Lần chần mỏ sắt Thạch Khê: TKV có hơn Nhật Bản?

(Thị trường) - Lo ngại rủi ro về môi trường là nguyên nhân lớn nhất khiến tỉnh Hà Tĩnh kiên quyết muốn dừng dự án khai thác mỏ sắt Thạch Khê.

Trong công văn gửi gửi Bộ Kế hoạch-Đầu tư (KHĐT) về nhiều đánh giá liên quan đến dự án đầu tư khai thác và tuyển quặng sắt mỏ Thạch Khê, UBND tỉnh Hà Tĩnh cho rằng đã đến lúc "cần phải có quan điểm và quyết định rõ ràng, dứt điểm về dự án", kể từ khi dự án được Tập đoàn công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV) đề nghị tái khởi động sau gần 10 năm buộc phải tạm dừng theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ.

Trên cơ sở cân nhắc nhiều mặt, UBND tỉnh Hà Tĩnh nhấn mạnh việc dừng dự án sẽ tránh tất cả các rủi ro không mong muốn có thể xảy ra trong suốt vòng đời dự án.

Cuối năm 2016, Hà Tĩnh cũng đề nghị chưa tái khởi động dự án do còn nhiều bất cập.

Về phía Bộ KHĐT vào năm ngoái cũng đã trình văn bản gửi lên Thủ tướng Chính phủ, trong đó kiến nghị cho phép Công ty Cổ phần Sắt Thạch Khê (TIC) dừng khai thác, chế biến mỏ sắt Thạch Khê và dừng cả dự án sản xuất phôi thép công suất 2 triệu tấn/năm tại đây.

Tuy nhiên, TKV và Bộ Công thương cho rằng đề xuất dừng là chưa đủ cơ sở khoa học và thực tiễn. Với khoản vốn đầu tư đã bỏ ra gần 2.000 tỷ đồng, việc dừng dự án có nguy cơ làm mất vốn của doanh nghiệp, trong đó đa số là vốn Nhà nước.

Trao đổi với Đất Việt, các chuyên gia đều đánh giá cao việc Hà Tĩnh kiên quyết nói không với dự án khai thác mỏ sắt Thạch Khê và cho rằng, sự kiên quyết này xuất phát từ nỗi lo ngại về những rủi ro có thể xảy ra, trong đó chủ yếu là vấn đề môi trường, nếu dự án này tiếp tục.

Cân nhắc thiệt hơn

Theo PGS.TS Nguyễn Xuân Khiển, nguyên Viện trưởng Viện Khoa học Địa chất và Khoáng sản, mỏ Thạch Khê là mỏ sắt lớn nhất của Việt Nam tuy nhiên nó rất khó khai thác vì ở độ sâu lớn (âm 550m so với mặt nước biển). Hơn nữa, dù mỏ này giàu sắt nhưng tỷ lệ kẽm trong quặng quá cao (0,07%), gấp 10 lần quặng thương phẩm vẫn bán trên thị trường, do đó khi tuyển quặng sẽ rất khó khăn.

Lan chan mo sat Thach Khe: TKV co hon Nhat Ban?
Mỏ Thạch Khê (Thạch Hà, Hà Tĩnh) là mỏ sắt lớn nhất Đông Nam Á, được phát hiện từ năm 1960, với trữ lượng khoảng 544 triệu tấn.

"Mỏ Thạch Khê ở độ sâu lớn, nước rất nhiều, lại gần biển nên khai thác rất khó. Nhưng có lẽ Bộ Công thương và TKV tự tin vào công nghệ mới, cho rằng nó có thể giải quyết được những lo ngại trên và khẳng định vẫn có thể khai thác được mỏ sắt Thạch Khê, tuyển được tinh quặng, phục vụ cho ngành luyện kim", PGS.TS Nguyễn Xuân Khiển nói.

Dù vậy, tại sao tỉnh Hà Tĩnh vẫn kiên quyết dừng dự án? Theo nguyên Viện trưởng Viện Khoa học Địa chất và Khoáng sản, nguyên nhân chính xuất phát từ lo ngại về rủi ro môi trường.

"Hà Tĩnh muốn dừng dự án là vì chủ đầu tư không thuyết minh được việc giải quyết vấn đề môi trường khi dự án được tái khởi động. Còn nếu dự án tái khởi động, đương nhiên là tỉnh có lợi vì có thêm GDP từ việc thu thuế khai thác tài nguyên.

Nhưng cái được thì ít mà cái mất lại lớn lao hơn nhiều, bởi việc khai thác sẽ phá vỡ toàn bộ cơ sở hạ tầng sẵn có của Hà Tĩnh, cuộc sống của người dân trong khu vực bị đảo lộn, đặc biệt môi trường sinh thái bị xâm hại, suy thoái nghiêm trọng.

Do đó, tôi nghĩ vấn đề ở đây chủ yếu là nỗi lo về môi trường. Nếu Bộ Công thương và doanh nghiệp khẳng định được sẽ giải quyết được vấn đề môi trường cũng như tính khả thi trong việc thực hiện các báo cáo đánh giá tác động môi trường (ĐTM) thì không có lý do gì Hà Tĩnh từ chối", vị chuyên gia chỉ rõ.

Ông nhấn mạnh, nhiều đối tác nước ngoài, trong đó có cả tập đoàn của Nhật Bản từng vào Hà Tĩnh khảo sát mỏ sắt Thạch Khê, phân tích và làm luận chứng kinh tế kỹ thuật kỹ càng nhưng sau phải rút lui vì thấy không hiệu quả và khó khả thi. Vậy tại sao TKV vẫn cứ muốn làm?

Không tin rằng TKV có thể làm giỏi hơn các đối tác nước ngoài, PGS.TS Nguyễn Xuân Khiển đặt câu hỏi: Phải chăng ở đây đang tồn tại tư duy hễ chạy dự án là có tiền, còn lỗ Nhà nước chịu?

"Phải kiểm tra, kiểm soát, nắn chỉnh ngay từ đầu, kể cả trong quá trình triển khai dự án, không thể để rơi vào "sự đã rồi", ông nhấn mạnh.

Một điểm khác mà vị chuyên gia cho rằng là căn cứ quan trọng để thấy rằng dự án khó khả thi, đó là thị trường tiêu thụ. Theo PGS.TS Nguyễn Xuân Khiển, dự án này khác với Formosa ở chỗ: Formosa có nhà máy luyện thép, còn đây chỉ thuần túy khai thác khoáng sản từ lòng đất lên, còn thị trường tiêu thụ thế nào, đưa quặng đi đâu thì đến nay chưa biết.

Trước đó, theo báo cáo của Công ty cổ phần Sắt Thạch Khê (TIC), hiện có một số doanh nghiệp trong nước như Tập đoàn Hòa Phát, Công ty cổ phần Thương mại Thái Hưng ký thỏa thuận nguyên tắc mua bán quặng sắt Thạch Khê với tổng nhu cầu 5,7 triệu tấn/năm. Tuy nhiên, cũng chỉ có Tập đoàn Hòa Phát ký thỏa thuận nguyên tắc mua bán quặng sắt Thạch Khê dài hạn với khối lượng 3 triệu tấn/năm cho giai đoạn năm 2017-2021. Còn sau đó chưa có cam kết cụ thể.

Còn với Công ty Gang thép Formosa, dù tổng nhu cầu quặng sắt của doanh nghiệp này từ 7-14 triệu tấn/năm nhưng họ vẫn chưa có ý định mua quặng sắt Thạch Khê.

Thứ Hai, 07/05/2018 13:58

Báo Đất Việt trên Facebook
.
Sự Kiện