Quân đội Ukraine sau 20 năm

(Lực lượng vũ trang) - Tình hình Ukraine đang diễn biến hết sức phức tạp, mọi điều đều có thể xảy ra. Nhân sự kiện này, xin giới thiệu với bạn đọc bài viết mới của A. Khramchikhin, phó giám đốc Viện phân tích chính trị và quân sự Viện Hàn lâm khoa học Nga về thực trạng của một bộ phận cấu thành trong xã hội Ukraine hiện nay - Lực lượng vũ trang nước này. Đây là bản lược dịch, người dịch chỉ có một số bổ sung rất nhỏ trong ngoặc đơn và sắp xếp lại để tiện theo dõi. 

Quân đội Ukraine 20 năm trước Sau khi Liên Xô tan rã, Ukraine được thừa kế một quân đội cực mạnh (theo thỏa thuận phân chia “tài sản” lúc bấy giờ tại Hội nghị Belaveskaia Pusha tháng 12/1993 - tròn 20 năm) gồm 3 quân khu tuyến chiến lược thứ hai và 3 tập đoàn quân không quân (không kể kho vũ khí hạt nhân chiến lược), tổng quân số - gần 800.000 người.

Các đơn vị được trang bị một khối lượng rất lớn vũ khí, khí tài tác chiến hiện đại. Nếu tính số lượng  tăng - hơn 6.100 chiếc; máy bay chiến đấu - hơn 1.100 chiếc- thì Quân đội Ukraine đứng thứ 4 trên thế giới, chỉ sau Mỹ, Nga và Trung Quốc.

 Chế tạo động cơ máy bay lên thẳng từng là niềm tự hào của các tổ hợp công nghiệp quốc phòng Ucraina
Chế tạo động cơ máy bay lên thẳng từng là niềm tự hào của các tổ hợp công nghiệp quốc phòng Ukraine

Ukraine đã “phung phí” tài sản thừa kế của Xô Viết

Vào đầu những năm 90, Lực lượng vũ trang Ukraine vượt trội hẳn so với lực lượng vũ trang Nga  vì Nga chỉ được thừa kế các quân khu yếu (do ở tuyến chiến lược thứ 3) với các sư đoàn khung, vũ khí lạc hậu và một số các đơn vị trước đó đóng quân tại Đông u rút về nước.

Mặc dù sau đó Mỹ và Nga ép Ukraine từ bỏ vũ khí hạt nhân nhưng điều đó hầu như không có ý nghĩa quyết định - điều kiện xuất phát để xây dựng lực lượng quân sự của Ucraina là tốt nhất so với tất cả các nước cộng hòa của Liên Xô cũ.

Đặc biệt nước này có một đội ngũ sỹ quan, cán bộ khoa học- kỹ thuật quân sự hùng hậu và các xí nghiệp công nghiệp quốc phòng mạnh. Ukraine nhận được khoảng 700 xí nghiệp công nghiệp quốc phòng, có khả năng sản xuất hầu như tất cả các loại phương tiện kỹ thuật quân sự.

Ukraine chiếm độc quyền trong không gian hậu Xô Viết về sản xuất các tên lửa đạn đạo xuyên lục địa và tên lửa vũ trụ sử dụng nhiên liệu lỏng hạng năng, tàu sân bay, các máy bay vận tải quân sự hạng nặng, động cơ máy bay lên thẳng.   Sau hơn hai mươi năm thời kỳ hậu Xô Viết, Ukraine đã phát triển như thế nào? Một trong những chỉ tiêu quan trọng nhất là thu nhập bình quân theo đầu người - từ vị trí số 2 (trong số 15 nước cộng hòa thuộc Liên Xô cũ) vào năm 1992 đã tụt xuống hàng thứ 11 năm 2011. Về tốc độ tăng trưởng của chỉ tiêu trên - thì ở vị trí cuối cùng - thứ 15. Việc xây dựng lực lượng vũ trang  cũng theo chiều hướng  chung như vậy. Nếu không tính Moldova, Kirgistan, Tadzikistan và các nước Baltic ( Latvia, Litva và Estonia) vì các nước này chỉ có quân đội mang tính biểu tượng thì tất cả quân đội các nước hậu Xô Viết khác đang trong quá trình phát triển mạnh (mỗi nước có cách phát triển khác nhau- dĩ nhiên), một số nước đã kịp xây dựng một quân đội chất lượng cao.

