 0.54; 2.143.34 chuyến tàu/ngày (dòng 4). Theo công văn trả lời của Bộ trưởng, hệ số này là 2,4 trong năm 2016, và 5,3 từ 01.01.2017 đến 31.10.2018. Hệ số cao hơn vì Bộ tính luôn cả số tàu nhập khẩu than vào Cảng than của Nhà máy nhiệt điện than Duyên Hải, hoàn toàn không liên quan gì đến luồng QCB.

Thứ Năm, 18/04/2019 08:00

Đọc nhiều nhất
Sự Kiện