Doanh nghiệp giàu nhờ 'tích lũy nguyên thủy': Tương lai nào?

(Doanh nghiệp) - “Doanh nghiệp tư nhân không hoàn toàn do tự bản thân kinh doanh mà nổi lên. Nhiều người thành đạt là do dựa dẫm vào thế lực...”.

Đáng buồn nhất là những doanh nghiệp kiến thức kinh doanh không chịu học hỏi, không chịu vươn lên. Nhiều trường hợp, cả DNNN và doanh nghiệp tư nhân đều dựa dẫm vào chính quyền, vào lãnh đạo. Tuy nhiên những lãnh đạo đó cũng chỉ làm có nhiệm kỳ, sau 5-10 năm sẽ nghỉ và doanh nghiệp hết khi đó thất bại. Đây là những doanh nghiệp làm giàu theo kiểu cơ chế của Việt Nam. Còn khi mở cửa hội nhập với nước ngoài, họ chắc chắn không cạnh tranh được dẫn đến thua lỗ triền miên.

PV: - Trên thực tế, trong những năm gần đây, các DNNN được biết đến với những kết quả kinh doanh không khả quan, thậm chí thua lỗ đến mức báo động. Có thể kể đến những DNNN càng kinh doanh càng lỗ đã được Kiểm toán Nhà nước liệt kê như: dự án xơ sợi Đình Vũ - Hải Phòng, dự án nhiên liệu sinh học - ethanol Dung Quất (Quảng Ngãi), dự án Ethanol Phú Thọ, Ethanol Bình Phước, đóng tàu Dung Quất, đạm Hà Bắc, đạm DAP Lào Cai, DAP Hải Phòng...

Đây có được coi như tấm gương phản chiếu năng lực lãnh đạo doanh nghiệp nhà nước hay không? Tại sao dù được hoạt động trong môi trường có nhiều ưu đãi hơn hẳn khối doanh nghiệp tư nhân, các lãnh đạo doanh nghiệp vẫn không thể tận dụng được ưu thế như vậy, do năng lực quản lý kém hay vì những lý do nào khác?

PGS.TS. Nguyễn Văn Nam: - Tôi nghĩ, nếu nói rằng các dự án thua lỗ ngàn tỷ trên phản chiếu năng lực của lãnh đạo doanh nghiệp nhà nước thì chưa hẳn đúng.

Đừng chê những người này dốt, không có khả năng. Đây đều là những người được học hành tử tế, nhiều người trong đó là tiến sĩ, thậm chí được học bằng Giáo sư. Đó là những người bằng cấp đầy đủ, kiến thức không hề kém.

Tuy nhiên lãnh đạo DNNN chỉ hoạt động trong cơ chế bao cấp, cơ chế xin cho, cơ chế chống lưng. Do đó dẫn đến xuất hiện nhiều tình trạng tiêu cực. Nếu làm lãi nhiều thì chẳng được hưởng gì. Họ chỉ lãi vừa đủ để làm báo cáo thành tích. Còn trong trường hợp thua lỗ thì rất giỏi để thuyết trình. Thua lỗ đều do nguyên nhân khách quan chứ không phải do nguyên nhân chủ quan, do bản thân lãnh đạo DNNN.

Tôi xin khẳng định lại, những người này thực sự không phải kém. Tuy nhiên cơ chế của chúng ta không rõ ràng, còn nhiều hạn chế nên đã làm hỏng con người. Người ta hành động vì lợi ích của mình, lợi ích của nhóm chứ không vì lợi ích của cộng đồng. Đó là một thực trạng đáng buồn cần phải nhìn nhận lại.

PV: - Nếu chúng ta không cải thiện năng lực lãnh đạo sẽ có hại gì cho nền kinh tế, thưa ông? Viễn cảnh doanh nghiệp Việt phải thuê CEO nước ngoài có thể xảy ra hay không? Và nếu xảy ra kịch bản đó, ông có ủng hộ hay không, đặc biệt trong trường hợp thuê CEO quản lý doanh nghiệp nhà nước?

