Thu bauxite kém xa dự tính: Ai nghe cảnh báo rủi ro?

(Thị trường) - Ngay từ đầu, Nhà máy alumin Nhân Cơ đã được cảnh báo là rất lớn và Liên hiệp các hội KHKT Việt Nam đã kiến nghị không xây nhà máy này.

Liên quan đến số thu ngân sách kém xa so với dự tính ban đầu của  dự án Nhà máy alumin Nhân Cơ (Đắk Nông), ông Nguyễn Văn Ban, nguyên Trưởng ban Dự án Nhôm, Tổng Công ty Khoáng sản Việt Nam (cũ) không hề tỏ ra ngạc nhiên.

Theo ông, ngay từ đầu, dự án Nhà máy alumin Nhân Cơ đã được cảnh báo là rủi ro vô cùng lớn và Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) đã kiến nghị không xây nhà máy này nhưng cuối cùng dự án vẫn được tiến hành xây dựng.

Thu bauxite kem xa du tinh: Ai nghe canh bao rui ro?
Chuyển quặng tinh về nhà máy alumin. Ảnh: Tuổi trẻ

"Tôi được VUSTA ủy thác xem xét, đánh giá dự án. Vào năm 2009, tại hội thảo về bauxite do Bộ Công thương và VUSTA phối hợp tổ chức, chỉ dựa vào những số liệu do chính Tập đoàn Công nghiệp Than-Khoáng sản Việt Nam (TKV) cung cấp, tôi đã thấy dự án này rất rủi ro.

Với các điều kiện tính toán lúc bấy giờ, bài toán kinh tế cho thấy dự án không có lãi. Đó là dựa theo những giả thuyết, chẳng hạn không có chuyện kéo dài thời gian xây dựng do chậm trễ, tổng mức đầu tư không tăng, chi phí không tăng... thì may ra là huề vốn.

Tuy nhiên, cuối cùng dự án kéo dài gần 3 năm, được điều chỉnh 2 lần, thay đổi công suất và tổng mức đầu tư đã tăng gấp 5 lần. Đặc biệt, nhà máy ở rất xa, chi phí vận chuyển và các yếu tố khác rất đắt nên rủi ro càng cao, khả năng có lãi là không có.

Vào thời điểm ấy, các đánh giá như vậy đã được đưa ra và cảnh báo nhưng cuối cùng dự án vẫn cứ được xây dựng", ông Nguyễn Văn Ban kể lại.

Nguyên Trưởng ban Dự án Nhôm, Tổng Công ty Khoáng sản Việt Nam cho rằng, có thể TKV coi dự án đang trong giai đoạn chạy thử nên số thu thấp.

Trong khi đó, đối với dự án Nhà máy alumin Tân Rai, báo cáo của Tập đoàn Công nghiệp Than-Khoáng sản Việt Nam (TKV) hồi tháng 7/2017, trong 6 tháng đầu năm 2017, lợi nhuận trước thuế của Nhà máy ước đạt trên 60 tỷ đồng sau 3 năm lỗ liên tiếp.

Theo kết quả của đoàn thanh tra Bộ Tài chính trước đó, tính từ tháng 10/2013 đến hết tháng 9/2016, bauxite Tân Rai đã thua lỗ 3.696 tỷ đồng. Trong đó, lỗ do hoạt động sản xuất, kinh doanh là 2.520 tỷ đồng, lỗ do chênh lệch tỉ giá khoảng 1.176 tỷ đồng. Con số lỗ này đã vượt xa so với số lỗ luỹ tiến dự kiến theo kế hoạch là 1.660 tỷ đồng (không kể phần lỗ do chênh lệch tỷ giá).

"Tôi cho rằng cần thận trọng trước các con số mà TKV đưa ra bởi đã nhiều lần họ đưa ra các con số khác nhau. Ngay cả dự án Nhân Cơ cũng vậy, phải có kết quả thanh tra của Bộ Tài chính như đã làm đối với dự án Tân Rai thì mới chuẩn xác và tin được.

Lưu ý rằng trước đó TKV đánh giá bauxite Tân Rai hiệu quả thế nào nhưng khi Thanh tra Bộ Tài chính vào cuộc thì mới biết 3 năm Tân Rai đã lỗ tới gần 3.700 tỷ đồng.

Khi nói dự án hiệu quả thì phải hiểu rằng có 2 vấn đề:

Thứ nhất, hiệu quả kinh tế-xã hội tức là nó có thể tạo ra công ăn việc làm.

Thứ hai, hiệu quả về tài chính, tức tiền để nuôi bộ máy, tiền làm ra có đủ để chi trả các chi phí hay không, Đó mới là vấn đề, còn để nuôi bộ máy mà phải lấy nguồn tiền khác, sản xuất ra không đủ ... thì không chấp nhận được.

Suốt 3 năm bauxite Tân Rai lỗ hàng ngàn tỷ mà 6 tháng năm nay đã báo lãi, vậy số tiền lỗ của 3 năm ấy biết bao năm mới bù lại được?", ông Nguyễn Văn Ban thẳng thắn.

Vị chuyên gia nhấn mạnh, lẽ ra phải đánh giá một cách đầy đủ tính hiệu quả của dự án Tân Rai rồi mới tiến hành dự án Nhân Cơ, tuy nhiên việc xây dựn vẫn được tiến hành bất chấp các cảnh báo rủi ro, bởi thế nguy cơ cái giá phải trả sẽ rất lớn. 

Thành Luân

Thứ Năm, 24/08/2017 13:33

Báo Đất Việt trên Facebook
.


Sự Kiện