AIIB muốn đầu tư vào Việt Nam: Phải rất cẩn trọng!

(Tài chính) - "Việc AIIB chào mời Việt Nam vay vốn là chuyện của họ, còn nhận hay không là chuyện của phía Việt Nam".

Chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan, nguyên Tổng Thư ký - Phó Chủ tịch Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), nguyên thành viên Tổ tư vấn kinh tế của Thủ tướng thể hiện quan điểm với PV Đất Việt.

PV: Lãnh đạo Ngân hàng Đầu tư cơ sở hạ tầng châu Á (AIIB) vừa có buổi làm việc với Bộ Kế hoạch và Đầu tư (KHĐT) Việt Nam. Tại buổi làm việc, lãnh đạo AIIB cho biết đang xem xét một số hình thức để hỗ trợ cho Việt Nam trong 3 lĩnh vực ưu tiên là giao thông, năng lượng và phát triển đô thị, đồng thời tìm kiếm những cơ hội hợp tác với các ngân hàng thương mại của Việt Nam.

Thông tin AIIB muốn đầu tư vào Việt Nam được đưa ra trong bối cảnh Bộ KHĐT vừa chỉ ra những hạn chế của nguồn vốn tín dụng ưu đãi của Trung Quốc, qua đó khuyến cáo thời gian tới vay vốn tín dụng ưu đãi của Trung Quốc cần được xem xét, cân nhắc. Đáng lưu ý, ngay từ trước khi AIIB thành lập, nhiều nhà nghiên cứu, chuyên gia kinh tế cũng đã khuyến cáo nên cẩn trọng với vốn vay từ AIIB bởi có thể có "cạm bẫy".

Theo bà, chúng ta nên nhìn nhận thông tin AIIB muốn đầu tư vào Việt Nam là tin vui hay cần phải cẩn trọng và vì sao?

Bà Phạm Chi Lan: Chuyện AIIB quan tâm tới Việt Nam xuất phát từ thực tế là nhu cầu về vốn để phát triển hạ tầng của Việt Nam đang còn rất lớn. Việt Nam đã công khai bày tỏ nhu cầu đó và cũng đã tính đến các phương án huy động vốn từ nhiều nguồn khác nhau, kể cả nguồn vốn từ bên ngoài cũng như nguồn vốn trong nước thông qua hình thức đối tác công-tư (PPP).

Ngay ở Việt Nam, cơ chế PPP đang được xã hội và Nhà nước quan tâm, yêu cầu phải sắp xếp lại để thực sự đảm bảo lợi ích chung hơn. Thực tế cho thấy, các DNNN đầu tư làm hạ tầng đã có biết bao vấn đề nảy sinh, chẳng hạn như doanh nghiệp được các cơ quan, chính quyền địa phương đồng ý cho dùng đất rất nhiều, trong khi giá trị con đường có thể không bằng giá trị đất.

AIIB muon dau tu vao Viet Nam: Phai rat can trong!
Chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan

Nhiều người thắc mắc những trường hợp như vậy tại sao không đưa ra đấu thầu đất để lấy tiền làm hạ tầng, mà cứ phải giao đất vàng cho doanh nghiệp nào đó rồi từ đó họ làm hạ tầng. Nhưng làm hạ tầng thì nhiều khi chất lượng đường lại không cao, tiến độ kéo dài và khi ấy nhà đầu tư cứ tăng vốn lên, thời gian thu tiền quá lâu, chi phí quá đắt trên những tuyến giao thông mới. Tình trạng đó báo chí đã nói nhiều.

Từ trường hợp trong nước như vậy, càng cần rút kinh nghiệm đối với các dự án bên ngoài đầu tư vào.

Về việc vay tiền Trung Quốc đầu tư làm hạ tầng, Việt Nam đã có những bài học hết sức đắt giá, mà dự án đường sắt Cát Linh-Hà Đông (Hà Nội) là điển hình. Có lẽ một phần từ bài học này mà Bộ KHĐT đã có cảnh báo hết sức đúng đắn rằng phải cẩn trọng khi vay tiền Trung Quốc.

