Sầu riêng Thái mượn Việt Nam sang TQ: Lo nỗi sầu chung

(Thị trường) - Doanh nghiệp Việt Nam được chút lãi lời nhưng việc nhập sầu riêng của Thái Lan rồi xuất sang Trung Quốc sẽ đưa ra tín hiệu sai về thị trường.

Tờ Nikkei của Nhật cho biết, trong năm 2017, xuất khẩu sầu riêng của Thái Lan có sự thay đổi mạnh mẽ khi Việt Nam vượt mặt Trung Quốc trở thành nước nhập khẩu sầu riêng lớn nhất của Thái Lan.

Trong năm 2017, lượng xuất khẩu sầu riêng từ Thái Lan sang Trung Quốc giảm 29% trong khi đó xuất khẩu sang Việt Nam tăng gấp ba lần lên 256.000 tấn. Con số này cao gấp 26 lần so với ba năm trước đó.

Theo Hiệp hội Các nhà xuất khẩu tỉnh Chanthaburi, trong số sầu riêng xuất sang Việt Nam, có đến 80% hoặc 90% sầu riêng được tái xuất sang Trung Quốc.

Điều này đồng nghĩa với việc Thái Lan chỉ đang mượn Việt Nam là nơi để tạm nhập và tái xuất sầu riêng sang thị trường Trung Quốc.

Bình luận về tình trạng này, PGS.TS Nguyễn Văn Nam, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu Thương mại (Bộ Công thương) khẳng định, hoạt động tạm nhập tái xuất là bình thường và được pháp luật cho phép, doanh nghiệp thấy có lãi thì làm.

Có thể xuất khẩu trực tiếp sầu riêng của Thái Lan sang Trung Quốc gặp khó khăn, không xuất được nhiều do quan hệ thương mại, logistics, vận chuyển, chuỗi cung ứng... có vấn đề. Các nhà kinh doanh thấy rằng xuất khẩu sầu riêng trực tiếp từ Thái Lan sang Trung Quốc không lãi bằng xuất từ Việt Nam vừa nhanh vừa nhiều nên nhập sầu riêng Thái Lan về Việt Nam rồi bán sang Trung Quốc.

Tuy nhiên, theo PGS.TS Nguyễn Văn Nam, hiện tượng trên chứng tỏ chính sách của Việt Nam có vấn đề, có thể ở một khâu nào đó như khâu sản xuất, khâu thương mại, hoặc khâu quản lý, kinh doanh..., hoặc tất cả các khâu.

"Các cơ quan chức năng, đặc biệt là Bộ Nông nghiệp, Bộ Công thương nghĩ gì về hiện tượng ấy? Thị trường Trung Quốc có nhu cầu sầu riêng lớn, nhập nhiều, có thể xuất khẩu được, tại sao Bộ Nông nghiệp không phát triển? Còn Bộ Công thương phải xem lại việc khai thác thị trường Trung Quốc thế nào, quản lý thế nào để hàng nước ngoài đội lốt xuất xứ Việt Nam rồi xuất khẩu qua Trung Quốc.

Đáng lẽ thấy thị trường như vậy thì cơ quan chức năng phải tổ chức lại sản xuất ở Việt Nam. Nếu giống kém thì tìm giống tốt, chăm sóc, bảo quản, xuất khẩu... ra sao, tất cả phải được tổ chức. Bởi quản lý ở Việt Nam quá kém nên mới khiến thị trường biến dạng như thế.

Sự quản lý yếu kém này thể hiện ở nhiều mặt hàng, từ gạo đến trái cây, thịt lợn... Tất nhiên, cũng phải thừa nhận sản xuất, kinh doanh của Việt Nam còn tự phát, Nhà nước không tổ chức được.", ông Nam nhận xét.

