Tái khởi động dự án sắt Thạch Khê: Không thể vội vàng!

(Liên hiệp hội) - Việc tái khởi động dự án sắt Thạch Khê, Hà Tĩnh phải tính toán thận trọng, có phương án rõ ràng chứ không nên nóng vội.

Sáng 25/7, tại Hà Nội, Liên hiệp các Hội khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (Liên hiệp Hội Việt Nam) tổ chức hội thảo “Góp ý dự án khai thác và tuyển quặng mỏ sắt Thạch Khê, Hà Tĩnh”.

GS.TSKH Đặng Vũ Minh, Chủ tịch Liên hiệp Hội Việt Nam, TS Phan Tùng Mậu, Phó Chủ tịch Liên hiệp Hội Việt Nam và ông Dương Tất Thắng, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Hà Tĩnh chủ trì hội nghị.

Phát biểu tại hội thảo, TS Phan Tùng Mậu, Phó Chủ tịch Liên hiệp Hội Việt Nam cho biết, dự án khai thác mỏ sắt Thạch Khê phục vụ phát triển kinh tế - xã hội đã được cân nhắc qua nhiều thời kỳ. Gần đây Tập đoàn Than Khoáng sản Việt Nam đã có Văn bản đề nghị cho khởi động lại Dự án.

Tai khoi dong du an sat Thach Khe: Khong the voi vang!
Hội thảo được tổ chức tại Liên hiệp Hội Việt Nam

“Đây là dự án quy mô dự án rất lớn, vị trí sát biển, thời gian khai thác mỏ dài. Hội thảo lấy ý kiến của các nhà khoa học về 5 vấn đề chính là công nghệ khai thác; công nghệ chế biến; tác động môi trường; hiệu quả kinh tế; tác động đến đời sống kinh tế -xã  hội của người dân địa phương”, TS Mậu khẳng định.

Theo TS Phan Tùng Mậu, để chuẩn bị cho Hội thảo, Liên hiệp Hội Việt Nam đã tổ chức đoàn khảo sát tại Hà Tĩnh, thành viên là các chuyên gia thuộc các lĩnh vực mỏ, địa chất, thủy lợi, môi trường…

Hiệu quả khai thác mỏ chưa được rõ

Trình bày ý kiến tại hội thảo, GS. TS Đặng Trung Thuận, Chủ tịch Hội Địa hóa Việt Nam, một trong số các chuyên gia tham gia đoàn khảo sát bày tỏ nhiều băn khoăn với dự án trên.

GS Thuận chia sẻ, theo các tư liệu trong hồ sơ dự án, có thể thấy rằng, hiệu quả kinh tế của khai thác mỏ sắt Thạch Khê chưa được rõ. Tuy nhiên hậu quả môi trường và xã hội thì rất lớn với nhiều vấn đề bức xúc như tạo ra các bãi thải lấn biển ở vùng ven biển Hà Tĩnh.

Ngoài ra vấn đề môi trường phát sinh do đổ thải, nước thải mỏ, tháo khô mỏ; nguy cơ nhiễm mặn và sa mạc hóa vùng đất ven biển Hà Tĩnh; câu chuyện di dân, giải quyết việc làm và ổn định cuộc sống cho hàng ngàn người dân xung quanh khu vực khai thác mỏ cũng là những vấn đề cần hết sức lưu tâm.

Tai khoi dong du an sat Thach Khe: Khong the voi vang!
Đông đảo các nhà khoa học đã tham gia góp ý cho dự án sắt Thạch Khê

Đối với mỏ sắt ở Thạch Khê, Hà Tĩnh, vị chuyên gia đưa ra 3 phương án để lựa chọn.

Thứ nhất, nối lại hoạt động khai thác, chấp nhận các rủi ro, theo phương án này cái được chính là tiếp nối những công việc đã làm như đã bóc đất tầng phủ 12,7 triệu m3 đến cốt -34m; đã giải ngân đến tháng 11/2016 là 1.589,59 tỷ đồng; đã đúc rút được kinh nghiệm của giai đoạn khai thác thử nghiệm.

