Dự án Sào Khê “nở vốn”... 36 lần: Tránh gương xấu!

(Doanh nghiệp) - 'Bất kỳ ai khi nhìn vào đều có một cảm nhận chung là việc thực hiện dự án này đã được triển khai một cách quá tùy tiện, tùy hứng...'

Dự án nạo vét sông Sào Khê và câu chuyện nở vốn tới 36 lần khiến các ĐBQH và dư luận hết sức ngạc nhiên, giật mình, khó tin vào tốc độ tăng vốn thần tốc của một dự án nạo vét cát bình thường.

Còn TS Lê Đăng Doanh - nguyên Viện trưởng Viện Quản lý Kinh tế Trung ương (CIEM) thì cho rằng, chuyện “nở vốn” của Sào Khê không phải là cá biệt, thậm chí còn là phổ biến trong đầu tư công.

Có tùy tiện, tùy hứng không?

PV: Thưa ông, dự án nạo vét sông Sào Khê ở Ninh Bình bị đội vốn từ 72 tỷ lên 2.595 tỷ đồng (tăng 36 lần) khiến dư luận băn khoăn, ĐBQH giật mình, đề nghị phải thanh tra. Có ĐBQH ví von cả thế giới khó tìm được loại bột nở nào nở nhanh, nở nhiều như "nở vốn" ở dự án này. Ông bình luận như thế nào về thông tin trên? Đối với một dự án nạo vét cát, việc đội vốn như vậy có hợp lý không và vì sao?

TS Lê Đăng Doanh: Đầu tiên tôi khẳng định, một dự án mà đội vốn lên nhiều lần như vậy là hoàn toàn không bình thường và cần phải tiến hành thanh tra, xem xét lại.

Tiếp theo, tôi cho rằng, việc điều chỉnh tăng tổng vốn lên rất nhiều lần (tăng tới 36 lần) và liên tục điều chỉnh, mở rộng quy mô dự án đã chứng tỏ bản thân chủ đầu tư cũng không xác định rõ được mục đích đầu tư hoặc chủ đầu tư đã có dự tính khác song song với việc thực hiện dự án nạo vét sông Sào Khê như đã đề xuất.

Du an Sao Khe “no von”... 36 lan: Tranh guong xau!
TS Lê Đăng Doanh - nguyên Viện trưởng Viện Quản lý Kinh tế Trung ương.

Tuy nhiên, dù tính toán thế nào, tôi cũng cho rằng, đối với dự án này, chủ đầu tư đã không chuẩn bị tốt ngay ở giai đoạn tiền khả thi. Đây là giai đoạn rất quan trọng, là bước đệm để thực hiện các giai đoạn nghiên cứu tiếp theo.

Sở dĩ nói đây là giai đoạn quan trọng vì liên quan tới khâu chuẩn bị dự án, chủ đầu tư phải thực hiện các bước khảo sát, phân tích, bóc tách các số liệu... Việc này giúp chủ đầu tư trả lời được câu hỏi: với chi phí như vậy có nên tiếp tục thực hiện dự án không và liệu chủ đầu tư có được lợi không? Khi đó, cả những yếu tố có thể tác động tới sự thay đổi quy mô, nguồn vốn của dự án cũng phải được đánh giá, cân nhắc rất cẩn thận.

Trở lại dự án nạo vét sông Sào Khê ở Ninh Bình, muốn bảo đảm tính khả thi cho dự án, chủ đầu tư sẽ phải thực hiện các bước thăm dò lòng sông, thăm dò bờ sông, đáy sông, kể cả phải nghiên cứu, đánh giá các tác động của dòng chảy tới quá trình thực hiện dự án nếu có.

Tuy nhiên, qua các thông tin trình bày của Ninh Bình, rồi cả phía Bộ Kế hoạch và Đầu tư (KHĐT), có thể thấy, mục tiêu ban đầu của dự án chỉ là nạo vét lòng sông để phục vụ nông nghiệp. Trong quá trình thực hiện, dự án lại được mở rộng ra với các lý do như có liên quan tới khu vực cố đô Hoa Lư, bến sông Sào Khê ngày xưa là nơi vua Lý Công Uẩn dời kinh đô Hoa Lư ra Thăng Long; hay sông Sào Khê chảy qua lõi di sản thế giới Tràng An và Ninh Bình.

Vì đây là vùng trọng điểm du lịch, nên dự án được điều chỉnh theo hướng vừa phục vụ nông nghiệp, vừa tôn tạo cố đô Hoa Lư, tạo nền tảng để Tràng An được công nhận di sản thế giới và phục vụ giao thông thủy, du lịch...

Tức là, dự án liên tục được mở rộng ra, còn chủ đầu tư cũng luôn phải thay đổi chủ kiến, cũng như mục tiêu ban đầu. Câu hỏi đặt ra là, sau mỗi lần thay đổi như vậy, chủ đầu tư có thực hiện các bước nghiên cứu tiền khả thi để loại bỏ các yếu tố bấp bênh tác động tới dự án như gây tốn kém kinh phí, kéo dài thời gian thực hiện dự án... hay không? Điều này lại chưa rõ ràng.

Vì vậy, bất kỳ ai khi nhìn vào đều có một cảm nhận chung là việc thực hiện dự án này đã được triển khai một cách quá tùy tiện, tùy hứng, không phải là cách tiếp cận khoa học nếu đứng trên phương diện của một người tự móc tiền túi ra mang đi đầu tư.

Vì thế, việc ĐBQH yêu cầu phải thực hiện thanh tra dự án này là dễ hiểu và tôi hoàn toàn ủng hộ quan điểm của các ĐBQH. Rõ ràng, những băn khoăn, khuất tất trong dự án cần phải được làm rõ để tránh một gương xấu trong xã hội, tránh tình trạng vỗ ngực ra oai rằng "chỉ một dự án nhỏ nhưng tôi có thể biến nó thành một dự án rất lớn, lớn hơn tới 36 lần".

Riêng tôi, mong muốn các cơ quan chức năng xem đây là dự án điển hình cần xử lý điểm, xử lý thật nghiêm để làm gương. Chúng ta không cho phép bất kỳ một trường hợp nào tương tự lặp lại như vậy nữa. Một dự án như Sào Khê đã là quá đủ, quá đáng và không thể chấp nhận được rồi.

PV: Giải thích về việc này cả đại diện Bộ KHĐT và phía Ninh Bình đều cho rằng, dự án đội vốn là do thay đổi về mục tiêu, nhiệm vụ, cũng như quy mô của dự án. Quá trình thực hiện kéo dài rất lâu và trong quá trình triển khai thực hiện cũng đã có rất nhiều đoàn thanh tra kiểm tra như Thanh tra Bộ Tài chính (2005), Thanh tra Chính phủ (2012), Kiểm toán Nhà nước (2017). Đại diện Ninh Bình còn giải thích, nguyên nhân đội vốn là vì dự án chạy qua nơi vua ở và chạy qua lõi di sản Tràng An nên phải điều chỉnh các mục tiêu, hạng mục...

Thưa ông, những giải thích nói trên đã hợp tình, hợp lý chưa? Dù chưa xác định được các yếu tố tiêu cực, việc làm trên có nên khuyến khích không và vì sao?

Thứ Ba, 12/06/2018 07:11

Báo Đất Việt trên Facebook
.
Sự Kiện