FDI độc chiếm việc phân phối, bán lẻ: Việt Nam còn gì?

(Doanh nghiệp) - Việc các DN nước ngoài được thoải mái mở cửa và liên tục nhân rộng cùng với những ưu đãi khiến các doanh nghiệp trong nước bị ép cả khâu tiêu thụ.

Chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan bày tỏ sự lo ngại trước việc các doanh nghiệp có vốn nước ngoài đang có quá nhiều lợi thế ép doanh nghiệp trong nước ‘chết đứng’ trên sân nhà. Theo bà Lan: “Đây cũng lại là một bằng chứng nữa cho việc các nhà đầu tư nước ngoài trong lĩnh vực phân phối được ưu tiên lớn cộng với ưu thế sẵn có của họ thì chắc chắn các doanh nghiệp trong nước sẽ càng khó khăn gấp bội”.

Doanh nghiệp ngoại chiếm lĩnh cả bán sỉ, bán lẻ...

Từ chính câu chuyện của Metro Chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan cho rằng: Tương lai của hệ thống bán lẻ sẽ rất khó cho các doanh nghiệp Việt Nam. Hiện các doanh nghiệp nước ngoài tràn vào rất dữ dội.

Theo đó hiện Tập đoàn của Thái Lan mua lại Metro. Họ từng bước nắm 2 chuỗi cả siêu thị lớn và các cửa hàng tiện ích. Riêng cửa hàng tiện ích họ đã có hơn 140 cửa hàng ở Việt Nam.

“Các con đường vào của các Tập đoàn Thái Lan cũng như các tập đoàn bán lẻ khác như Lotte và một vài tập đoàn khác họ đều vừa có Trung tâm thương mại hoặc siêu thị lớn, vừa phát triển một loạt các chuỗi nhỏ dạng cửa hạng tiện ích. Trong khi đó hệ thống siêu thị của Việt Nam thì nhỏ hơn quy mô của các tập đoàn này rất nhiều. Các chuỗi nhỏ của họ thì cũng quá nhiều hàng hóa cộng với cách tổ chức tốt nên chèn cả những cửa hàng nhỏ lẻ theo kiểu kinh doanh truyền thống của Việt Nam”, bà Lan nói.

Như vậy hệ thống phân phối của Việt Nam bị tấn công cả ở khu vực hiện đại (siêu thị) lẫn khu vực truyền thống (các cửa hàng bán lẻ). Cộng thêm việc hàng của doanh nghiệp Việt Nam rất khó vào như Metro hay Big C vì tỷ lệ chiết khấu rất cao. 

"Việc chính sách cho phép các doanh nghiệp mở cửa hàng nhỏ lẻ tha hồ có nghĩa là cạnh tranh trực diện với doanh nghiệp nhỏ và vừa của Việt Nam.Các nhà phân phối lớn đều đi bằng cả hai chân khiến các doanh nghiệp sản xuất trong nước khó thở. Dù có cố để chen hàng vào thì lợi nhuận không còn được bao nhiêu vì chiết khấu cao", bà Lan lý giải.

Cứ như thế từng bước các chuỗi siêu thị đẩy dần hàng của họ vào. Hiện các siêu thị mới chủ yếu họ mang hàng của họ sang bán. Lotte thì mang hàng Hàn Quốc, một số siêu thị thì mang hàng Nhật Bản. "Bây giờ Thái Lan mua chuỗi của Metro rất có thể sẽ tiêu thụ chủ yếu hàng của Thái Lan bởi các nhận định của họ thấy rằng tâm lý tiêu dùng của người Việt Nam rất giống với Thái Lan cho nên họ rất thuận lợi khi vào Việt Nam”, bà Lan lo ngại.

Biệt đãi Formosa: Thế giới cảnh báo Việt Nam cho nhiều quá!

Việt Nam sẽ làm gì trên đất nước mình?

Suốt 12 năm có mặt tại Việt Nam, Metro luôn kêu lỗ, không nộp một đồng thuế thu nhập doanh nghiệp và họ kịp sang tên cho một nhà đầu tư khác
Suốt 12 năm có mặt tại Việt Nam, Metro luôn kêu lỗ, không nộp một đồng thuế thu nhập doanh nghiệp và họ kịp sang tên cho một nhà đầu tư khác

Hiện Bộ Công thương vẫn cho rằng tại các siêu thị lớn thì 70% là hàng Việt Nam, song bà Lan chỉ rõ: “Họ đâu biết rằng trong số hàng được cho là của Việt Nam đó thì một tỷ lệ rất cao là của nhà đầu tư nước ngoài mang danh là hàng Việt?”.