Chỉ riêng lực lượng vũ trang Ukraine vẫn đang trong tình trạng trì trệ và hỗn loạn. Kết quả là, cũng như kinh tế, lực lượng vũ trang Ukraine có điểm xuất phát tốt nhất nhưng hiện nay đang ở tình trạng xấu nhất.  

Bán tống bán tháo

Lực lượng vũ trang Ukraine đã trải qua nhiều cuộc cải cách cơ cấu tổ chức. Quân khu ngoại Karpat và Quân khu Nam giờ được tổ chức lại thành các bộ tư lệnh chiến dịch và Cục quản lý lãnh thổ “Phương Bắc”.

Các sư đoàn được cơ cấu lại  thành các lữ đoàn (có 17 lữ đoàn gồm 2 lữ đoàn tăng, 8 lữ đoàn bộ binh cơ giới, 01 lữ đoàn đổ bộ đường không, 02 lữ đoàn cơ động dường không, 01 lữ đoàn tên lửa và 3 lữ đoàn pháo binh).  Ngoài ra còn có hơn 20 trung đoàn độc lập và 3 tiểu đoàn đặc nhiệm. Theo số liệu được thống kê trong Hiệp ước về lực lượng vũ trang thông thường tại châu u thì đến tháng 1/2013 Ukraine còn:  2.311 xe tăng, 3.782 xe bọc thép, 3.101 khẩu pháo, 507 máy bay chiến đấu, 121 máy bay lên thẳng tấn công.

Có nghĩa là sau 20 năm, số lượng vũ khí trang bị chỉ còn từ 1/2 đến 1/3 (so sánh với các con số được dẫn ở đầu bài viết). Đó là chưa nói tới việc các con số trên chỉ là các con số thống kê -  những phương tiện kỹ thuật quân sự và vũ khí còn có thể sử dụng được trong tác chiến (nếu cần thiết) - trên thực tế chỉ bằng khoảng  một nửa các con số trên.

Vậy những trang bị kỹ thuật quân sự khác đã biến đi đâu? - câu trả lời là: hoặc  đã hư hỏng, hoặc đã được bán cho nước ngoài. Trong giai đoạn từ năm 1992 đến 2012, Uckraine nằm trong danh sách những nước xuất khẩu vũ khí lớn nhất thế giới. 

Trong khoảng thời gian này, các xí nghiệp công nghiệp quốc phòng Ukraine chỉ xuất xưởng được 285 xe tăng và 430 xe vận tải bọc thép (hiện có các đơn đặt hàng hơn 50 xe tăng và hơn 200 xe vận tải bọc thép), số sản phẩm quân sự được xuất khẩu chủ yếu lấy từ trong trang bị gồm 1.162 xe tăng, 1.221 xe chiến đấu bọc thép (xe tuần tiễu- trinh sát, xe chiến đấu bộ binh, xe vận tải bọc thép). 529 pháo, 134 máy bay chiến đâu, 112 máy bay lên thẳng tấn công, một khối lượng lớn các hệ thống phương tiện phòng không (không có số liệu cụ thể).    Điều đó có nghĩa là các sản phẩm quân sự xuất khẩu không phải do Tổ hợp công nghiệp quốc phòng sản xuất mà chủ yếu là lấy từ số “tài sản” thừa kế. Đến thời điểm này việc bán khối tài sản thừa kế đó vẫn đang tiếp tục, khách mua chủ yếu là các nước châu Phi nhiệt đới như Mali, Etiophia... ( kể cả Trung Quốc - với tàu Liêu Ninh như đã biết).

