Đầu tư đường sắt tốc độ cao Bắc-Nam: 'Khó khả thi'

(Tài chính) - Theo đại biểu Nhường, với tổng vốn đầu tư 58,71 tỷ USD, dù thực hiện với phương án nào, dự án cũng khó khả thi.

Trong Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi dự án đường sắt tốc độ cao Bắc-Nam với tổng vốn đầu tư lên tới 58,71 tỷ USD vừa trình Thủ tướng, Bộ GTVT đưa ra hai phương án phân kỳ đầu tư.

Phương án 1 phân kỳ theo chiều ngang, tức giai đoạn 1 đầu tư hoàn thiện và khai thác đoạn Hà Nội-Vinh và Nha Trang-TP.HCM, giai đoạn 2 đầu tư nối 2 đoạn của giai đoạn 1 (Vinh-Nha Trang).

Phương án 2 phân kỳ theo chiều dọc, tức giai đoạn 1 đầu tư hạ tầng toàn tuyến tuyến Hà Nội-TP.HCM nhưng chưa điện khí hóa, chỉ đầu tư đoàn tàu diesel khai thác trước. Giai đoạn 2, trong quá trình khai thác đoàn tàu diesel tiếp tục hoàn thiện các công đoạn còn lại cho việc khai thác đoàn tàu điện khí hóa để thay thế.

Đại biểu Quốc hội (ĐBQH) Lê Công Nhường (Đoàn ĐBQH tỉnh Bình Định), Ủy viên Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội là người đã từng chất vấn Thủ tướng về việc xây dựng đường sắt tốc độ cao ở Việt Nam.

Theo vị ĐBQH, cả hai phương án đầu tư phân kỳ mà Bộ GTVT đề xuất đều có những ưu và nhược điểm. Tuy nhiên, với tổng mức đầu tư quá lớn, Bộ chưa có phương án nào về việc huy động nguồn lực xã hội theo Luật Đường sắt, lại không làm chủ được công nghệ thì dù thực hiện với phương án nào cũng khó khả thi.

Dau tu duong sat toc do cao Bac-Nam: 'Kho kha thi'
Theo đại biểu Lê Công Nhường, tổng vốn đầu tư 58,71 tỷ USD cho dự án đường sắt tốc độ cao Bắc-Nam là quá lớn. Ảnh minh họa

Đại biểu Nhường đặc biệt nhấn mạnh tổng vốn đầu tư của dự án đường sắt tốc độ cao Bắc-Nam không cần quá lớn như vậy. Tại kỳ họp thứ tư Quốc hội khóa XIV, ông đã đề nghị làm đường sắt tốc độ cao Bắc-Nam với tốc độ khoảng 200 kilomet/giờ với kinh phí khoảng 19-20 tỷ USD, tương đương khoảng 460 ngàn tỷ đồng.

Ông dẫn tính toán của các chuyên gia cho biết, làm đường sắt tốc độ 200 km/h sẽ chỉ bằng 80% kinh phí so với đường sắt 350 km/h (tư vấn đề xuất).

"Cần tham khảo mức đầu tư của một số nước, chẳng hạn mức đầu tư đường sắt cao tốc từ Nong Khai đi Bangkok (Thái Lan) là 13,9 tỷ USD trên 874km.

Việt Nam cũng là nước Đông Nam Á, tỷ lệ lạm phát không quá cao, vậy tính toán của Bộ GTVT dựa trên cơ sở nào?", vị Ủy viên Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội đặt câu hỏi.

Với tổng vốn đầu tư khoảng 19-20 tỷ USD như ông đề nghị, theo ông Lê Công Nhường, trong thời gian 10 năm vừa đầu tư vừa khai thác thì Nhà nước có thể bố trí nguồn vốn được.

Ngoài ra, có thể huy động nguồn lực xã hội bằng nhiều cách. Chẳng hạn, Luật Đường sắt cho phép đổi đất lấy cơ sở hạ tầng đường sắt. Tuy nhiên, phải khắc phục được nhược điểm của hình thức đổi đất lấy hạ tầng như hợp đồng BOT, BT trong thời gian qua, thực hiện đầu thầu công khai. Ngoài ra, cho phép các doanh nghiệp tham gia mua cổ phần đầu tư; kết nối đường sắt với các cảng để giảm chi phí logistics.

"Thời Pháp, hầu hết đường sắt đều kết nối tới các cảng, chi phí rất giảm, hiện nay những đường sắt đó hầu như lại bỏ. Vì thế, để giảm được chi phí, các cảng phải đầu tư cùng đường sắt để khai thác lợi nhuận này", ông nói.

Ngoài ra, theo đại biểu Nhường, có thể huy động cả người dân tham gia xây dựng đường sắt bằng cách mua vé trước.

"Việc giải quyết nguồn vốn cho dự án sẽ hiệu quả với điều kiện dự án phải công khai, minh bạch.

Giai đoạn làm dự án phải thiết thực, có sự lựa chọn, so sánh, suất đầu tư phải ngang bằng với các nước Đông Nam Á, không thể vống lên. Khi có dự án rồi, dự án phải được công khai, minh bạch cho các nhà trí thức, người dân để tham gia đóng góp ý kiến.

Đặc biệt, phải công khai, minh bạch trong đấu thầu. Những người tham gia đấu thầu phải có đủ nguồn lực, tránh tình trạng tay không bắt giặc như các dự án BT, BOT thời gian qua.

Muốn vậy, phải nâng tỷ lệ sở hữu của nhà đầu tư lên. Giá thành vận chuyển đường sắt bằng 40% chi phí đường bộ, nhà đầu tư có thể chia sẻ với doanh nghiệp vận tải 60% còn lại", đại biểu Nhường chỉ rõ.

Cũng theo tính toán của vị đại biểu, nếu làm đường sắt Bắc-Nam 200 kilomet/giờ thì thời gian đi từ TP.HCM đến Hà Nội chỉ mất 7 giờ, lượng hành khách sẽ tăng mạnh giảm áp lực cho sân bay, ngành hàng không và đường bộ vì tốc độ đường bộ cao tốc vẫn chỉ là 120 kilomet/giờ và qua nhiều trạm thu phí.

"Với dự án này, nên phân chia ra làm thử để rồi chúng ta có thể tự lực, làm chủ công nghệ dần dần, thậm chí sau này có thể xuất khẩu được công nghệ, không phải chỉ cứ đi mua.

Theo quy tắc Pareto 80/20, có những việc chúng ta đầu tư 80% nguồn lực công sức nhưng chỉ mang lại 20% hiệu quả và ngược lại có những việc chúng ta đầu tư chỉ 20% nguồn lực nhưng mang 80% hiệu quả.

Trong khi nguồn lực đầu tư của nước ta có hạn, tôi kiến nghị Chính phủ nên nghiên cứu đầu tư những lĩnh vực chỉ bỏ ra 20% nguồn lực nhưng mang lại 80% hiệu quả cho đất nước", đại biểu Lê Công Nhường nhấn mạnh.

Thành Luân

Thứ Năm, 28/02/2019 07:50

Loading...
Báo Đất Việt trên Facebook
.
Sự Kiện