Theo bà Lan, ở đây có sự nhầm lẫn rất lớn trong chuyện khuyến khích người Việt dùng hàng Việt trong khi các nhà đầu tư nước ngoài hiện đang là một bộ phận lớn của nền kinh tế Việt Nam nên cũng quy hàng của họ là...hàng Việt.

Ví dụ như nhìn vào ngành hàng hóa mỹ phẩm, bột giặt có thể thấy các doanh nghiệp Việt Nam gần như không còn chỗ để đứng mà chỉ có 2 hãng lớn là Unilever và Procter & Gamble cạnh tranh nhau chứ đâu có hàng Việt Nam?

“Đây cũng lại là một bằng chứng nữa cho việc các nhà đầu tư nước ngoài trong lĩnh vực này được ưu tiên rất lớn bằng những vị trí đất vàng, miễn thuế và hàng loạt ưu đãi khác cộng với ưu thế sẵn có của họ nữa thì chắc chắn các doanh nghiệp trong nước sẽ càng khó khăn gấp bội”, bà Lan cho biết.

Hiện người dân đổ dồn vào các siêu thị này mua sắm, họ thu lợi rất lớn nhưng vẫn báo lỗ. Người tiêu dùng phân khúc lớn nhất tại các siêu thị, cửa hàng tiện ích là nhằm vào đối tượng trung lưu là chính thành ra họ tổ chức quy củ, chất lượng hàng hóa tốt.Còn về người sản xuất đáng lo hơn vì xuất khẩu năm nay của khối đầu tư nước ngoài chiếm khoảng 70% xuất khẩu của Việt Nam.

“Đến thị trường nội địa cũng nhà đầu tư nước ngoài chiếm nốt thì Việt Nam còn làm gì trên đất nước mình? Trong khi các doanh nghiệp bán hàng Việt Nam vào các siêu thị này là khó vì tỉ lệ chiết khấu cao.Metro đã thấy khá rõ, ban đầu tiêu thụ hàng Việt Nam là chính nhưng càng về sau càng tăng thêm tỉ trọng hàng của các nước như Thái Lan, Hàn Quốc, Nhật Bản…”, bà Lan nói.

Thực tế này theo bà Phạm Chi Lan thì tất cả đang ép doanh nghiệp và nông dân đến con đường cùng. Với hàng nông sản khi mở các siêu thị như vậy với tâm lý người tiêu dùng tin tưởng ở các siêu thị hơn thì họ càng đẩy thêm hàng nông sản các nước vào, lấn át hàng Việt Nam. Hiện nay trái cây và một số hàng tiêu dùng đã có thể thấy rõ.

Theo bà Lan, điều này quá khác so với những gì đàm phán trước đây. Chính bản thân ông Trương Đình Tuyển nguyên Bộ trưởng Bộ Thương mại Việt Nam (nay là Bộ Công Thương), Trưởng đoàn Đàm phán Chính phủ về kinh tế và thương mại quốc tế cho biết trước đây khi Việt Nam đi đàm phán WTO đã rất vất vả để đưa ra điều kiện siêu thị nước ngoài vào Việt Nam thì chỉ được mở một cái. Việc mở rộng thêm thì phải có điều kiện xét yêu cầu kinh tế nhưng nay thực hiện thì hoàn toàn khác. Bộ Kế hoạch và Đầu tư cứ thế cho các doanh nghiệp mở tiếp rất nhanh mà không cần điều kiện kinh tế gì hết.

“Chính phủ thực sự không có chiến lược, các cơ quan như Bộ Công thương, Bộ Kế hoạch và Đầu tư lại quá chú trọng tới thu hút đầu tư nước ngoài, phát triển được hệ thống có công ty nước ngoài vào là phấn khởi.

Nhìn nhận từ chính việc Metro sang tay cho Thái Lan họ lại cho rằng đó là sự phát triển tốt. Còn họ không lo ngại gì đến chuyện tiêu thụ hàng, rồi hệ thống của Việt Nam như thế nào hoặc tiêu thụ cho hàng Việt Nam ra sao. Họ chỉ lo đến thành tích chứ không lo đến số phận của doanh nghiệp Việt Nam”, bà Lan bức xúc

Bài tiếp: "Ai được lợi khi biệt đãi cho doanh nghiệp nước ngoài?"

Bích Ngọc

Thứ Sáu, 22/08/2014 14:13

Báo Đất Việt trên Facebook
.
Sự Kiện