Kế hoạch cực lớn của ông Abe phá sản?

(Thị trường) - Abenomics đang đứng trước nguy cơ phá sản bởi nhiều nguyên nhân, trong đó chính tác giả của nó cũng là một nguyên nhân quan trọng...

The Japan Times ngày 2/1/2017 đã nhận xét rằng, sau 4 năm Abenomics – chương trình kinh tế lớn của Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe nhằm chấn hưng nền kinh tế của đất nước mặt trời mọc sau hơn 20 năm suy thoái – vẫn chỉ là nửa vời trong tất cả các mục tiêu mà nó hướng tới. Tờ báo của Nhật đặt câu hỏi : Nhật Bản nên chờ đợi Abenomics hay phải xem lại tính thực tế của nó?

Cũng nên nhắc lại rằng, khi được bầu đứng đầu chính phủ Nhật lần thứ 2, Thủ tướng Abe đã công bố một chương trình kinh tế quan trọng, được gọi là  Abenomics. Với ba mũi nhọn là tăng cường sức mạnh kinh tế để tăng an sinh xã hội và hỗ trợ kinh tế hộ gia đình, cho thấy ước vọng của ông Abe rất lớn. Tuy nhiên, đến nay thì dường như Abenomics vẫn giậm chân tại chỗ.

Ke hoach cuc lon cua ong Abe pha san?
Abenomics - Chiến lược cuộc đời của Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe. Nguồn : Bloomberg

Vì sao “chiến lược cuộc đời” của Thủ tướng Abe lại có nguy cơ chết yểu như vậy?

Abenomics có quá nhiều rào cản

Với tỷ lệ nợ công/GDP lên tới 247% nên rõ ràng ông Abe không thể có được các công cụ tài chính tốt nhất cho chương trình kinh tế của mình. Để kích thích tăng trưởng kinh tế, Thủ tướng Nhật chỉ còn hai lựa chọn.

Thứ nhất là kích thích đầu tư trong nước cùng với đó là kích cầu nội địa và thứ hai là thúc đẩy kinh tế đối ngoại. Tuy nhiên cả hai lựa chọn đều có rào cản rất lớn.

Theo đó dân số già – chiếm khoảng 25% dân số Nhật Bản - và chi phí lao động cao là hai rào cản lớn nhất đối với việc kích thích kinh tế nội địa của chính phủ Nhật Bản. Hai rào cản gần như mang tính mặc định này đã khiến Abenomics không những không mang lại hiệu quả, mà ngược lại trong thời gian gần đây còn gây thiệt hại kép cho nền kinh tế Nhật Bản.

Hiệu ứng đó phát sinh từ việc áp dụng chính sách lãi suất âm. “Các ngân hàng Nhật Bản dự báo lợi nhuận sẽ giảm xuống mức thấp nhất trong 4 năm qua khi lãi suất âm ảnh hưởng tới lợi suất cho vay. Việc áp dụng lãi suất âm đã khiến cổ phiếu của các nhà băng có màn biểu diễn tệ nhất trên sàn giao dịch chứng khoán Tokyo năm 2016”, theo tường thuật của Bloomberg ngày 13/5/2016.

Có thể thấy rằng, nhằm kích thích đầu tư trong nước, chính phủ Nhật Bản cho áp dụng chính sách lãi suất âm cho tiền gửi, song không mang lại hiệu quả vì tiền gửi tiết kiệm vẫn gia tăng, do vậy đã gây thiệt hại rất lớn cho ngành tài chính và ngân hàng.

Điều đó khiến kinh tế Nhật Bản mất đi sức cạnh tranh, bởi kinh tế sản xuất không gia tăng, nhưng kinh tế dịch vụ tài chính lại suy giảm. Và đó là vòng luẩn quẩn mà các chính sách kinh tế của Nhật Bản gần đây chưa thoát ra được.

Trong khi đó kinh tế đối ngoại cũng gặp không ít bất lợi, mà nguy hại nhất là sự giảm đà tăng trưởng của kinh tế Trung Quốc. Theo Nikkei Asian Review ngày 21/9, tháng 8/2016 kim ngạch xuất khẩu của Nhật sang Trung Quốc đã giảm tháng thứ 6 liên tiếp – giảm 8,9% so với cùng kỳ năm 2015, chỉ đạt 9,5 tỷ USD, trong khi chính phủ Trung Quốc thì lại "ngược đãi" đầu tư nước ngoài.

Thực tế đó khiến người đứng đầu chính phủ Nhật Bản phải hướng tất cả kỳ vọng vào lợi ích từ Hiệp định Đối tác Xuyên Thái Bình Dương (TPP) – hiệp định được xem là cứu cánh cho Abenomics.

Song TPP thì lại đứng trước nguy cơ chết yểu, do vậy Thủ tướng Abe gặp rất nhiều khó khăn cho việc hiện thực hoá chương trình kinh tế của mình.

Tham vọng của Thủ tướng Abe không sát với điều kiện kinh tế Nhật Bản hiện nay

Sau chiến thắng vang dội trong cuộc bầu cử 1/2 Thượng viện Nhật Bản ngày 10/7/2016, Thủ tướng Abe đã quyết định tung ra gói kích thích tăng trưởng kinh tế lên đến 28.000 tỳ yên và tập trung vào chủ yếu vào phát triển cơ sở hạ tầng. Đây được xem là cố gắng cuối cùng của người đứng đầu chính phủ Nhật Bản nhằm cứu Abenomics khỏi chết yểu.

Tuy nhiên, ngay khi quy mô gói kích thích tăng trưởng được công bố, giới phân tích đã cho rằng ông Abe rất không thực tế, bởi lấy tiền ở đâu. Nguồn lực của chính phủ Nhật đang rất hạn chế vì nợ công tới 247%/GDP, trong khi tại Hội nghị G-7 năm 2016 Thủ tướng Abe cam kết không tăng chi tiêu chính phủ nhưng cũng lùi thời gian tăng thuế tiêu thụ đến tháng 10/2019.

Điều đó cho thấy Tokyo “tung giải pháp nhưng lại vô hiệu hoá ngay bằng biện pháp”, bởi dân số già luôn khiến chi cho phúc lợi xã hội tại Nhật Bản là khoản chi rất lớn của ngân sách và tăng thường xuyên. Trong khi nợ công cao, lại không tăng thu nhưng chi thì lớn và tăng thường xuyên, như vậy có khác nào chính phủ Abe đưa ra một chính sách không tưởng.

Có thể thấy rằng, việc không tăng chi tiêu chính phủ sẽ khiến cho tài chính công của chính phủ Nhật Bản trở nên yếu đi, nhưng để có tiền chi tiêu cho các chương trình kinh tế - xã hội và đầu tư công thì Tokyo phải tiếp tục tăng nợ công. Giới phân tích đã ví việc gia tăng nợ công của chính phủ Nhật như “liệu pháp sốc Lehman - Lehman form Japan” – vay tiền để chi tiêu.

Việc Tokyo gia tăng nợ công là quá nguy hiểm với kinh tế Nhật Bản trong điều kiện hiện nay, bởi điều đó giống như vay tiền về ăn tiêu mà còn phải trả lãi. Không vay nợ, không tăng thuế thì thiếu hụt ngân sách khiến các chương trình và mục tiêu kinh tế thường niên không thể hoàn thành. Rõ ràng tham vọng của Thủ tướng Abe là không sát với điều kiện thực tế của kinh tế Nhật Bản.

Thứ Ba, 10/01/2017 09:37


Báo Đất Việt trên Facebook
.
Loading...


Sự Kiện