Doanh nghiệp giàu nhờ 'tích lũy nguyên thủy': Tương lai nào?

(Doanh nghiệp) - “Doanh nghiệp tư nhân không hoàn toàn do tự bản thân kinh doanh mà nổi lên. Nhiều người thành đạt là do dựa dẫm vào thế lực...”.

Đó là khẳng định của PGS.TS. Nguyễn Văn Nam, nguyên Viện trưởng Viện nghiên cứu Thương mại (Bộ Công thương) xung quanh kết luận những lãnh đạo doanh nghiệp Việt Nam cần đến 5 - 15 năm nữa mới có thể thích ứng được với vai trò lãnh đạo ở tầm khu vực và toàn cầu.

PV: - Một trong những kết luận của Nghiên cứu “Năng lực của các lãnh đạo doanh nghiệp” do Viện Quản trị Năng lực Lãnh đạo - Singapore thực hiện trên 9 quốc gia châu Á, trong đó có Việt Nam với 165 người đang giữ vai trò lãnh đạo cấp cao công bố ngày 10/3 tại TP.HCM đang gây nhiều chú ý.

Kết luận chỉ rõ: “Những lãnh đạo doanh nghiệp Việt Nam cần đến 5 - 15 năm nữa mới có thể thích ứng được với vai trò lãnh đạo ở tầm khu vực và toàn cầu”. Đáng chú ý, kết quả này được hầu hết trong số 50 lãnh đạo doanh nghiệp tham gia lễ công bố thừa nhận là hợp lý khi xét đến thực tế kinh tế Việt Nam chỉ mới thực sự tăng trưởng trong 15 năm qua.

Ông nhìn nhận như thế nào trước kết luận trên? Sự tụt hậu của lãnh đạo doanh nghiệp biểu hiện điều gì trong việc quản lý, vận hành và sức cạnh tranh của các doanh nghiệp hiện nay?

PGS.TS. Nguyễn Văn Nam: - Tôi không hề bất ngờ trước những kết luận trên của Viện Quản trị Năng lực Lãnh đạo – Singapore. Chúng ta mới tiến hành đổi mới và thông qua đó hình thành một tầng lớp doanh nhân mới. Tuy nhiên những doanh nghiệp này làm hoàn toàn tự phát, chủ yếu dựa theo kinh nghiệm truyền thống.

Ở đây tôi muốn nói đến 2 tầng lớp lãnh đạo trong các doanh nghiệp.

Một là cán bộ làm việc trong các doanh nghiệp nhà nước (DNNN). Đây là những người hiểu biết về kinh doanh thì ít, hiểu biết về cung cách của một nhân viên nhà nước thì nhiều. Họ làm theo lối hành chính nhà nước, chứ không phải là nhà kinh doanh, doanh nhân đúng nghĩa.

Doanh nghiep giau nho 'tich luy nguyen thuy': Tuong lai nao?
Lãnh đạo các doanh nghiệp Việt Nam không được đánh giá cao. Ảnh minh họa

Khi chuyển đổi sang cơ chế thị trường, đa phần vẫn làm theo kiểu cũ, cơ chế bao cấp, cơ chế xin cho, cơ chế làm theo kế hoạch hóa, theo lệnh hành chính. Khi tiến hành hòa nhập vào cơ chế thị trường, những lãnh đạo DNNN này không thích ứng được, không có sức cạnh tranh và hoàn toàn thất bại.

Đối với tầng lớp doanh nghiệp tư nhân tôi nghĩ cũng cần chia ra làm 2 loại. Một số doanh nghiệp kinh doanh thực sự, phấn đấu cạnh tranh trên thị trường bằng chính năng lực của mình và thành công. Số này tỷ lệ không cao lắm.