Riêng trong dự án Cát Linh-Hà Đông có thể thấy rõ: số tiền vay ban đầu chỉ 552,86 triệu USD, sau tăng lên mức 868,04 triệu USD, hàng năm Việt Nam phải bỏ ra một khoản tiền cực kỳ lớn để trả lãi. Toàn bộ số tiền vốn đầu tư đó nếu Việt Nam huy động theo một cách khác hoặc chọn nhà thầu khác, chẳng hạn như Pháp - thời gian đó chào hàng với giá đắt hơn khoảng 20% so với Trung Quốc, thì có lẽ Việt Nam đã có tuyến đường sắt đô thị từ lâu mà công nghệ tốt hơn, lại không bị đắt đỏ đến vậy.

Không chỉ Việt Nam mà các nước xung quanh cũng đã có kinh nghiệm đối với vốn vay của Trung Quốc. Sự việc tiêu biểu được báo chí Việt Nam và các nước nói rất nhiều là Sri Lanka vì không đủ khả năng trả tiền vay Trung Quốc đã phải nhượng cảng cho nước này.

Còn nhiều câu chuyện về bẫy nợ của Trung Quốc và nhiều nước đã phải rút lại, không thực hiện tiếp những cam kết với Trung Quốc nữa. Điển hình nhất là việc Thủ tướng Maysia, ông Mahathir Mohamad sau khi lên cầm quyền đã từ chối hai dự án trị giá hàng tỷ USD mà người tiền nhiệm đã chấp nhận làm với Trung Quốc.

Ông cũng đưa ra những quy chế mới nghiêm ngặt hơn như không cho người nước ngoài mua nhà tại dự án bất động sản trị giá 100 tỷ USD ở bang miền Nam Johor do tập đoàn Trung Quốc làm chủ đầu tư để tránh tình trạng Trung Quốc nhân danh đầu tư khu đô thị nhưng rút cục khu đô thị đó lại trở thành điểm di dân mới của người nước ngoài.

Những bài học đó đã quá rõ để cho Việt Nam thấy, vì vậy tôi ủng hộ quan điểm của Bộ KHĐT là phải hết sức thận trọng khi vay tiền của Trung Quốc, kể cả ngân hàng AIIB.

AIIB trên danh nghĩa là có nhiều nước góp vốn vào, trong đó có Việt Nam, nhưng phần tiền lớn nhất vẫn là của Trung Quốc. Vay tiền của Trung Quốc thường đi cùng với thiết bị, công nghệ của Trung Quốc, nhà thầu của Trung Quốc và chủ nhà hoàn toàn bị động, không có khả năng xoay xở được, mà dự án đường sắt Cát Linh-Hà Đông đã cho thấy rõ.

Khi ông Đinh La Thăng mới lên làm Bộ trưởng Bộ GTVT đã tuyên bố: nhà thầu yếu kém, chậm tiến độ sẽ phải thay, nhưng với dự án Cát Linh-Hà Đông, sau này xem các văn bản thì mới thấy nhà thầu thi công, giám sát, cung cấp thiết bị là do bên cung cấp vốn chỉ định, nên khi phía Trung Quốc chỉ định những nhà thầu yếu kém thì Việt Nam vẫn phải chịu và mỗi khi chi phí đội lên Việt Nam cũng phải chịu theo.

Tôi cho rằng không phải phía Trung Quốc không biết mà họ có dụng ý cả. Thành ra, việc AIIB quan tâm, chào mời Việt Nam vay vốn là chuyện của họ, còn nhận hay không là chuyện của Việt Nam, không phải ai quan tâm chúng ta cũng nhận hết.

Thứ Hai, 24/09/2018 13:38

Báo Đất Việt trên Facebook
.
Sự Kiện