Trung Quốc trải qua "giai đoạn đau đớn": Cơn đau đẻ...

(Thị trường) - Trong giai đoạn chuyển mình, Trung Quốc phải chấp nhận gạt bỏ một số ngành, tăng trợ cấp và giảm thu ngân sách để tiến tới sự phát triển cao hơn.

Đó là nhận xét của PGS Nguyễn Huy Quý, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu Trung Quốc khi nói về "giai đoạn đau đớn" Trung Quốc đang phải trải qua để chuyển sang nền kinh tế tăng trưởng chậm hơn nhưng bền vững hơn.

PV: - Tại Hội nghị thượng đỉnh G20 diễn ra tại Úc, một Thứ trưởng Bộ Tài chính Trung Quốc đưa ra nhận định rằng, kinh tế Trung Quốc đang trải qua một “giai đoạn đau đớn” khi cố gắng chuyển sang nền kinh tế tăng trưởng chậm hơn nhưng bền vững hơn.

Là một chuyên gia nghiên cứu về Trung Quốc, ông có thể phân tích rõ hơn giai đoạn đau đớn mà Trung Quốc đang trải qua là như thế nào? Nhìn vào sự phát triển của nền kinh tế Trung Quốc trong những năm qua, ông có thể lý giải vì sao Trung Quốc phải đối mặt với giai đoạn đau đớn này?

PGS Nguyễn Huy Quý: - Kinh tế Trung Quốc đang trong thời kỳ chuyển mình. Thế giới nói rất nhiều về sự giảm tăng trưởng của kinh tế Trung Quốc nhưng thực chất đó là kế hoạch chủ động của quốc gia này. 10 năm đầu thế kỷ 21, Trung Quốc tăng trưởng trên 10% và từ kế hoạch 5 năm lần thứ 12 (2011-2015) Trung Quốc đặt chỉ tiêu tăng trưởng bình quân hàng năm là 7%, nhưng thực tế nó cao hơn một chút (7,5%). Trong thập kỷ này (2010-2020), GDP Trung Quốc có thể dao động từ 6-7%, đạt được tốc độ như vậy cũng là nhanh.

Có 3 lý do khiến tốc độ tăng trưởng của kinh tế Trung Quốc chậm lại: Một là, khi chỉ số đã cao rồi thì không thể tiếp tục cao mãi lên được. Thứ hai, những động lực tăng trưởng của Trung Quốc giảm dần như lao động giá rẻ, tài nguyên trong nước... ngày càng khó khăn, không thể phát triển ồ ạt như trước nữa. Đặc biệt, Trung Quốc cần điều chỉnh phương thức phát triển kinh tế, họ cần có tỷ lệ tăng trưởng GDP vừa phải và thực chất.

Khi chuyển sang nền kinh tế tăng trưởng chậm hơn nhưng bền vững hơn, Trung Quốc phải trải qua một "giai đoạn đau đớn". Họ phải gạt bỏ một số ngành mang lại hiệu quả thấp bởi cứ để nó tồn tại sẽ ảnh hưởng đến toàn bộ nền kinh tế, nhưng gạt bỏ sẽ khiến người lao động mất việc làm. Nhà nước Trung Quốc phải bỏ kinh phí để trợ cấp cho công nhân trong khi chờ việc, xây dựng một số ngành sản xuất mới, công nghệ xanh. Không dừng ở đó, Trung Quốc phải giảm thuế khiến thu nhập ngân sách giảm.

Thoát khỏi cái cũ, xây dựng cái mới nên đương nhiên là phải đau, nước nào cũng phải trải qua giai đoạn này. Nếu ở các nước tư bản nó diễn ra dần dần thì ở Trung Quốc, sự đau đớn diễn ra khá nhanh bởi đất nước này phát triển nhanh. Cũng như phụ nữ đau đẻ, giai đoạn đau đớn của Trung Quốc sẽ làm phát sinh thêm nhân tố mới.

Sự đau đớn nói trên là một quá trình tất yếu. Tất nhiên không tránh khỏi những sai sót trong quá trình điều hành kinh tế và đó cũng là những sai sót của quá trình phát triển kinh tế quá nóng, quá ồ ạt trong mấy chục năm qua. Lúc đầu mục tiêu của Trung Quốc là tăng trưởng GDP cao với tốc độ nhanh để kiếm tiền, sau này mới điều chỉnh dần.

Trung Quốc đang trải qua một “giai đoạn đau đớn” khi cố gắng chuyển sang nền kinh tế tăng trưởng chậm hơn nhưng bền vững hơn
Trung Quốc đang trải qua một “giai đoạn đau đớn” khi cố gắng chuyển sang nền kinh tế tăng trưởng chậm hơn nhưng bền vững hơn

PV: - Vị Thứ trưởng Tài chính Trung Quốc trên cũng nhắc lại câu nói thường xuyên của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình rằng đây là “sự bình thường mới” (new normal) của kinh tế Trung Quốc. "Sự bình thường mới" ở đây là gì, thưa ông? Liệu đó có phải là nền kinh tế thị trường đúng nghĩa, bắt nhịp với các nền kinh tế trên thế giới hay không? Xin ông phân tích cụ thể.

PGS Nguyễn Huy Quý: - Đúng vậy. Bình thường mới ở đây thực chất là sự ổn định của nền kinh tế. Trung Quốc sử dụng từ "bình thường mới" cũng có thể là sự cân đối mới, tức nó có sự tương quan giữa các ngành, các khu vực kinh tế. Dù nó khác với trước nhưng trong giai đoạn mới tất yếu nó sẽ bình thường.