Cái mất là phải chấp nhận tất cả các rủi ro, tổng hòa các rủi ro đó là nguy cơ tác động mạnh đến môi trường đất, nước, biển và an sinh xã hội… mà việc khắc phục chúng sẽ đẩy giá thành sản xuất quặng lên cao, kém sức cạnh tranh trên thị trường.

Thứ hai, chấm dứt hoạt động, cam chịu mất phần vốn đầu tư bỏ ra. Theo phương án này cái được là tránh tất cả các rủi ro không mong muốn có thể xảy ra trong suốt đời dự án 52 năm. Cái mất, phải chấp nhận mất một khoản vốn đầu tư lớn ban đầu (1.589,59 tỷ đồng), mà việc dựa vào kinh doanh khác để bù lại là không phải dễ dàng.

Tai khoi dong du an sat Thach Khe: Khong the voi vang!
Theo các chuyên gia dự án tái khởi động sắt Thạch Khê phải làm thận trọng

Tuy nhiên, đây không phải mất trắng, vì rằng khoản tiền đền bù di dân, tuy lớn, nhưng có thế xem như là quà của Nhà nước và doanh nghiệp biếu cho cộng đồng cư dân nghèo khó của huyện Thạch Hà, tỉnh Hà Tĩnh.

Cuối cùng đó là tạm dừng hoạt động của dự án. Theo phương án này thì việc dừng lại dự án một thời gian cho đến khi những vấn đề về môi trường có được phương thức xử lý tốt: các khó khăn về kỹ thuật và công nghệ được khắc phục.

“Cái mất của phương án này là phải chấp nhận tạm dừng các hoạt động khai thác quặng sắt Thạch Khê, điều đó ảnh hưởng không nhỏ đến công ăn, việc làm của Công ty cổ phẩn sắt Thạch Khê (TIC) và kế hoạch phát triển sản xuất của chủ đầu tư.

Cái được lớn nhất của phương án này là tránh được những rủi ro không mong muốn, gây thiệt hại cho doanh nghiệp và cả xã hội trong thời gian tiếp theo của 52 năm dự án”, GS Thuận khẳng định.

TS Nghiêm Gia - Ủy viên Thường vụ Hội Khoa học và Công nghệ Mỏ Việt Nam thừa nhận, khi dự án mỏ Thạch Khê, Hà Tĩnh được thực hiện sẽ là động lực để phát triển ngành thép Việt Nam, là thỏi nam châm thu hút đầu tư các dự án liên quan, tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội của Hà Tĩnh và Trung Bộ.

Tuy nhiên, TS Gia cho rằng, nếu tiếp tục dự án này thì còn nhiều vấn đề thách thức đòi hỏi chủ đầu tư TIC phải giải quyết một cách khoa học, có cơ sở, đúng trình tự pháp lý nhằm mang lại hiệu quả, bảo vệ môi trường bền vững, đảm bảo quyền lợi cho nhân dân tại vùng mỏ, lợi ích cho nhà nước và lợi nhuận của doanh nghiệp một cách lâu dài.

Nơi khai thác quặng dễ tổn thương

Cùng đưa ý kiến, GS.TS Vũ Trọng Hồng, Nguyên Thứ trưởng Bộ NN-PTNT nhận định nơi khai thác quặng là vùng đồi cát, giao nhau giữa bờ biển với dãy núi cao đang bò dần về hướng biển. Hơn nữa, trong khu vực này đã từng xảy ra động đất (6,1 độ richter), dấu vết của sóng thần (những cồn cát tự nhiên còn lại từ xa xưa).

Ngoài ra, nơi khai thác quặng dễ tổn thương bởi tác động của biển như hải lưu, sóng, nước dâng do sóng đồng thời là vùng hứng chịu bão, áp thấp nhiệt đới thường xuyên.

Thứ Tư, 26/07/2017 07:36

Báo Đất Việt trên Facebook
.


Sự Kiện