SA80 nhọc nhằn tìm chỗ đứng

(Quốc phòng) - (ĐVO) Bối cảnh ra đờiSau chiến tranh thế giới thứ 2, các nhà chế tạo vũ khí Anh đã có một kế hoạch đầy tham vọng nhằm phát triển một loại đạn và súng trường tiến công mới. Từ những kinh nghiệm có được sau cuộc chiến tranh dẫm máu nhất lịch sử loài người, các nhà thiết kế đã tạo ra hai nguyên mẫu EM-1 và EM-2 sử dụng cỡ đạn 7mm, súng được thiết kế với khối đạn dược bố trí sau cò súng. Tuy nhiên, hai mẫu này không được chấp nhận đưa vào sử dụng khi NATO thông qua loại đạn tiêu chuẩn mới 7,62x51mm.

Mẫu thử nghiệm EM2 tiền thân của SA80 ngày nay.

Các nhà chế tạo vũ khí Anh đã phát triển loại súng trường tấn công mới có tên  L1A1 SLR, như bước đệm  trong khi tiếp tục nghiên cứu mẫu súng trường tiến công cho riêng mình, loại súng này cũng được sản xuất tại Bỉ với tên gọi FN FAL.Đến năm 1969, nhà máy  Enfield đã phát triển một loại súng trường tiến công mới dựa trên loại súng AR-18 của Mỹ được sản xuất tại công ty vũ khí Sterling, Anh. Súng mới có tên XL64E5, súng sử dụng loại đạn 4,85x49mm, đây chính là tiền thân của SA80.Quá trình thử nghiệm đã được hoàn thành vào năm 1976, tuy nhiên sau khi NATO quyết định tiêu chuẩn hóa đạn dược cho tất cả các thành viên trong khối, thiết kế này chịu chung số phận với EM-1 và EM-2.Mẫu thiết kế mới có tên XL70E3 sử dụng loại đạn tiêu chuẩn NATO 5,56x45mm, các thử nghiệm, cải tiến được kéo dài cho đến tận những năm 1980 trước khi mẫu thử nghiệm đi vào sản xuất diện rộng với tên gọi XL85, và XL86. Súng được chấp nhận đưa vào sử dụng trong Quân đội Hoàng gia Anh với tên gọi SA80 hay L85, L86, trong đó 85 và 86 là năm đưa súng vào sử dụng (1985 và1986). SA80 có một con đường phát triển đầy chông gai, các nhà thiết kế của Anh gặp quá nhiều khó khăn trong việc hoàn thiện súng, bên cạnh đó việc phải liên tục thay đổi loại đạn theo tiêu chuẩn của NATO khiến quá trình phát triển bị kéo dài. Khoảng thời gian từ khi giới thiệu mẫu thử nghiệm XL64E5 tớ khi đưa vào sản xuất hàng loại với tên gọi SA80 imất đến 16 năm, quá dài với một dự án súng bộ binh ở một đất nước có nền công nghiệp quốc phòng hùng mạnh.Đặc tính kỹ thuật

SA80 (vũ khí hạng nhẹ những năm 1980) được thiết kế theo kiểu bullpup, toàn bộ khối đạn dược, bệ khóa nòng nằm phía sau cò súng, thiết kế này giúp tiết kiệm chiều dài thân súng trong khi vẫn đảm bảo được chiều dài nòng súng theo yêu cầu.

Khẩu SA80 tiêu chuẩn, dài 780mm, nòng súng 518mm, trọng lượng 5 kg với hộp tiếp đạn 30 viên và kính ngắm quang học, tốc độ bắn 650 viên/phút, sơ tốc đầu nòng 940 mét/giây, tầm bắn hiệu quả 450 mét, 650 mét với kính ngắm quang học.

