Hai dự án bauxite lỗ, đội giá: Tại sao lỗ?

(Doanh nghiệp) - Chi phí cơ hội của 32.000 tỷ đầu tư và thiệt hại không nhìn thấy của 2 dự án bauxite Tân Rai, Nhân Cơ là rất lớn.

Hai dự án bauxite lỗ, đội giá: Thử nghiệm là...làm thật?

Việc quan trọng là chỉ ra lỗ ở khâu nào?

Liên quan đến kết quả thanh tra tài chính hai dự án bauxite - nhôm Tân Rai (Lâm Đồng) và Nhân Cơ (Đắk Nông) của cơ quan thanh tra, có một thông tin quan trọng khác, đó là dự kiến cuối năm 2016 và đầu năm 2017, dây chuyền sản xuất của dự án đã vận hành ổn định, đạt xấp xỉ công suất thiết kế, giá nhôm tăng, dự án sẽ hết lỗ theo đúng như tính toán.

Trước thông tin trên, trao đổi thêm với Đất Việt, TS Nguyễn Thành Sơn - nguyên Giám đốc Ban quản lý các dự án Than Đồng bằng sông Hồng cho biết: "Nếu trong năm thì may ra có thể như vậy, có thể có lãi, còn cộng dồn thì khoản tiền lỗ gần 3.700 tỷ đồng vẫn phải cộng lại, tính ra chia đều, mà khi đã tính toán như vậy thì không có chuyện lãi.

Từ xưa đến nay, khâu dự báo của chúng rất kém, không chính xác. Ngày xưa, lúc dự án còn đang tranh cãi làm hay không làm, TKV từng bỏ tiền ra mua thông tin, nhưng vẫn toàn dự báo sai, không chính xác.

Theo tôi công việc của đoàn thanh tra, đáng lẽ phải làm rõ tại sao lỗ? lỗ từ khâu đầu tư thế nào? vốn đầu tư tăng vì sao? trượt giá do chậm tiến độ là bao nhiêu? do thị trường tài chính là bao nhiêu?...Đó mới là bản chất.

Hai du an bauxite lo, doi gia: Tai sao lo?

Nhà máy sản xuất Alumina Tân Rai

Chứ còn chỉ nói là tăng tổng mức đầu tư thì ai cũng biết, nhưng ảnh hưởng đến đâu, trách nhiệm của ai thì không nói rõ.

Việc lỗ-lãi còn phụ thuộc vào khấu hao. Ngày xưa Tân Rai họ còn giảm chi phí đầu vào là quặng của bauxite xuống rất nhiều so với thực tế, đáng lẽ bauxite khoảng 120.000đ/tấn, nhưng họ tính chỉ 70.000đ/tấn, họ cắt xén các chi phí bảo vệ môi trường, hoàn thổ, phục hồi...Hứa làm cuốn chiếu, làm đến đâu phục hồi đến đó, nhưng không trồng được cây gì ngoài vài cây keo.

Nếu tính đúng, tính đủ không thể có lãi, vì bản chất nhà máy này nó ở thế hệ chất lượng kém, tiêu hao nhiệt, tiêu hao điện, tiêu hao nước cái gì cũng lớn. Trong khi thế giới chỉ cần 2-3 m3 nước cho 1 tấn alumina, thì hai nhà máy trên cần đến 7m3 nước cho 1 tấn alumina (lớn gấp hơn 2 lần). Còn tiêu hao nhiệt thì cao hơn 30-50%.

Tại sao nhà thầu đã thất bại trong dự án Tân Rai vẫn được chỉ định cho làm dự án Nhân Cơ? Đó mới là bản chất vấn đề.

Thực ra ngày xưa chúng tôi đã nói rõ nên hoãn Nhân Cơ, đưa về Tân Rai làm một chỗ, khi đó lình xình vận chuyển từ Đắc Nông về Sài Gòn, còn phức tạp hơn từ Lâm Đồng về Sài Gòn, đáng lẽ nên dừng chỉ làm một cái...".