PV: - Theo ông, Trung Quốc có lựa chọn nào khác không ngoài việc chấp nhận nền kinh tế phải trải qua một "giai đoạn đau đớn" như hiện nay? Cái giá phải trả của Trung Quốc để có được "sự bình thường" nói trên là gì? Tuy nhiên, ông có thể dự đoán, nếu vượt qua được giai đoạn này, diện mạo của nền kinh tế Trung Quốc sẽ ra sao, thưa ông?

PGS Nguyễn Huy Quý: - Trung Quốc không có lựa chọn nào khác. Họ không thể theo phương thức phát triển như trước được nữa bởi nếu cứ theo cái cũ thì họ sẽ sụp đổ.

Sự chuyển đổi phương thức phát triển là cần thiết, đúng đắn và mở ra triển vọng tốt đẹp. Thế nhưng, tốt đẹp hay không còn tùy thuộc vào sự điều hành sắp tới của ban lãnh đạo Trung Quốc, sự ổn định chính trị, những vấn đề nội bộ... Nếu kỷ cương phép nước không nghiêm, chính trị không ổn định, tham nhũng không được ngăn chặn thì kế hoạch chuyển đổi kinh tế của Trung Quốc không thể thực hiện được, nền kinh tế sẽ rơi vào trì trệ.

Kinh tế Trung Quốc có khả năng sẽ tốt lên hoặc cũng chỉ vừa vừa, thậm chí có khả năng rơi vào suy thoái. Thế nhưng xu hướng chuyển đổi phương thức phát triển là không thể tránh khỏi, vấn đề là có chuyển đổi được hay không.

Tôi cho rằng, từ nay đến năm 2020, Trung Quốc vẫn giữ được tốc độ tăng trưởng kinh tế tương đối nhanh (6-7%) và sự ổn định tương đối về chính trị. Dĩ nhiên chưa thể nói trước được điều gì khi Trung Quốc đứng trước hai khả năng, một là giậm chân tại bẫy thu nhập trung bình, hai là vượt lên, chuyển đổi kinh tế thành công và bước sang giai đoạn phát triển cao.

Cái giá phải trả của Trung Quốc chính là việc trong quá trình điều chỉnh phương thức phát triển kinh tế, họ phải cắt xén, loại bỏ nhiều thứ. Còn về chính trị, Trung Quốc phải đấu tranh chống tham nhũng mà thực chất là đấu tranh quyền lực gay gắt.

PV: - Nhiều chuyên gia cũng chỉ rõ, kinh tế Trung Quốc đang có bước chuyển mình về công nghệ, từ công nghệ thấp lạc hậu sang công nghệ cao, hiện đại hơn. Đã có hiện tượng Trung Quốc tuồn "rác công nghệ" sang các nước phát triển kém hơn, trong đó có Việt Nam. Là nước có công nghệ thấp, lại ở sát Trung Quốc, Việt Nam phải đối mặt với nguy cơ gì, thưa ông?

PGS Nguyễn Huy Quý: - Việt Nam phải lựa chọn, nếu không sẽ trở thành bãi rác công nghệ. Những công nghệ thấp Trung Quốc thải sang Việt Nam, nếu cứ ham rẻ, vài ba năm có thể vẫn dùng tốt nhưng lâu dài để lại những hậu quả khôn lường. Ngay như việc Trung Quốc cho Việt Nam vay ODA bao giờ cũng kèm theo điều kiện nhập khẩu công nghệ của họ và Việt Nam mắc vào cái bẫy này khi rước về công nghệ lạc hậu.

Bởi vậy, trong quá trình xét duyệt nhập khẩu, tiếp nhận đầu tư cần phải tính toán cân nhắc, đặc biệt phải tăng cường kiểm soát, chống tham nhũng vì những người đi mua máy móc Trung Quốc thường được hối lộ để rước đồ cũ về.

PV: - Liệu sẽ có một "giai đoạn đau đớn" ở Việt Nam hay không và nếu điều đó xảy ra, Việt Nam có nội lực gì để ứng phó với nó, tiến tới "sự bình thường mới" không, thưa ông?

PGS Nguyễn Huy Quý: - Cái đó là tất nhiên. Trung Quốc đang trải qua giai đoạn đau đớn và Việt Nam cũng vậy. Trong quá trình chuyển đổi, Việt Nam cũng phải chịu đựng cắt bỏ một số thứ, giống như cái nhọt trong cơ thể, không cắt bỏ không được.

Một ví dụ đơn giản thế này, Việt Nam vừa đưa vào hoạt động tuyến cao tốc Hà Nội-Lào Cai, đường ô tô phát triển nhanh nhưng đường sắt lại chịu thiệt thòi khi hành khách đi tàu lên Lào Cai giảm một nửa và sắp tới có thể không đi nữa. Đó là sự hy sinh.

Để chuyển sang một giai đoạn mới, tiến tới "sự bình thường mới", Việt Nam phải tiến hành cải cách cơ cấu kinh tế và tập trung vào khâu này, bỏ cái gì, để lại cái gì, phát triển thế nào đều phải cân nhắc kỹ lưỡng, cái gì không có thì phải xây dựng từ đầu.

Chuyển đổi phương thức phát triển chính là thay đổi phương thức quản lý, lựa chọn công nghệ, sắp xếp lao động, đó có thể là quá trình hiện đại hóa nền kinh tế. Trước mắt, ở tầm nhìn đến năm 2020, hy vọng Việt Nam có thể trở thành nước công nghiệp theo hướng hiện đại.

PV: - Xin cảm ơn ông về cuộc trao đổi!

Thành Luân

Thứ Năm, 20/11/2014 07:40

Loading...
Báo Đất Việt trên Facebook
.
Sự Kiện