Global Witness cứu rừng Liberia khỏi tay "lâm tặc" Malaysia

(Kinh tế) - (ĐVO)- Bốn tháng sau cáo buộc của Global Witness, công ty khai thác gỗ Perkapalan Damai Timar đã bị buộc rút khỏi Liberia theo một sắc lệnh của Chính phủ về khai thác gỗ trái phép và chống tham nhũng (tháng 1/2013).

Rừng Liberia bị san phẳng nhờ “giấy phép” lách luật

Tháng 9/2012, Global phát đi thông cáo gây chấn động: 1/4 tổng diện tích lục địa của Liberia đã được nhượng lại cho các công ty khai thác gỗ trong vòng 2 năm, kéo theo đó là sự bùng nổ việc sử dụng giấy phép khai thác gỗ bất hợp pháp.

Điều tra của Gloabl Witness (Nhân chứng toàn cầu), Save My Future Foundation (Tổ chức Bảo vệ tương lai) và Sustainable Development Institute (Viện phát triển bền vững) đã chỉ rõ những hợp đồng khai thác gỗ này, dưới hình thức những Giấy phép sử dụng tư nhân (Giấy phép sử dụng rừng/đất tư nhân) có thời hạn... bao phủ tới 40% rừng của Liberia và gần 1/2 diện tích rừng nguyên sinh ở Liberia. 

Gỗ đươc đánh dấu chờ vận chuyển ở Liberia.
Tập kết và đánh dấu gỗ chờ vận chuyển ở Liberia. Ảnh GW

Những hợp đồng này mang đến cho Samling - công ty khai thác gỗ khổng lồ của Malaysia cơ hội vàng để khai thác một số khu rừng nguyên sinh tốt nhất Liberia. Samling và các công ty con đã từng tham gia nhiều vụ khai thác gỗ bất hợp pháp ở các nước trên thế giới, từ Campuchia, Guyana đến Papua New Guinea.

Được soạn thảo nhằm cho phép các chủ sở hữu đất tư nhân có thể khai thác gỗ trên đất thuộc quyền sở hữu của họ, Giấy phép sử dụng tư nhân cố ý né tránh các quy định và luật của Liberia. Các công ty nắm giữ những giấy phép này không cần phải đăng kí lâu dài và chỉ phải trả một khoản bồi thường ít ỏi cho Chính phủ Liberia hoặc những người chủ rừng để có được quyền khai thác và xuất khẩu gỗ nhiệt đới có giá trị.

Robert Nyahn thuộc Tổ chức Save My Future giải thích: “Một số cộng đồng sẽ nhận được ít hơn 1% giá trị gỗ của họ, trong khi một phần rất nhỏ doanh thu sẽ được chuyển đến công quỹ nhà nước”.

Phản ứng của các lâm tặc

Trong một thông cáo báo chí phát đi một tuần sau cáo buộc của Global Witness, ba công ty Alpha,  Atlantic (Công ty TNHH Tài Nguyên Đại Tây Dương) và Southeast Resources Limited (Công ty TNHH Tài Nguyên Đông Nam) đã mô tả việc Global Witnessđưa ra báo cáo như vậy là vô cớ và thiếu thận trọng. Họ phản pháo rằng đó chỉ là sự dối trá, là trò hề đưa thông tin sai cho người dân Liberia về mức độ tin cậy của Cơ quan phát triển lâm nghiệp FDA trong quá trình đấu thầu và thực hiện thẩm định. Các ông trùm lâm tặc này khẳng định đã đăng ký và cam kết duy trì luật về rừng cũng như các chính sách của Liberia, họ khẳng định chính họ mới là các tổ chức doanh nghiệp có uy tín, trách nhiệm với người dân và đất nước Liberia. 

Trong thông cáo này , Samling Global cũng khẳng định rằng công ty này không liên quan đến việc đấu thầu hay hưởng lợi nào từ hợp đồng rừng ở Liberia sau khi công ty này bị Global Witness cáo buộc. Công ty này cũng khẳng định vị thế của mình và cho rằng các cáo buộc trên có tính tuyên truyền độc hại về các hoạt động khai thác rừng của Samling Global. Thêm vào đó, những cáo buộc này là vội vàng và hết sức vô trách nhiệm. 