Nhiều chính khách biện minh là Ukraine chỉ bán những "vũ khí khí tài còn dư” và những loại đã lạc hậu. Tuy nhiên, lượng “sản phẩm quân sự còn dư” như vậy là quá nhiều và chúng hoàn toàn không lạc hậu so với những gì mà Ukraine hiện đang có  trong biên chế.

Năng lực của nền công nghiệp quốc phòng Ukraine hiện nay     

Các xe tăng và xe bọc thép do Ukraine sản xuất đã từng được xuất khẩu tương đối nhiều và thành công. Vào đầu những năm 2000, nước này đã có dự án hiện đại hóa 400 xe tăng Xô Viết T-64 thành biến thể T-64BN Bulat, nhưng chỉ  hiện đại hóa được 75 chiếc. Các nhà máy sản xuất xe tăng đã cho xuất xưởng loại xe tăng mới hiện đại hơn là T-84U và xe chiến đấu Oplot.

Quân đội Ukraine đã mua 10 chiếc xe tăng mới T-84U, sau đặt hàng thêm 10 chiếc Oplot, nhưng hiện giờ đã không còn tiền để mua. Đã xuất khẩu được 50 Oplot  sang Thái Lan và hàng trăm các xe vận tải bọc thép BTR-3 và BTR-4 cho một số nước khác. Tuy nhiên, đến thời gian hiện tại, việc xuất khẩu xe bọc thép của Ukraine đang gặp hàng loạt vấn đề. Nhà máy mang tên Malưshev tại thành phố Kharkov hiện đã không còn khả năng tổ chức sản xuất hàng loạt các loại xe nói trên (kể cả cho quân đội Ukraine  lẫn xuất khẩu).

Hiện đang có một vụ scandal ầm ỹ với Iraq - nhà máy không thực hiện được hợp đồng cung cấp BTR-4 cho nước này vì chất lượng sản phẩm quá thấp. Một số nước khác như Kazakhstan, Azerdbaizan và Tiểu vương quốc Arập thông nhất cũng đã huỷ các hợp đồng mua BTR-3. Khách hàng chủ yếu còn lại mua các tăng- thiết giáp cả Ukraine giờ chỉ còn Nigeria và Thái Lan, nhưng với Thái Lan, rất có thể phi vụ mua Oplot cũng sẽ bị trục trặc. Tình huống điển hình nhất nói lên thực trạng nền công nghiệp quốc phòng Ukraine hiện nay là vụ nghiên cứu chế tạo tổ hợp tên lửa chiến dịch- chiến thuật Sapsan. Trong các năm 2007 đến 2013,  chính quyền nước này đã chi cho dự án  200 triệu Griven (khoảng hơn 30 triệu đôla). Tuy nhiên trong suốt khoảng thời gian đó không những không thể có được một mẫu thử nghiệm nào mà ngay cả tài liêụ kỹ thuật  cũng chưa kịp hoàn thành . Đề án buộc phải dừng lại. Còn về các hệ thống pháo, phương tiện phòng không, máy bay chiến đấu và máy bay lên thẳng thì hiện nay Ukraine đã  không còn sản xuất nữa. Đang hiện đại hóa các máy bay cường kích Su-25 và máy bay tiêm kích MiG-29 nhưng tiến độ hiện đại hóa rất chậm, - tương  tự  như trường hợp với Bulat. Nói một cách ngắn gọn, các tổ hợp quốc phòng Ukraine giờ hầu như không  sản xuất mới mà chỉ tăng hạn các phương tiện kỹ thuật và vũ khí- khí tài cũ.

Công tác huấn luyện

Trong hơn hai thập kỷ qua, Lực lượng vũ trang Ukraine hầu như không tiến hành công tác huấn, luyện tác chiến. Số giờ bay huấn luyện trung bình  của một phi công quân sự Ukraine là 40 giờ/ năm (để so sánh, số giờ bay huấn luyện của phi công quân sự Nga là 120 giờ/năm).

