Nhập khẩu điện từ Lào: Cái khó của Việt Nam

(Thị trường) - Việt Nam không thể cấm Lào xây thủy điện và nếu không mua điện của Lào thì họ vẫn bán sang các quốc gia khác.

Mới đây, Nhóm Sáng kiến Kết nối Mekong (gồm: Trung tâm Stimson (Mỹ), Tổ chức Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế (IUCN), Tổ chức The Nature Conservancy và Đại học California Berkeley (UCB) đề xuất Việt Nam nên trở thành nhà nhập khẩu điện chính từ Lào.

Nếu không chấp nhận nhập khẩu điện từ Lào, Việt Nam buộc phải xây thêm các nhà máy nhiệt điện than và phụ thuộc vào nguồn cung than nguyên liệu từ nước ngoài.

Trao đổi với Đất Việt, chuyên gia năng lượng Ngô Đức Lâm, Liên minh Năng lượng bền vững Việt Nam cho rằng, đây là ý tưởng nên xem xét, nhất là trong bối cảnh Việt Nam sẽ hạn chế tối đa việc xây dựng mới các nhà máy nhiệt điện than ở ĐBSCL.

Cụ thể, Việt Nam nên nhập khẩu điện từ Lào nhưng cần xem xét dưới góc độ an ninh năng lượng quốc gia, nhập ở mức độ nào, bao nhiêu là phù hợp..., tất cả đều phải có tính toán của các nhà khoa học. 

Dẫu điện của nước ngoài có rẻ đến mấy mà Việt Nam để phụ thuộc vào nguồn năng lượng nước ngoài thì khi tình hình địa chính trị thay đổi liên tục, an ninh năng lượng quốc gia sẽ không đảm bảo.  

Nhap khau dien tu Lao: Cai kho cua Viet Nam
Lào đang có kế hoạch xây dựng nhiều đập thủy điện trên dòng Mekong. Ảnh minh họa

Mặt khác, theo chuyên gia Ngô Đức Lâm, Lào là quốc gia có chủ quyền, có độc lập cũng không có hiệp định ràng buộc nên không thể cấm họ xây dựng thủy điện. Chưa kể, các dự án thủy điện ở Lào đa phần đều do Trung Quốc đầu tư xây dựng.

Chính vì thế, việc Lào xây dựng thủy điện là thực tế phải chấp nhận và giá điện của nhà máy thủy điện bao giờ cũng rẻ hơn các loại hình khác nên các tỉnh, vùng biên giới gần Lào nhập khẩu điện là có lợi.

"Quan hệ thân thiện giữa hai dân tộc Việt-Lào đã có từ lâu đời, nếu Việt Nam nhập khẩu điện từ Lào thì cũng có thể thương lượng với nước bạn để họ nhập khẩu một số hàng hóa của Việt Nam, như vậy hai bên cùng có lợi. Dưới góc độ đó vừa đảm bảo hữu hảo vừa đảm bảo kinh tế.

Nếu Nhà nước ta chưa tính toán, chưa có phương án an ninh năng lượng mà cứ thấy nhập được là nhập ồ ạt thì chưa chắc đã có lợi", vị chuyên gia nhận xét.

Cũng theo ông Lâm, nếu Việt Nam phát triển nguồn điện thay thế thì cái nào sản xuất vẫn sản xuất, còn Lào hiện nay xuất khẩu điện sang Thái Lan là chính.

Nếu Việt Nam không nhập khẩu thì Lào vẫn xuất sang cho nước khác đang cần chứ không phải không có khách hàng Việt Nam thì họ không xây dựng thủy điện. Việt Nam tận dụng giá điện rẻ của Lào thì nhập khẩu, nếu Lào xuất sang Thái Lan hay nước khác thì Việt Nam thiệt.

Khẳng định không thể ngăn được Lào xây dựng thủy điện trên dòng Mekong nhưng ông Ngô Đức Lâm cũng nhắc lại những hiểm họa khôn lường mà vùng hạ lưu, trong đó có ĐBSCL phải gánh khi các nhà máy thủy điện được xây dựng ồ ạt ở Mekong. 

Ông nhấn mạnh, đây là bài toàn vô cùng khó và cả chục năm nay, hàng năm Ủy ban sông Mekong Việt Nam đều họp với các nước nhưng cuối cùng vẫn chưa thể giải quyết được vấn đề này.

"Mục tiêu cuối cùng là tất cả cùng khai thác dòng sông Mekong một cách hài hòa, nghĩa là nếu phía trên xây dựng thủy điện thì phía bên dưới thiệt, do đó bên dưới phải được một lợi ích gì đó. Tuy nhine, đến nay các bên vẫn chưa đi đến thống nhất, mà cũng chưa có hiệp định quốc tế nào ràng buộc về vấn đề này", ông Lâm cho biết.

Vị chuyên gia thẳng thắn, cái khó Việt Nam là ở chỗ nước ta ở cuối nguồn Mekong, các nước ở phía trên không mặn mà với việc đấu tranh làm gì bởi họ có lợi. Chính vì thế, việc đấu tranh ở đây là thương lượng như thế nào để được đến đâu hay đến đấy, còn pháp luật quốc tế chưa có.

"Cái Việt Nam đang đấu tranh là dựa trên góc độ môi trường và lôi kéo thế giới ủng hộ. Nghĩa là các nước phải tuân thủ luật môi trường, nước này xây dựng gây ảnh hưởng  môi trường thì phải đền bù. Người bị thiệt hại môi trường ở Việt Nam phải được hưởng cái đó. 

Đối với ĐBSCL cũng đấu tranh như vậy, vùng hạ nguồn bị thiệt hại do đầu nguồn xây dựng thủy điện thì đầu nguồn phải hỗ trợ, còn ra kết quả đến đâu còn cả một quá trình", ông Ngô Đức Lâm nói.

Thành Luân

Thứ Hai, 04/12/2017 08:10

Sự Kiện