Trong khi đó, Global Witness cáo buộc rất rõ ràng và nói đích danh: Samling là loại công ty đáng ra không được cho phép lảng vảng gần những khu rừng của Liberia, nhưng lại được giao kiểm soát rừng nước này hàng mấy thập kỷ. 

Global Witness nói đơn giản rằng họ đã điều tra và có các bằng chứng cho thấy Samling từng khai thác gỗ trái phép ở Campuchia hồi những năm 1990 rồi tiếp tục vi phạm nghiêm trọng ở Papua New Guinea và Guyana. Samling là trung tâm của một cuộc xung đột gay gắt với dân tộc thiểu số Penan ở Borneo và bị cáo buộc đã lạm dụng các quyền lợi của người dân nơi đây và phá hủy cuộc sống của họ.

Tổ chức này cũng phát hiện  một trong số những công ty đấu thầu quản lý rừng ở Liberia, Cty TNHH Tài Nguyên Đông Nam, có 60% vốn của Woodman, một công ty mà Samling chiếm 50% cổ phiếu. Một nhà thầu khác, Cty TNHH Tài nguyên Đại Tây Dương, có mối liên hệ với Samling thông qua một công ty có tên là Perkapalan Damai Timar (PDT). PDT hiện đang giữ 60% cổ phiếu ở Đại Tây Dương và 5% cổ phiếu ở Samling, báo cáo chỉ rõ. Đó là một chuỗi liên kết với các thành viên khác nhau của tập đoàn Samling. 

Theo tài liệu rò rỉ kia, Samling Global cấp tiền cho PDT tài trợ cho công ty Atlantic Resources; CEO của Samling Global là giám đốc của cả Woodman lẫn PDT, mà Woodman nắm 60%  Alpha Logging - một trong ba công ty mới trúng thầu tại Liberia.

Global Witness đã viết thư cho Samling hỏi về mối liên hệ với Woodman, PDT, Atlantic, Southeast và Alpha. Samling trả lời rằng công ty này không liên quan đến các cuộc đấu thầu và không dính líu đến hợp đồng quản lý rừng nào của Liberia. “Chúng tôi xin lỗi sẽ không thể hồi đáp việc thẩm tra của các vị”.

Điều tra độc lập và toàn diện

Vài tuần sau cáo buộc của Global Witness, khi vi phạm của vấn đề Giấy phép sử dụng tư nhân trở nên rõ ràng, Chính phủ Liberia đã bắt đầu phản ứng. 

"Những báo cáo gần đây của Tổng thống Johnson Sirleaf đầy hứa hẹn, tuy nhiên phản ứng của Hiệp hội Gỗ Liberia là một mối quan tâm lớn," Silas Siakor  thuộc Viện Phát triển bền vững cho biết. "Những kẻ lạm dụng tài nguyên thiên nhiên Liberia chưa phải chịu trách nhiệm. Nếu rừng Liberia và những người phụ thuộc vào chúng không bị nuốt chửng bởi Giấy phép sử dụng tư nhân thì việc đình chỉ hoạt động khai thác là việc phải làm thời gian này. Cùng với đó, một cuộc điều tra độc lập toàn diện phải được thực hiện".

Tới đầu tháng 1/2013, 4 tháng sau thông cáo của Global Witness, Perkapalan Damai Timar đã bị buộc rút khỏi Liberia theo sắc lệnh của Chính phủ này với lý do: khai thác gỗ trái phép và tham nhũng.

Sắc lệnh được các tổ chức phi chính phủ, đặc biệt là Global Witness, tổ chức đã nỗ lực công khai vấn nạn phá rừng này đánh giá rất cao.

Nhím

Thứ Tư, 22/05/2013 14:50


Báo Đất Việt trên Facebook
.


Sự Kiện