Lục quân chỉ tiến hành tập trận ở cấp đại đội (cao nhất là tiểu đoàn) . Không thể cải thiện được tình hình này vì tình hình kinh tế cực kỳ khó khăn.

May mà không có kẻ thù bên ngoài

Cũng phải nói cho công bằng, Ukraine không quá cần một quân đội mạnh, vì gần như không có mối đe dọa xâm lược từ bên ngoài.

Các nước láng giềng phía tây (Hunggary và Rumania), dù có vấn đề với Ukraine như cấp hộ chiếu cho các công dân Ukraine sống tại khu vực trước đây là lãnh thổ của các nước đó (có nghĩa là thừa nhận họ là công dân của mình) nhưng các công dân Ukraine tự nguyện nhận hộ chiếu và vì vậy không thể sử dụng biện pháp quân sự để giải quyết vấn đề.

Tất nhiên, về mặt lý thuyết, có thể hình dung là các nước láng giềng nói trên tiến hành chiến tranh với cái cớ là để bảo vệ công dân của họ, nhưng đấy chỉ là trên lý thuyết. Khả năng tiến hành chiến tranh của Rumani gần như bằng không. Tất cả 853 xe tăng của nước này - đều chỉ là T-55, toàn bộ  98 máy bay chiến đấu - MiG-21. Một số T-72 và MiG-29 nhận được của Liên Xô cuối những năm 80 giờ  đã trở thành đống sắt vụn.  

Lực lượng vũ trang của Hunggary có nhỉnh hơn Rumani một chút: hiện có 150 tăng T-72 (120 đang niêm cất) và 14 chiếc máy bay tiêm kích Thụy Điển Grippen. Quân số 22.000 người. Như vậy, không nhiều khả năng sẽ có một cuộc xâm lược từ hai nước láng giềng này.

Cũng hầu như không có chuyện Thổ Nhĩ Kỳ khởi động một cuộc chiến chống Ukraine. Dĩ nhiên Lực lượng vũ trang Thổ Nhĩ Kỳ mạnh hơn Lực lượng vũ trang Ukraine nhiều và giữa hai nước còn tồn tại vấn đề người Tácta tại bán đảo Crưm nhưng Biển Địa Trung Hải là một chướng ngại vật không dễ vượt qua và vấn đề người Tácta ở Crưm không phải là ưu tiên hàng đầu trong chính sách đối ngoại của Thổ Nhĩ Kỳ (nói chính xác hơn, ưu tiên thứ 20).

Lại càng không thể nói tới một cuộc chiến với nước Nga. Hiện nay Lực lượng vũ trang Nga chiếm ưu thế về tất cả các tham số:  số lượng và chất lượng vũ khí, khí tài cũng như công tác huấn luyện tác chiến. Nhưng vấn đề chính là ở chỗ một phần đáng kể dân chúng Ukraine coi Nga chính là tổ quốc của mình. Rất nhiều binh lính và sỹ quan Ukraine trong trường hợp xảy ra chiến tranh với Nga không chỉ đầu hàng mà còn chạy sang hàng ngũ của Quân đội Nga.

Như vậy, Lực lượng vũ trang Ukraine hiện nay, tuy vẫn ngốn một lượng ngân sách đáng kể nhưng đang ở tình trạng khủng hoảng và hoàn toàn không có sức chiến đấu và không thể bảo vệ được an ninh quốc gia của nước này. Nhưng thực ra nó cũng không cần khả năng chiến đấu vì những lý do như đã nói ở trên.

Hướng phát triển

Trong những năm tới, Lực lượng vũ trang Ukraine sẽ còn tiếp tục tiến hành cải cách- tiếp tục cắt gảm quân sô và bán tiếp vũ khí- trang bị và tài sản. Quân đội sẽ chuyển sang chế độ tuyển lính chuyên nghiệp.