Những con số biết nói

Phân tích rõ hơn về các con số, theo ông Sơn, đã nói đến khai thác bauxite thì phải nhắc đến than, theo con số mới đây của báo cáo tập đoàn TKV có nêu rõ: Dự án khai thác hầm lò Mỏ Khe Chàm II - IV, công suất 3,5 triệu tấn/năm có tổng mức đầu tư dự án là 12.568 tỷ đồng; mỏ than Mạo Khê, công suất 2 triệu tấn có vốn đầu tư 5.868 tỷ đồng; mỏ than Núi Béo cũng có công suất 2 triệu tấn/năm với vốn đầu tư 5.331 tỷ đồng.

Như vậy, để đầu tư 1 tấn công suất than hết 3,2 triệu đồng. Trong khi, tổng mức đầu tư của alumina ở hai dự án là hơn 32.000 tỷ đồng, chia cho tổng công suất 2 nhà máy là 1,3 triệu tấn thì suất đầu tư là 24,8 triệu đồng/1 tấn công suất.

Bài toán “chi phí cơ hội” là bài toán căn bản của kinh tế thị trường. Nếu dùng số vốn hơn 32.000 tỷ đồng đầu tư vào alumina mà đầu tư cho than, với suất đầu tư 3,2 triệu đồng/1 tấn công suất, thì TKV đã tăng công suất khai thác than lên 10,2 triệu tấn/năm. Tức là, nền kinh tế bây giờ giảm không phải nhập khẩu 10,2 triệu tấn than/năm.

Như vậy, chi phí cơ hội của 32.000 tỷ đầu tư vào bauxite là cực kỳ lớn. Hay nói cách khác, thiệt hại không nhìn thấy của 2 dự án bauxite này là rất lớn. Nói ra được như vậy thì mới có ý nghĩa.

Ngoài ra, thanh tra cũng cần làm rõ chi phí tài chính trong giá thành alumina của 2 dự án này là bao nhiêu? Giả dụ thời gian trả nợ của alumina là 10 năm, giả sử lãi suất vay đầu tư hàng năm là 7%/1 năm bình quân, thời điểm thanh toán có 2 cách tính, một là thanh toán đầu năm, hai là thanh toán cuối năm.

Thường thì nếu thanh toán cuối năm thì sẽ có lợi hơn cho chủ đầu tư, người đi vay thì số tiền các dự án alumina phải trả cho Ngân hàng cả gốc lẫn lãi cho 2 dự án là 4.590 tỷ đồng/1 năm, thì trong 10 năm mới trả hết được cả gốc lẫn lãi của hơn 32000 tỷ đồng đã đầu tư ban đầu.

Bây giờ, mẫu số là công suất 100% thì nếu huy động công suất được tối đa 92%, mức công suất thiết kế sản lượng 650.000 tấn/1 năm, thì đạt được 600.000đ/năm, thì chi phí tài chính bình quân trong giá thành 1 tấn alumina là 3,8 triệu đồng/tấn (tính cả gốc lẫn lãi).

Nếu tỷ giá hối đoán là 22.500đ = 1USD thì chi phí tài chính bình quân cho 1 tấn alumina là 170 USD. Trong khi giá bán không thể cao hơn 350 USD/1 tấn, riêng chi phí tài chính là 170 USD hơn thì làm sao mà lãi được.

Còn trường hợp hiệu suất chỉ đạt 450.000 tấn/năm, đạt 70% so với dự tính, thì chi phí bình quân giá thành là 5 triệu đồng/tấn, tức là 227 USD/tấn. Nếu như vậy thì càng không thể có lãi được.

Thường chi phí tài chính trong dự án chiếm tối đa chỉ 15-20%, ở đây chiếm quá nửa thì lấy đâu ra lãi.

Châu An

Thứ Sáu, 24/03/2017 07:03

Báo Đất Việt trên Facebook
.
Sự Kiện