Nhiệt điện BOT Nam Định 1: Ba lý do không nên làm

(Doanh nghiệp) - Đầu tư nhiệt điện theo BOT khó bảo đảm được cả về hiệu quả sản xuất, chất lượng dự án cũng như trách nhiệm xã hội...

Mới đây, Nam Định và Bộ KH-ĐT đã trao giấy chứng nhận đầu tư dự án Nhà máy Nhiệt điện BOT Nam Định 1 cho nhà đầu tư và dự kiến sẽ khởi công trong đầu năm 2019.

Dự án có tổng công suất 1.200MW, gồm 2 tổ máy, tổng mức đầu tư khoảng 2,3 tỷ USD.

Trong đó vốn chủ sở hữu là 518 triệu USD, còn lại là vốn vay hơn 1,5 tỷ USD từ các tổ chức quốc tế.

Nhiet dien BOT Nam Dinh 1: Ba ly do khong nen lam
Thế giới bỏ nhiệt điện than vì sao Việt Nam vẫn muốn làm? Ảnh: Bloomberg

Nhìn nhận vấn đề này, GS.TSKH Phạm Phố, nguyên Hiệu trưởng trường Cao đẳng Kinh tế Kỹ thuật Sài Gòn không ủng hộ chủ trương phát triển nhiệt điện than, đặc biệt với dự án này bởi 3 lý do sau.

Thứ nhất, GS Phạm Phố cho hay, dự án được kêu gọi đầu tư theo hình thức BOT tức là xây dựng - vận hành - chuyển giao. Với cách thức đầu tư này nhà đầu tư luôn tính toán làm sao đầu tư tiết kiệm nhất nhưng lợi thu về phải lớn nhất vi thế, không có chuyện sẽ sử dụng công nghệ tốt nhất, hiện đại nhất cho dự án.

Như vậy, khi dự án được chuyển giao, Nhà nước khó có thể nhận lại được một dự án có thể bảo đảm được cả về hiệu quả, chất lượng cũng như nguy cơ gây ô nhiễm môi trường. Đến khi đó, chi phí phải bỏ ra để khắc phục sự cố cũng như sửa chữa máy móc, thiết bị có thể sẽ rất lớn, thậm chí còn lớn hơn gấp nhiều lần số tiền nhà đầu tư bỏ ra ban đầu.

Thứ hai, vị GS cho rằng, lời lãnh đạo Nam Định nói là có thể đóng cửa nhà máy nếu sử dụng công nghệ lạc hậu chỉ là lời cho vui, vì nếu đóng cửa dự án chính là tự mình hại mình.

Khi kêu gọi đầu tư theo hình thức BOT nghĩa là giao cho nhà đầu tư bỏ vốn, xây dựng dự án và vận hành tới khi hoàn đủ vốn sẽ bàn giao lại cho nhà nước. Như vậy, tính thời điểm tiếp nhận lại dự án nghĩa là dự án thuộc sự quản lý, khai thác, vận hành của nhà nước.

Nhà nước sẽ phải chịu hoàn toàn trách nhiệm về tính hiệu quả, ổn định, an toàn, cũng như các vấn đề về ô nhiễm môi trường, không thể quay lại xử lý nhà đầu tư được.

Khi đã nhận lại dự án chỉ có hai cách khắc phục là tự bỏ thêm tiền để xử lý hoặc phải đóng cửa, đắp chiếu không cho hoạt động nữa. Với cách nào cả Nhà nước và địa phương chắc chắn cũng phải chịu thiệt hại vô cùng lớn về tiền của, còn người dân sẽ phải gánh chịu những hậu quả về môi trường cũng như đời sống, sức khỏe con người.

Từ đó cũng cho thấy, kỳ vọng thu hút dự án để giúp tăng thu cho ngân sách địa phương là không thực tế. Bởi số tiền thu về chỉ là một khoản đầu tư trước mắt còn chi phí để khắc phục sự cố cũng như những tác động xác hội sẽ lớn hơn gấp nhiều lần.

Nam Định nhắc thẳng nhiệt điện than: Đừng để đóng cửa!

Thứ ba, thế giới đang khép lại với nhiệt điện than vì những lo ngại về công nghệ, ô nhiễm môi trường, tuy nhiên, nhiệt điện than vẫn được phát triển mạnh ở Việt Nam thời gian gần đây là vì yếu tố lợi ích.

Với tư duy có dự án là tạo ra việc làm, tạo thu nhập cho địa phương, cho một nhóm người vì thế người ta vẫn bất chấp mọi cảnh báo để làm.

Hơn nữa, làm nhiệt điện than là phải sử dụng nguyên liệu từ than, đây là mối lo lớn đối với Việt Nam cũng như nhiều nước khi hàng năm Việt Nam vẫn đang phải nhập than từ các nước về phục vụ sản xuất trong nước. Nếu tiếp tục phát triển nhiệt điện than cũng có nghĩa sẽ tiếp tục bị phụ thuộc vào nguyên liệu đầu vào từ các nước.

Vấn đề xử lý ô nhiễm môi trường từ các nhà máy nhiệt điện than cho tới nay cũng vẫn chưa có được giải pháp triệt để, đặc biệt là giải pháp xử lý tro xỉ, khói bụi, rất nguy hiểm.

Từ ba lý do trên, GS Phạm Phố nhấn mạnh, Bộ KH-ĐT và Nam Định phải tính toán rất thận trọng, không thể làm vì mọi giá để phải gánh lấy trách nhiệm nặng nề sau này.

Trong trường hợp Nam Định quyết tâm làm nhiệt điện than, vị GS yêu cầu phải xác định rõ nguồn than đầu vào được lấy từ đâu? Có ổn định không? Tiếp theo là vấn đề công nghệ, phải lựa chọn công nghệ hiện đại, không giao khoán cho nhà đầu tư.

Cuối cùng là điều khoản ràng buộc trách nhiệm giữa các bên phải rõ ràng, chặt chẽ tránh tình trạng công thì tranh nhau nhận, trách nhiệm đổ vòng quanh, cuối cùng không biết ai phải chịu trách nhiệm về dự án này.

  • Hoài An

Thứ Hai, 28/01/2019 07:15

Sự Kiện