Sau rieng Thai muon Viet Nam sang TQ: Lo noi sau chung
Thái Lan mượn Việt Nam để xuất khẩu sầu riêng sang Trung Quốc. Ảnh: Nikkei

Cũng theo nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu Thương mại, không chỉ sầu riêng, mà nhiều loại trái cây khác của Thái Lan cũng được nhập khẩu vào Việt Nam rồi xuất khẩu 100% sang  Trung Quốc.

Đáng lo là việc tạm nhập tái xuất ấy được tính vào kim ngạch xuất khẩu trái cây của Việt Nam, gây nhầm lẫn về số liệu cũng như nhu cầu của thị trường. Hệ quả là, nông dân nhầm tưởng về tiềm năng xuất khẩu trái cây của Việt Nam, đổ xô đi trồng những loại trái cây đó và sẽ lãnh đủ.

"Nhà quản lý ham thành tích thì sẽ lấy những con số đó để kê khai. Với doanh nghiệp cũng không có vấn đề gì vì đã kinh doanh thì phải tìm được hàng, có hàng thì phải có nơi mua thì họ mới bán được để có chênh lệch.

Nhưng thực chất chúng ta có gì? Xuất khẩu được nhiều nhưng thực ra chỉ là xuất hộ cho nước khác, rồi ngộ nhận đó là nhờ sản xuất của mình phát triển, trong khi thực ra sản xuất lại kém.

Lo ngại hơn, người nông dân sẽ phải trả giá. Khi "bé cái nhầm" về tiềm năng của thị trường, lại không có quản lý, hướng dẫn, điều tiết, người nông dân sẽ làm theo cảm nhận của họ, mà cảm nhận ấy nhiều khi là sai, không đúng quy luật thị trường, cuối cùng người nông dân lãnh đủ", PGS.TS Nguyễn Văn Nam phân tích.

Vị chuyên gia dẫn lại trường hợp của sầu riêng làm ví dụ. Theo đó, thời gian qua, nhiều tờ báo đưa tin, do giá sầu riêng tăng mạnh, nông dân các tỉnh Tây Nguyên đổ xô trồng loại cây này nên nhu cầu cây giống lớn, các vườn ươm mạnh tay thu mua sầu riêng hạt để ươm giống, đẩy giá hạt sầu riêng cao gấp 5-6 lần so với năm ngoái.

Đặt câu hỏi về mối liên hệ giữa việc xuất khẩu sầu riêng từ Việt Nam tăng mạnh với việc người dân đua nhau trồng sầu riêng, PGS.TS Nguyễn Văn Nam cho biết: "Không loại trừ khả năng nông dân ngộ nhận sầu riêng làm ăn tốt, thi nhau trồng, trong khi đó cơ quan quản lý không quản lý được giống, không quản lý được chăm sóc, chất lượng, cuối cùng kịch bản khó tránh là cung vượt quá cầu, nông dân trồng xong không bán được và lãnh đủ.

Tình trạng ấy trước đây đã xảy ra rất nhiều, với nhiều loại cây và giờ đến lượt sầu riêng".

Từ đây, vị chuyên gia nhấn mạnh, phải xem xét lại những vấn đề này, từ quản lý tạm nhập tái xuất đến việc tổ chức lại sản xuất trong nước sau khi nắm bắt được nhu cầu của thị trường. Hướng dẫn người dân trồng loại sầu riêng gì, loại nào, chất lượng, chăm sóc ra sao, tổ chức sản xuất, thu mua, chuỗi cung ứng... Có như vậy sản phẩm sản xuất ra mới bán được.

"Những việc này phụ thuộc vào nhà quản lý. Nếu cứ để xảy ra hiện tượng này thì doanh nghiệp dẫu được chút lãi nhưng nó lại đưa ra  tín hiệu sai về thị trường, từ đó nhiều ngành phải trả giá và cuối cùng khốn khổ nhất vẫn là người nông dân", ông Nam cảnh báo.

Thành Luân

Thứ Ba, 24/07/2018 07:52

Báo Đất Việt trên Facebook
.
Sự Kiện