SA80 có cơ chế nạp đạn tự động bằng trích khí ngắn với bệ khóa nòng gắn khóa nòng xoay, khóa nòng được điều chỉnh bằng một piston gắn phía trên súng, khóa nòng của SA80 có tới 7 rãnh. Thiết kế của SA80 đại diện cho một loại súng trường tấn công hiện đại, súng có khóa an toàn kiêm điều chỉnh chế độ bắn nằm phía bên trái báng súng, có thể tùy chọn bắn phát một hoặc liên thanh. SA80 là loại súng trường tiến công có độ chính xác cao. Điều này có được là nhờ sự kết hợp giữa thiế kế bullpup và cơ chế trích khí ngắn cùng với thiết kế búa kim hỏa độc đáo. Theo đó, búa đập vào  kim hỏa chậm hơn một chút trước khi búa có chế độ hoạt động tự động hoàn toàn. Điều này vừa không ảnh hưởng đến tốc độ bắn vừa đảm bảo độ chính xác cao hơn trong chế độ bắn loạt liên thanh.SA80 có tay kéo khóa nòng nằm phía bên phải, buồng đạn, khóa nòng và các thiết bị quan trọng khác được làm bằng thép đặc biệt, ốp lót tay phía trước làm bằng vật liệu tổng hợp, súng có thể tùy chọn trang bị súng phóng lựu 40mm bằng cách sử dụng một thiết bị gắn đặc biệt do Đức sản xuất, ngoài ra súng có thể trang bị lưỡi lê để cận chiến.Biến thể tiêu chuẩn của SA80 được trang bị kính ngắm quang học SUSAT, các biến thể trước đó sử dụng thước ngắm cơ khí.Hạn chế

SA80 tuy được thiết kế rất hiện đại nhưng lại tồn tại quá nhiều nhược điểm, sự kết hợp giữa thiết kế bullpup và cơ chế trích khí ngắn biến SA80 thành một khẩu súng trường phức tạp trong chế tạo và bảo trì. Súng kiểu bullpup tuy có ưu điểm là giảm được chiều dài của súng trong khi vẫn duy trì được chiều dài của nòng súng, nhưng kiểu thiết kế này không thực sự đáng tin cậy, điển hình là hai nền công nghiệp quốc phòng hàng đầu thế giới là Nga và Mỹ đã không theo đuổi thiết kế này.Các lỗ tản nhiệt phía trên súng giúp làm mát rất tốt nhưng chúng biến thành những cái “máy hút bụi” khi hoạt động trong điều kiện môi trường bụi bẩn. Lỗi nặng nhất của SA80 là thường xuyên bi tắc đạn khi hệ thống chuyển động không được bôi trơn kịp thời. Tuy nhiên, việc bôi trơn thường xuyên các bộ phận chuyển động lại khiến cho súng dể bị dính cát hơn. Trong chiến tranh vùng Vịnh lần thứ nhất, có hơn 50 lỗi phát sinh được ghi nhận đối với SA80. Ngoài ra, khối lượng của súng khá nặng nên người sử dụng chóng mỏi tay. Viêc vjỏ đạn chỉ có thể tống ra ngoài ở bên phải gây khó khăn cho xạ thủ thuận tay trái.Các binh sĩ thủy quân lục chiến Anh đã chỉ trích gay gắt việc chọn SA80 vào sử dụng. Điều này đã buộc các nhà thiết kế phải thực hiện cải tiến súng. Anh phải chi tới 400 bảng để nâng cấp SA80 lên SA80 L852A.Các thay đổi bao gồm, cải tiến búa kim hỏa, sửa đổi khóa nòng, làm chậm quá trình đập búa vào kim hỏa trước khi súng ở chế độ tự động hoàn toàn, nâng cao khả năng ổn định và độ tin cậy của súng. SA80 L85A2 sau khi cải tiến đạt được độ tin cậy tốt hơn, được đánh giá là súng bộ binh cá nhân tốt nhất nước Anh.Các biến thể

SA80 được sản xuất với khá nhiều biến thể khác nhau bao gồm súng trường tiến công tiêu chuẩn, súng tiểu liên và súng trường chi viện hỏa lực hạng nhẹ.

Biến thể SA80 IW sử dụng cỡ đạn 4.85x49mm.

