Bauxite Tây Nguyên đổi công nghệ thải: TKV phải làm!

(Liên hiệp hội) - Việc muốn thay đổi công nghệ thuộc quyền của nhà đầu tư miễn là đảm bảo không ảnh hưởng đến môi trường, TKV phải làm nhưng cần có tiền.

Liên quan đến vấn đề bauxite Tây Nguyên, TS Tô Văn Trường - chuyên gia độc lập về tài nguyên nước và môi trường, Nguyên Viện trưởng Viện Quy hoạch Thủy lợi miền Nam đã có những quan điểm, nhận định về vấn đề trên. Báo Đất Việt xin đăng tải những ý kiến của ông!

Trung Quốc chưa có kinh nghiệm về công nghệ sản xuất bauxite

Những ngày qua, một số chuyên gia đã đề xuất nên yêu cầu các nhà máy sản xuất Alumin ở Tây Nguyên phải đổi công nghệ thải để đảm bảo an toàn môi trường, sau hàng loạt các sự cố xảy ra.

Đặc biệt, toàn bộ công nghệ mà Việt Nam đang sử dụng tại nhà máy Alumin Nhân Cơ và nhà máy Tân Rai đều do nhà thầu Trung Quốc Chalieco cung cấp. Ngoài ra, không loại trừ giả thiết có hay không việc sử dụng công nghệ, thiết bị đã cũ và lạc hậu bị thải loại từ Trung Quốc được mang sang Việt Nam sử dụng.

Theo tôi được biết đây là công nghệ alumina lần đầu tiên do Trung Quốc phát triển dựa trên công nghệ của Phương Tây được đem thử nghiệm ở Việt Nam. Điều đó có nghĩa là đối với Trung Quốc cũng chưa có kinh nghiệm về công nghệ này.

Công nghệ sản xuất Alumin được áp dụng là công nghệ Bayer Châu Mỹ thế giới hiện đang sử dụng để xử lý quặng bauxite loại gipxit (tương tự như quặng Tây Nguyên), nhiệt độ hòa tách 145o C, áp suất khoảng 3-5 at.

Bauxite Tay Nguyen doi cong nghe thai: TKV phai lam!

TS Tô Văn Trường

Về bùn đỏ và bùn oxalate, theo sơ đồ công nghệ, chúng được khống chế trong các hồ lắng gần nhà máy chế biến Alumin. Trên thế giới, người ta thường gia cố đáy hồ lắng bằng vật liệu chống thấm (đất sét, vải địa kỹ thuật, nilon nhựa hoặc cao su, ximăng bitum) để ngăn không cho nước mang theo các chất độc hại có trong bùn đỏ và bùn oxalate thẩm thấu ra ngoài, làm ô nhiễm môi trường đất và nước ngầm khu vực.

Đối với các nhà máy Alumin ở Tây Nguyên hiện tại đang thải ướt; thậm chí có thể, chưa có ai ở TKV nhìn thấy Dry Stacking ở nước ngoài.

Trước đây, người ta hiểu thải khô rất đơn giản, chỉ cần lọc ép bùn đỏ là xong. Trong dây chuyền công nghệ đã có máy này rồi, nên họ nói là thải khô, nhưng thực ra sau khi ép bùn đỏ này chưa đạt độ ẩm yêu cầu và được thải ướt ra hồ chứa.

Theo tôi biết, cũng có nhiều công nghệ thải khô, tùy theo túi tiền và yêu cầu của cộng đồng. Phổ biến nhất hiện nay là công nghệ thải khô Dry Stacking. Nhưng vấn đề là sau khi thải khô thì bùn đỏ khô này sẽ để làm gì, canh tác cũng không được, sử dụng cho các mục đích khác phải đầu tư; trên thế giới tỷ lệ sử dụng bùn đỏ khô rất thấp. Đương nhiên là phải có tiền đầu tư.

Vì thế, đây cũng là thời điểm mà chúng ta nên kiên quyết yêu cầu chủ đầu tư, ở đây là TKV và nhà thầu Chalieco Trung Quốc nghiêm túc thực hiện cam kết sử dụng công nghệ thải khô đối với các nhà máy sản xuất Alumin ở Tây Nguyên.

Quyền thay đổi là nhà đầu tư

Riêng về việc muốn thay đổi công nghệ thuộc quyền của nhà đầu tư miễn là đảm bảo không ảnh hưởng đến môi trường. Bộ TNMT và các Bộ khác đã phê duyệt, không phải là muốn thế nào được thế ấy. Không thể nói yêu cầu Chalieco được, nếu TKV có tiền thì lại thuê họ làm.

Yêu cầu thay đổi công nghệ thì TKV phải làm nhưng cần có tiền, giá thành Alumina sẽ cao lên khó mà cạnh tranh.

Tôi nghĩ thải ướt chỉ có thể chấp nhận được, với điều kiện là phải rà soát lại thiết kế hồ thải, thi công hồ thải, vật liệu xây dựng, giám sát thường xuyên hồ thải và mạch nước ngầm. Tây Nguyên mưa kéo dài, nên phải chú trọng phòng chống chẩy tràn hồ thải.

Bauxite Tay Nguyen doi cong nghe thai: TKV phai lam!

TKV phải làm việc chuyển đổi công nghệ

Việc sử dụng công nghệ thải ướt hay thải khô, trong quá trình vận hành phải xem xét từng năm, điều chỉnh từng bước, chứ không phải duyệt rồi là mãi mãi. Nếu nhà đầu tư thấy công nghệ nào tân tiến hơn và xét thấy giá thành có thể kham được thì xin chuyển đổi.

Hồ bùn đỏ của bauxite Tây Nguyên là một chuỗi liên hồ hiện nay đã xây dựng được chuỗi 4 hồ liên hoàn và còn tiếp tục xây thêm. Thực ra, đây là một hồ cạn xây dựng trong thung lũng mà các nước thường tận dụng, được chia thành các blocks.

Khi hồ thứ nhất đầy thì sẽ tràn sang hồ thứ hai. Bởi vậy, việc xảy ra sự cố tràn bùn đỏ trong giai đoạn trước mắt là vô cùng thấp, vì hồ được xây dựng trong thung lũng, cấu trúc địa chất phía dưới đã ổn định, nếu đê bao hồ cạn bị đổ thì bùn đỏ cũng chỉ chẩy ra thung lũng.

Thứ Tư, 24/08/2016 07:36

Sự Kiện