PGS.TS. Nguyễn Văn Nam: - Viễn cảnh đó theo tôi hoàn toàn có thể xảy ra. Thực tế Việt Nam đã hội nhập 30 năm và chúng ta được rất ít và mất rất nhiều.

Việt Nam mở cửa để kêu gọi đầu tư. Chúng ta đẩy mạnh ký kết rất nhiều hiệp định thương mại, từ đa phương đến song phương. Chúng ta kêu gọi đầu tư rất nhiều dự án, từ lớn đến bé, từ Trung ương đến địa phương. Tuy nhiên nhiều nơi bất chấp tất cả, chấp nhận cả công nghệ mới, hiện đại lẫn công nghệ cũ, lạc hậu. Cho nên doanh nghiệp nước ngoài vào Việt Nam rất nhiều nhưng chúng ta không học hỏi được gì thêm, vẫn dậm chân tay chỗ.

Rõ nét nhất là lĩnh vực cơ khí, mà điển hình là công nghiệp ô tô. Sau 30 năm chúng ta vẫn chưa có sản phẩm ô tô nào của Việt Nam và cuối cùng chỉ biến Việt Nam thành thị trường làm giàu cho các doanh nghiệp quốc tế vào đầu tư.

Các doanh nghiệp ô tô trong nước đều thất bại. Chúng ta chỉ có 1 vài doanh nghiệp làm lắp ráp ăn theo. 

Gần đây có một vài doanh nghiệp đi theo lối mới, chẳng hạn như công ty ô tô Trường Hải (Thaco) ở Chu Lai, Quảng Nam. Thaco bắt đầu làm và xây dựng công nghệ ô tô. Nhiều người hi vọng doanh nghiệp này sẽ làm chủ và thâm nhập được công nghệ để chế tạo ô tô. Tuy nhiên tôi cho rằng nếu chính sách của chúng ta không tốt thì sẽ tiếp tục lái doanh nghiệp theo con đường gia công và ăn xổi ở thì để kiếm lãi trước mắt.

Nếu không thay đổi, tương lai đối với nền kinh tế Việt Nam sẽ rất trì trệ. Công cuộc hội nhập sẽ biến Việt Nam trở thành thành thị trường tiêu thụ hàng hóa của các nước thôi. Việt Nam không sản xuất được cái gì cả. Chúng ta có thuê CEO cũng không giải quyết được vấn đề gì cả.

Chúng ta cần nhìn lại những thế mạnh của Việt Nam thời gian qua. Chẳng hạn như nông nghiệp, tất cả đều dựa vào những mặt hàng do nông dân làm, không cần trình độ cao, không cần công nghệ hiện đại. Đối với công nghiệp cũng vây. Chúng ta chỉ gia công và lắp ráp, cũng không cần trình độ, công nghệ phát triển. Thế thì làm sao Việt Nam có trình độ phát triển được và năng suất cao được.

Việt Nam không có công nghệ, không trình độ cao và đến khi doanh nghiệp nước ngoài rút đi, chúng ta sẽ chẳng còn gì. Đứng về phương diện vĩ mô để xem xét, tôi chưa có dấu hiệu gì sáng sủa cho nền kinh tế Việt Nam. Tư duy của lãnh đạo vẫn còn lỗi thời, sửa chữa rất chậm chạp. Vài chục năm chúng ta mới có một bước tiến nhỏ.

Do vậy điều cần làm lúc này là phải thay đổi cơ chế, tích cực đẩy mạnh hoạt động kinh tế thị trường, tránh tình trạng xin – cho, tránh lợi ích nhóm hay những phản ánh doanh nghiệp sân sau. Chúng ta phải đổi mới toàn diện.

PV: - Xin cảm ơn PGS.TS Nguyễn Văn Nam đã chia sẻ với Đất Việt.

Nguyễn Hoàn (Thực hiện)

  

Thứ Hai, 20/03/2017 07:32


Báo Đất Việt trên Facebook
.


Sự Kiện