Xây đập ngăn sông Hồng: Những nguy cơ chết người...

(Liên hiệp hội) - GS.TS Vũ Trọng Hồng chỉ ra một loạt nguy cơ nếu xây dựng các đập dâng trên dòng sông Hồng.

Phải trả lời nhiều câu hỏi

Bộ NN&PTNT đang nghiên cứu đề xuất xây dựng 5-7 đập dâng trên sông Hồng nhằm nâng mực nước phục vụ sản xuất nông nghiệp, giao thông thủy, xử lý môi trường, tăng mực nước ngầm... nhưng không ảnh hưởng đến thoát lũ.

Xay dap ngan song Hong: Nhung nguy co chet nguoi...
Nhiều năm qua, mực nước sông Hồng ngày càng suy kiệt

Đánh giá về đề xuất này, GS.TS Vũ Trọng Hồng, Chủ tịch Hội Thủy lợi Việt Nam, nguyên Thứ trưởng Bộ NN&PTNT cho rằng, trước khi làm đập dâng trên sông Hồng, Bộ NN&PTNT phải trả lời được hàng loạt các câu hỏi liên quan đến mục đích xây dựng, tác động đến hạ lưu và môi trường sinh thái... Cụ thể:

Thứ nhất, việc đề xuất xây đập dâng trên sông Hồng nhằm mục đích gì, phục vụ lợi ích của ai? Nếu nhằm phục vụ cho nông nghiệp thì ở đây sẽ chỉ có lợi cho các tỉnh vùng thượng du, còn vùng hạ du phải giải quyết quyền lợi cho người dân ra sao?

"Nên nhớ rằng dòng sông Hồng nằm trong hệ thống sông Hồng- sông Thái Bình, là cả nguồn nước sống cho Đồng bằng sông Hồng (ĐBSH). Nếu làm các đập dâng như thế chủ yếu phục vụ cho thượng du, trong khi mực nước ở hạ du sẽ bị thay đổi. Người dân ở hạ du sẽ lấy nước ở đâu, đặc biệt vào mùa nước kiệt?

Kinh nghiệm khi Đồng Nai lấp sông là Sài Gòn bị ảnh hưởng. Cho nên việc làm đập dâng phải tính rằng ở hạ lưu cần bao nhiêu nước và phải bảo đảm nước cho người dân ở đó thì mới có thể xây dựng", ông Hồng chỉ rõ.

Thứ hai, sông Hồng là dòng sông cổ, độ dốc gần bằng 0. Con người nạo vét cát đã làm cho dòng sông bị thấp xuống. Các nhà khoa học từng chứng minh, những hạt cát, hạt lơ lửng đã bị hồ chứa Hòa Bình, Sơn La giữ mất, giờ lại thêm mấy đập dâng ở giữa sông, cát không xuống được nữa, dòng sông Hồng sẽ xuống thấp không phải 1m mà là 2m.

Như vậy, sự ổn định của bờ sông không còn, tất cả các trạm bơm dọc sông Hồng xuống tận Thái Bình, Nam Định coi như chết. Riêng Hà Nội không còn là Thủ đô nữa vì bờ sông Hồng sẽ bị ăn sâu vào và Hà Nội gần như kiệt quệ nguồn nước. Liệu Nhà nước có bỏ tiền của ra để khắc phục chỉ vì mấy cái đập dâng?  Không lẽ khi hạn hán Nhà nước phải phá đập, mà như vậy có nghĩa là phá bao nhiêu ngàn tỷ/ Chưa kể công trình trên sông Hồng liệu có ổn định hay khôn? Đó là nền cát trên dòng sông cổ, ai dám khẳng định nếu khoan sâu xuống không phá vỡ nền sông?

Chủ tịch Hội Thủy lợi Việt Nam đặt câu hỏi: Khi đề xuất làm các đập dâng  liệu Bộ NN&PTNT đã tính được sự thay đổi mực nước chưa?

"Ngày xưa khi làm đập Hòa Bình, Liên Xô đã sợ rằng dòng sông Hồng sẽ không đủ độ dốc chảy ra biển vì chặn mức nước ở phía trên đập và khi ấy người ta tính là vẫn còn đủ. Nếu bây giờ làm đập dâng tức là biến sông Hồng thành dòng sông bị chết và nó sẽ phá xung quanh. Liệu Nhà nước có đủ tiền để tu sửa, bảo vệ các đê chỉ vì mấy đập dâng thay vì dùng giải pháp khác. Ví dụ, các trạm bơm có thể dùng các máy tiên tiến đưa sâu xuống dòng sông để lấy nước, không cần làm đập dâng.

Thời gian qua, ở miền Trung-Tây Nguyên, thủy điện ngăn dòng chảy khiến ở dưới lao đao vì hạn hạn, xâm nhập mặn. Giờ dòng sông Hồng xây đập ngăn dòng, liệu Thái Bình, Nam Định và các vùng biển sẽ thế nào? Bộ NN&PTNT không tính được dòng sông Hồng sẽ biến đổi như thế nào, mà Bộ Tài nguyên và Môi trường mới là người quản lý. Cho nên, khi Bộ NN&PTNT đề xuất xây đập dâng tức can thiệp vào dòng sông, Bộ Tài nguyên và Môi trường phải trả lời có cho phép hay không", GS Hồng phân tích. 

Vị chuyên gia về thủy lợi rất chia sẻ với những nghi ngại rằng nếu xây các đập dâng ở sông Hồng sẽ tạo ra các hồ chứa ở đoạn sông giữa hai đập, làm hỏng dòng chảy tự nhiên của con sông. Đặc biệt, những hồ chứa ấy sẽ chứa được bao nhiêu nước vào mùa cạn, liệu có đáp ứng được nhu cầu tưới tiêu châu thổ sông Hồng? Chưa kể, các dòng sông khác như sông Thái Bình, sông Cầu, sông thương, sông Đáy... sẽ ra sao khi hệ thống chi lưu của chúng nối thông với nhau?

"Sông Hồng không chỉ có một dòng sông chính mà là hệ thống sông Hồng-sông Thái Bình. Khi Bộ GTVT định chuyển nước từ sông Hồng sang sông Đuống họ làm rất cẩn thận mà các cơ quan còn phản biện, ngay Bộ NN&PTNT cũng cho rằng không được làm nhiều quá, bây giờ tự nhiên Bộ NN&PTNT lại đề xuất làm hàng loạt đập dâng, nghĩa là sẽ làm thay đổi tất cả chi lưu nước. Liệu Bộ có tính được rằng lượng nước đến được các dòng sông nhánh của sông Hồng còn đủ hay không?

Thứ Ba, 26/04/2016 07:33

Báo Đất Việt trên Facebook
.
Sự Kiện