Nhiều người  tại Nga cho rằng , việc nước nào đó có một đội quân chuyên nghiệp chứng tỏ nước đó có trình độ phát triển cao hơn so với các nước có quân đội nghĩa vụ. Nếu tính như vậy thì các nước như Buockina Phaso, Zimbabwe, Papua.. Zambia có trình độ phát triển cao hơn các nước Nauy, Phần Lan, Nam Triều Tiên, Thụy Sỹ ?

Trên thực tế, phương pháp tuyển quân cho lực lượng vũ trang được xác định chính bằng các nhiệm vụ mà lực lượng vũ trang đó phải giải quyết chứ không phải bằng bất cứ một yếu tố nào khác. Lấy ví dụ, một đất nước phải đối mặt với nguy cơ có một cuộc xâm lược quy mô lớn từ bên ngoài thì đất nước đó cần một đội quân nghĩa vụ: đội quân chuyên nghiệp không thể giải quyết được nhiệm vụ đó- điều này đã được kinh nghiệm quôc tế chứng minh rất nhiều lần.

Tuy vậy, đội quân chuyên nghiệp lại rất thích hợp với việc giải quyết các nhiệm vụ trong nước để bảo vệ chế độ nuôi dưỡng nó. Nếu như đội quân đội nghĩa vụ trong tuyệt đại đa số các trường hợp sẽ không bắn vào nhân dân - thì quân đội chuyên nghiệp - hoàn toàn có thể.

Như đã nói ở trên, trong bất cứ trường hợp nào, Lực lượng vũ trang Ukraine cũng không thể chiến đấu chống lại quân đội Nga và cũng không có mối đe dọa xâm lược nào từ bên ngoài. Thành thử, không có lý do gì để duy trì một đội quân nghĩa vụ cồng kềnh, hơn nữa, cũng không có tiền để làm việc đó.    Hướng sắp tới là sẽ xây dựng một đội quân chuyên nghiệp gọn nhẹ. Rất có thể một trong những phương thức để Quân đội tự nuôi mình một phần là tham gia vào các chiến dịch hòa bình của Liên Hợp Quốc và NATO ở Châu Phi và Châu Á.

Hiện nay, các lực lượng gìn giữ hòa bình nói trên trên thực tế là không có khả năng thực hiện nhiệm vụ, bởi vì lính gìn giữ hòa bình phương Tây không muốn chiến đấu, còn lính gìn giữ hòa bình châu Phi và châu Á thì không thể chiến đấu.

Lính Ukraine trong trường hợp này là sự lựa chọn lý tưởng. Lý do , so với lính các nước phương Tây, thì lính Ukraine “cứng rắn" hơn, mặt khác, trình độ tác chiến của họ dù sao cũng cao hơn nhiều so với binh lính đại đa số các nước đang phát triển (ít nhất là so với các nước đang phát triển châu Phi). Những chiến dịch như vậy của LHQ và NATO được trả tiền không đến nỗi tồi. Dĩ nhiên, phần lớn số tiền đó sẽ bị chính quyền thu lại nhưng binh lính cũng sẽ được trả một khoản nào đấy. Trong điều kiện thu nhập hiện nay của người Ukraine thì khoản trên là tương đối đáng kể.

Đặc biệt là trong hoàn cảnh đại đa số "các binh lính chuyên nghiệp” sẽ đều xuất thân từ tầng lớp nghèo. Điều quan trọng nữa là - cùng với việc tham gia các chiến dịch gìn giữ hòa bình, họ sẽ dần tích lũy được kinh nghiêm “đấu tranh”  với dân thường và các nhóm nổi dậy , và kinh nghiệm này sẽ có ích ngay tại Ukraine trong một thời gian nào đó.