Còn lại đa phần là doanh nghiệp sân sau, dựa vào những thế lực để hoạt động. Những đơn vị này sở hữu hàng nghìn tỷ đồng nhưng đều dựa vào các lợi thế riêng để lách luật, để biến tài sản nhà nước, tài sản công thành tài sản riêng của mình. Nếu cạnh tranh đúng nghĩa trên thị trường thế giới thì lãnh đạo những doanh nghiệp này cũng không làm được.

Còn những doanh nghiệp kinh doanh theo thế hệ mới thì bây giờ mới bắt đầu xuất hiện. Những người này tuổi đời còn rất trẻ từ 25-30 tuổi, là những người có học hành, có tiếp xúc với quốc tế, tiếp xúc với các doanh nghiệp nước ngoài và có hiểu biết về thị trường, nhất là thị trường hiện đại hiện nay. Tầng lớp đó mới bắt đầu khởi nghiệp và bắt đầu làm.

Doanh nhân 'sáng kinh doanh, tối đi quan hệ': Hệ quả đắng

PV: - Tuy nhiên, nhiều người vẫn đặt ra câu hỏi, khảo sát trên được thực hiện trên nhóm doanh nghiệp nào, doanh nghiệp nhà nước hay doanh nghiệp ngoài quốc doanh bởi lẽ thời gian gần đây, rất nhiều doanh nhân Việt được vinh danh trên trường quốc tế như ông Phạm Nhật Vượng, bà Phạm Thị Việt Nga, ông Trần Việt Thắng, ông Đoàn Nguyên Đức…

Thưa ông, nếu xét ở nhóm doanh nghiệp tư nhân, kết luận của Viện Quản trị Năng lực Lãnh đạo - Singapore đã phản ánh đúng năng lực của các lãnh đạo doanh nghiệp Việt Nam hay chưa? Và nếu xét ở nhóm doanh nghiệp nhà nước, kết quả trên phản ánh điều gì?

PGS.TS. Nguyễn Văn Nam: - Đúng là ở Việt Nam có một số doanh nghiệp tư nhân thành đạt và được quốc tế ghi nhận, vinh danh. Tuy nhiên như tôi đã nói ở trên, số lượng trên rất ít, chỉ đếm trên đầu ngón tay.

Thực tế kết luận của Viện Quản trị Năng lực Lãnh đạo – Singapore phản ánh đúng năng lực ở một bộ phận doanh nghiệp tư nhân và phần lớn DNNN.

Cần phải hiểu rằng, doanh nghiệp tư nhân không hoàn toàn do tự bản thân kinh doanh mà nổi lên. Nhiều người trong số các doanh nhân thành đạt đều dựa dẫm vào thế lực đứng chân trong quản lý nhà nước. Nói theo đúng nghĩa kiểu chủ nghĩa Mác ngày xưa, đó là hiện tượng “tích lũy nguyên thủy”. Ở đây nguyên thủy không phải do quá trình kinh doanh, tích lũy mà thành. Đó là những doanh nghiệp lợi dụng sự chuyển đổi, sự thay đổi của thể chế để chiếm 1 số vị trí, 1 số khu đất đai giá rẻ. Sau 1 chu kỳ nhất định, từ đất giá rẻ biến thành đất vàng. Họ gặp thời thế và sở hữu được một số vốn lớn, giàu có và trở thành nhà kinh tế, kinh doanh nổi tiếng.

Kinh nghiệm của bản thân tôi thấy rằng, doanh nghiệp Việt Nam ý thức cạnh tranh vươn lên không cao. Nhiều trường hợp doanh nghiệp sở hữu trong tay số vốn từ 5-10 triệu USD đã thỏa mãn.

Họ cho rằng mình giàu có và tích cực đi chơi, đầu tư. Tuy nhiên do năng lực không có nên sau vài năm thì phá sản hết. Họ chưa ý thức được kinh doanh là một nghiệp nghề lâu dài chứ không phải kiếm được đồng tiền dễ ngon và phung phí. Trường hợp này tôi gặp nhiều lắm.

Thứ Hai, 20/03/2017 07:32


Báo Đất Việt trên Facebook
.


Sự Kiện