Đầu tư điện mặt trời, ngân hàng 'khóc': Nhận diện rủi ro

(Doanh nghiệp) - Với tất cả những dự án mang tính độc quyền mua đều đứng trước nguy cơ rủi ro rất lớn.

Rủi ro từ dự án "độc quyền mua"?

Liên quan tới các dự án đầu tư điện mặt trời, một Tổng giám đốc ngân hàng được báo chí dẫn lời chia sẻ cho biết, nhiều ngân hàng đang gặp khó do vướng mắc tại hợp đồng xin vay vốn của nhà đầu tư. Vì lý do này, ông đã phải gác lại ba hợp đồng vay vốn vì lo ngại rủi ro.

Dau tu dien mat troi, ngan hang 'khoc': Nhan dien rui ro
Ngân hàng than khó khi rót tiền cho nhà đầu tư làm dự án điện mặt trời. Ảnh: Baodautu

Cụ thể, vị này nói, các phụ lục hợp đồng thường có điều kiện EVN được nhả tải một khi lưới điện quá tải. Điều này đồng nghĩa với việc tiếp tục mua điện hay không, mua đến mức nào là quyền của EVN. Nếu nhả tải có nghĩa là điện không bán được, ngân hàng “ôm” tài sản thế chấp chỉ có nước...khóc!

Tỏ ra khá bất ngờ trước thông tin trên, TS Đinh Thế Hiển - chuyên gia trong lĩnh vực tài chính - ngân hàng cho biết, cách làm việc của ngân hàng đang có vấn đề.

Chỉ rõ vấn đề của ngân hàng nằm ở khâu xem xét, thẩm định dự án, TS Đinh Thế Hiển phân tích:

"Về mặt tiêu chuẩn thẩm định dự án đầu tư, các ngân hàng chỉ cần đạt được hai mục đích đó là: đầu tư sinh lợi và tài trợ, cho vay.

Trong hai mục đích trên, mục đích tài trợ, cho vay được quy định nghiêm ngặt hơn rất nhiều so với mục đích đầu tư sinh lợi. Vì đầu tư sinh lợi thì ngân hàng sẽ nhận được một số lợi nhuận lớn hơn nhiều so với nguồn vốn bỏ ra, do đó, trong một vài trường hợp họ sẵn sàng chấp nhận rủi ro để đầu tư.

Trong khi đó, tài trợ, cho vay thì ngoài mục đích sinh lợi, ngân hàng còn phải bảo đảm cả mục đích an toàn cho nguồn vốn bỏ ra. Tuy nhiên, trong các dự án điện mặt trời, tính chất của các hợp đồng này là EVN độc quyền mua, với tất cả những dự án mang tính độc quyền mua đều đứng trước nguy cơ rủi ro rất lớn. Khi ngân hàng cho vay nhưng lại không xem xét tất cả các trường hợp, người tài trợ sẽ dễ dàng bị mất vốn, chịu sự thất bại.

Rủi ro ở đây chính là dự án được đầu tư nhưng không bán được hàng, không bán được hàng ngân hàng không thể thu hồi được vốn", TS Đinh Thế Hiển phân tích.

Để rõ hơn, vị TS nêu ví dụ trong lĩnh vực đầu tư vay vốn kinh doanh BĐS, nuôi cá ba sa... Nguồn vốn vay ngân hàng nhưng đầu ra lại hoàn toàn phụ thuộc vào thị trường, do thị trường quyết định. Tuy nhiên, câu chuyện của các dự án điện mặt trời còn có rủi ro lớn hơn do bị độc quyền mua.

"Tôi lấy ví dụ như trường hợp của EVN, nếu EVN không mua, chủ đầu tư dự án có làm tốt đến mấy cũng không thể bán được sản phẩm. Không bán được hàng, nhà đầu tư không có tiền trả nợ cho ngân hàng, ngân hàng cũng chịu nợ xấu theo.

Trong trường hợp này, lỗi trước hết thuộc về phía ngân hàng, cụ thể ở đây là người thực hiện công tác thẩm định dự án sẽ phải chịu trách nhiệm.

Do đó, vấn đề của ngân hàng trước khi cho vay phải xem xét, đánh giá, thẩm định rất kỹ các yếu tố liên quan tới dự án này. Cụ thể là thế chấp đầu tư và chi phí thực hiện có hợp lý không? Và tiềm năng bán hàng, thị trường đầu ra thế nào?", ông Hiển nói.

Để giảm thiểu những rủi ro, vị TS cho rằng, với những dự án mang tính độc quyền mua, các ngân hàng khi xem xét cho vay vốn phải chuẩn bị hợp đồng rất kỹ lưỡng, trong đó, kèm theo những quy định ràng buộc chắc chắn như buộc EVN phải cam kết mua hàng, không hủy ngang.

Mặc dù trong trường hợp này, EVN là một lĩnh vực độc quyền nhưng nếu hợp đồng chặt chẽ, chủ đầu tư có thể khởi kiện EVN cũng như khởi kiện các cơ quan nhà nước, buộc phải đền bù thiệt hại nếu EVN hủy hợp đồng. Ngược lại, nếu ngân hàng làm không tốt, EVN không mua hàng, nhà đầu tư phải chịu thua lỗ, rủi ro ngân hàng phải tự gánh.

Hình thành tổ chức xếp hạng tín nhiệm ngân hàng

Sau hàng loạt các dự án nhà đầu tư "tay không bắt giặc" vay vốn đầu tư dự án BOT, đẩy ngân hàng vào thế khó; hàng loạt các dự án BĐS đầu tư không bán được hàng, ngân hàng không thu hồi được vốn... nợ xấu tại các ngân hàng vẫn đang là vấn đề nhức nhối, chưa thể giải quyết triệt để, TS Đinh Thế Hiển cho rằng, nếu bản thân các ngân hàng khi lựa chọn, quyết định cho vay vốn không tự nâng cao nghiệp vụ, thẩm định dự án kỹ lưỡng giống như các dự án điện mặt trời thì rất dễ tự đẩy mình rơi vào rủi ro.

Theo ông Hiển, để tránh phải gánh thêm các khoản nợ xấu do cách làm ăn tắc trách, thiếu nghiệp vụ, chuyên môn của các ngân hàng trong việc thẩm định dự án cần điều hành hoạt động các ngân hàng thương mại cổ phần theo cơ chế thị trường, để thị trường quyết định.

Thứ Ba, 07/05/2019 13:33

Loading...
Báo Đất Việt trên Facebook
.
Sự Kiện