SA80 IW, mẫu thử nghiệm đầu tiên sử dụng cỡ đạn 4,85x49mm, nhưng không được đi vào sản xuất do NATO đã thay đổi tiêu chuẩn đạn dược cho tất cả thành viên trong khối.SA80 L85A1 biến thể cải tiến của SA80 sử dụng đạn tiêu chuẩn NATO 5,56x45mm, hộp tiếp đạn tiêu chuẩn NATO 30 viên, đây là súng trường tiến công tiêu chuẩn cho Quân đội Anh những năm 1980-1990. Súng dài 785mm, nòng súng dài 518mm, trọng lượng 3,82kg chưa có hộp tiếp đạn, tầm bắn hiệu quả khoảng 450 mét.Tính đến năm 1994 hơn 350.000 khẩu SA80 L85A1 đã được đưa vào trang bị, tuy nhiên SA80 L85A1 gặp phải quá nhiều lỗi kỹ thuật, súng không thật sự tin cậy, dễ tắc đạn, sử dụng và bảo trì khá khó khăn.

Biến thể cải tiến SA80 L85A2.

SA80 L85A2, biến thể cải tiến của L85A1 vào năm 1997 sau khi thu thập nhiều khiếu nại của Quân đội Anh trong quá trình sử dụng súng. Súng được cải tiến loa che lửa đầu nòng, ốp lót tay mới, trang bị tích hợp kính ngắm quang học SUSAT, tầm bắn của súng tăng lên 650 mét nhờ sự hỗ trợ của kính ngắm quang học.SA80 L22A1 tiểu liên là biến thể thu gọn của L85A1, súng dài 709mm, nòng súng 442mm, trọng lượng 4,42kg, biến thể này có thêm tay cầm phụ phía trước ở dưới nòng súng.

Biến thể SA80 L22 A1 tiểu liên.

SA80 L22A2 biến thể nâng cấp của L22A1, khoảng cách giữa tay cầm phụ phía trước và cò súng được thu hẹp lại, súng được thiết kế bằng các vật liệu mới giúp giảm trọng lượng. L22A2 được trang bị cho binh sĩ tăng thiết giáp Hoàng gia Anh vào năm 2003.

Biến thể nâng cấp SA80 L22A2.

SA80 L86 A1 LSW, súng trường chi viện hỏa lực hạng nhẹ, súng dài 900mm, nòng súng dài 646mm, trọng lượng 6,58kg chưa có hộp tiếp đạn, tầm bắn hiệu quả lên đến 850 mét. Súng có thêm hai chân chống phụ phía trước, bổ sung tay cầm phụ phía sau hộp tiếp đạn.

Biến thể chi viện hỏa lực hạng nhẹ SA80 L86A1 LSW.

SA80 L86 A2 LSW, biến thể cải tiến của L86A1, về cơ bản súng không có nhiều thay đổi về hình dáng bên ngoài, chủ yếu là cải tiến khóa nòng và các bộ phận bên trong để tăng độ tin cậy.Lịch sử tham chiến

Đã được triển khai trong tất cả các chiến dịch quân sự có sự tham gia của Anh từ những năm 1980, tại Bắc Ireland, chiến tranh vùng Vịnh lần thứ nhất, chiến tranh Bosnia, Kosovo, Sierra Leone, Afghanistan và Iraq.Chính nhờ những năm tháng chinh chiến này những điểm yếu của SA80 mới được bộc lộ và khắc phục. Bất kỳ một loại vũ khí nào, thực chiến mới là cách tốt nhất để đánh tìm ra những điểm mạnh và điểm yếu.SA80 bộc lộ nhiều nhược điểm qua các trận chiến thực tế, nhưng nhờ như vậy những điểm yếu mới được khắc phục và hoàn thiện dần, tuy rằng độ tin cậy của SA80 vẫn chưa thể sánh được với AK-47 nhưng đây là loại súng trường tiến công  hiện nay.>> Chuyên đề: Trang bị người lính>> FAMAS, súng cá nhân siêu tốc>> Uzi chuẩn mực cho dòng súng tiểu liên>> M-16, N'súng của tư bản'

Thứ Sáu, 24/02/2012 10:48

Sự Kiện