Đến lúc đó, một lực lượng bổ sung rất đáng kể cho Quân đội Ukraine thực hiện các nhiệm vụ “nội bộ” sẽ là quân đội Trung Quốc (cụ thể là Quân đoàn xây dựng- công nghiệp Tân Cương), hiện đã chính  thức nhận quyền thuê 30.000 km2 lãnh thổ Ukraine trong thời hạn 50 năm và dĩ nhiên sẽ có mặt tại khu vực nói trên trong suốt 50 năm này (nếu theo đúng thỏa thuận, còn sau 50 năm thì ai biết trước được, lúc ấy con cháu sẽ xử lý hoặc giải quyết hậu quả như ai đó đã từng nói).   Lê Hùng 

(Vui lòng gõ tiếng Việt có dấu)
Ý kiến phản hồi
Sắp xếp theo
  • Thật đúng : phá cái cũ thật là dễ mà xây cái mới khó khăn muôn phần,chưa biết chừng sai lầm về định hướng chiến lược , sẽ thất bại thảm hại và chẳng còn bao giờ có điều kiện để sửa...

    Thật đúng : phá cái cũ thật là dễ mà xây cái mới khó khăn muôn phần,chưa biết chừng sai lầm về định hướng chiến lược , sẽ thất bại thảm hại và chẳng còn bao giờ có điều kiện để sửa sai . Việt Nam lấy đó làm bài học cho sự ổn định và phát triển đất nước .  

    nguyen hung - gửi lúc 17:39 | 20-12-2013
    +0
  • 50 năm sau,dân số của Ucraine sẽ là 100 triệu(Bây giờ là tầm 46 triệu)-mà trong số đó sẽ là 50 triệu người Tàu thứ thiệt+20 triệu con lai Tàu,phần còn lại là người Ucraine.Nhìn thấ...

    50 năm sau,dân số của Ucraine sẽ là 100 triệu(Bây giờ là tầm 46 triệu)-mà trong số đó sẽ là 50 triệu người Tàu thứ thiệt+20 triệu con lai Tàu,phần còn lại là người Ucraine.Nhìn thấy cái tương lai mf buồn thay cho cái đất nước tươi đẹp này.  

    Trần Tuấn Anh - gửi lúc 3:12 | 26-12-2013
    +0
  • Cũng gần như đi theo đàn anh liên xô mà thôi

    Cũng gần như đi theo đàn anh liên xô mà thôi

    Tuan anh Nguyen - gửi lúc 20:18 | 20-12-2013
    +0
  • Oh. Người Ucarina không hiểu đó chính là kế "giả đồ diệt quắc" của anh TQ rồi.

    Oh. Người Ucarina không hiểu đó chính là kế "giả đồ diệt quắc" của anh TQ rồi.

    Kinh kha - gửi lúc 19:29 | 20-12-2013
    +0
  • bác nào giải thích hôm em vụ này cái:Quân đoàn xây dựng- công nghiệp Tân Cương.giờ em mới nghe nói.hix

    bác nào giải thích hôm em vụ này cái:Quân đoàn xây dựng- công nghiệp Tân Cương.giờ em mới nghe nói.hix

    Hữu Trọng Nguyễn - gửi lúc 17:49 | 20-12-2013
    +0

    Dễ mà. Thuê 1 mảnh đất 30km2 lãnh thổ xây dựng các khu trồng trọt chăn nuôi và xây dựng trong 50 năm. Tương tu như thuê đất ở khu công nghiệp của mình ấy. Nhưng nó tập trung hơn

    Dễ mà. Thuê 1 mảnh đất 30km2 lãnh thổ xây dựng các khu trồng trọt chăn nuôi và xây dựng trong 50 năm. Tương tu như thuê đất ở khu công nghiệp của mình ấy. Nhưng nó tập trung hơn

    NGOCMINH - gửi lúc 16:27 | 30-12-2013

Thứ Sáu, 20/12/2013 16:37

Báo Đất Việt trên Facebook
.
Sự Kiện