Quy hoạch khai thác bauxite: Nhiều mối nguy vẫn lơ lửng

(Doanh nghiệp) - GS.TSKH Lê Huy Bá, nguyên Viện trưởng Viện Khoa học công nghệ và Quản lý môi trường cảnh báo những mối nguy của việc khai thác bauxite.

Bộ Công thương vừa được yêu cầu chỉ đạo Tập đoàn Công nghiệp Than-Khoáng sản Việt Nam (TKV) tổ chức đánh giá, tổng kết việc thực hiện 2 dự án khai thác bauxite, sản xuất alumin. Việc đánh giá phải đặt trong tổng thể phát triển ngành khai khoáng, ngành công nghiệp nhôm của Việt Nam, phân tích thật kỹ mọi yếu tố kinh tế, xã hội, an sinh, quốc phòng, an ninh.

Trên cơ sở đánh giá hiệu quả của hai dự án, phối hợp với các bộ, địa phương nghiên cứu xây dựng đề án quy hoạch tổng thể khai thác, chế biến quặng bauxite và xây dựng ngành công nghiệp alumin - nhôm ở khu vực, báo cáo Chính phủ xem xét, trình Bộ Chính trị.

Quy hoach khai thac bauxite: Nhieu moi nguy van lo lung
Bể lắng quặng đuôi tại nhà máy Alumina Tân Rai.

GS.TSKH Lê Huy Bá hoan nghênh yêu cầu nói trên của Chính phủ đối với TKV và khẳng định đây là dịp để đánh giá chính xác về hiệu quả của hai dự án bauxite.

Vị chuyên gia về độc học môi trường cũng chỉ ra nhiều mối nguy của việc khai thác bauxite mà khi tiến hành tổng kết, đánh giá dự án phải nhìn thấy.

Theo đó, "xét về mặt kinh tế không được lợi lộc gì. Thế giới đã bỏ sản xuất nhôm từ bauxite, ví dụ, Australia đã phải bỏ dự án hàng triệu USD vì thấy không có lợi, giá bán nhôm quá rẻ. Ngoài ra, xu hướng của các nước, kể cả Trung Quốc là muốn xuất khẩu công nghệ lạc hậu, gây ô nhiễm, độc hại sang các nước khác, trong đó có Việt Nam.

Kinh tế đã không hiệu quả, những tác động về môi trường còn khôn lường hơn. Chất thải là bùn đỏ có độ pH lên đến 12-13 do sử dụng xút để chế biến bauxite, áp dụng công nghệ "ướt" để giải quyết cũng chỉ là lý thuyết. Thực tế nguy cơ vỡ đập vẫn có thể xảy ra lúc nào không biết và khi ấy cực kỳ nguy hiểm.

Một mối nguy khác, bauxite Việt Nam phân bố theo kiểu lỗ chỗ như da báo, không phải ở 1 vỉa sâu liên tục, khai thác dễ nhưng hiệu quả không tốt, hậu quả lớn là không thể hoàn thổ được, mặt bằng sau khi khai thác không còn khả năng sử dụng để canh tác.

Đặc biệt, các hồ chứa bùn đỏ treo ở độ cao 700-800m, nếu xảy ra sự cố vỡ đập thì dưới hạ lưu như TP.HCM, Biên Hòa, Bình Dương... chịu rủi ro vô cùng lớn trong lũ quét, hệ sinh thái bị tiêu diệt.

Về đường sá để vận chuyển bauxite, xe tải chạy tới đâu sẽ nát đường tới đó. TKV từng tính làm cảng Kê Gà (Bình Thuận) để vận chuyển bauxite từ Tây Nguyên xuống nhưng rồi đã phải dừng dự án.

Từng có người nói có thể tạo được thỏi sắt từ chất thải bauxite. Lý thuyết là làm được, nhưng thực tế để làm ra sắt tinh luyện rất khó và cực kỳ tốn kém", GS.TSKH Lê Huy Bá phân tích.

Bởi những mối nguy kể trên, GS.TSKH Lê Huy Bá cảnh báo, dự án càng làm càng lỗ. Lãnh đạo TKV nói năm 2017 dự án Tân Rai sẽ có lãi và các năm sau mức lãi sẽ tăng nhưng theo ông, đó chỉ là chuyện phiêu diêu.

"Yêu cầu của Chính phủ lần này là cơ hội để đánh giá toàn diện xem có nên tiếp tục dự án bauxite không. Thà dừng dự án từ sớm, chấp nhận những chi phí đã bỏ ra, thậm chí có phải đền bù còn hơn cứ chạy theo để tiếp tục tốn kém, không thu lợi về kinh tế mà còn có thể chịu nhiều nguy hại, môi trường ngày càng bị ô nhiễm, độc hại thêm", vị chuyên gia nhấn mạnh.

Thành Luân

Thứ Năm, 06/04/2017 08:00

Báo Đất Việt trên Facebook
.
Sự Kiện