Ông Abe vội thăm Đông Nam Á và học thuyết Fukuda mới

(Thế giới) - (ĐVO) - Chỉ sau mấy tuần nhậm chức, Thủ tướng Nhật Shinzo Abe đã chọn các nước ASEAN cho chuyến thăm nước ngoài đầu tiên của mình.

Dù chuyến viếng thăm này do hoàn cảnh tạo nên chứ không do ý định từ trước vì kế hoạch đi thăm Mỹ của ông Abe đã không thực hiện được do Tổng thống Obama bận chuẩn bi cho lễ nhậm chức. (Ông Abe dự kiến sẽ thăm Mỹ vào tháng tới).

Chuyến thăm của ông Abe cũng bị cắt ngắn vì cuộc khủng hoảng con tin ở Algeria. Tuy nhiên một câu hỏi vẫn đặt ra cho giới quan sát là tại sao giờ đây Nhật Bản lại tích cực lôi kéo Đông Nam Á như vậy?

Quan tâm và vai trò của Nhật Bản ở khu vực Đông Nam Á không phải là mới, và mở rộng vượt ra ngoài mối quan tâm hiện nay về Trung Quốc. Trên thực tế, Nhật Bản từ lâu đã là một trong những đối tác đối thoại lâu đời nhất và quan trọng nhất của ASEAN.

Mối quan hệ bắt đầu trở nên nồng ấm vào đầu năm 1977, khi Thủ tướng Takeo Fukuda ngay sau khi được bầu đã quyết định cải thiện hình ảnh của Tokyo trong khu vực vốn bị sự chiếm đóng của Nhật Bản trong Thế chiến II làm phương hại.

Kể từ đó, Nhật Bản đã đóng một vai trò nổi bật trong khu vực Đông Nam Á thông qua trợ giúp kinh tế, kinh doanh và văn hóa, thậm chí cả khi xuất hiện các nhân tố khác như Trung Quốc và các khó khăn kinh tế của Tokyo đã loại bỏ vai trò quyết đoán hơn của Nhật Bản trong khu vực. 

Thủ tướng Nhật Shinzo Abe và Thủ tương Chính phủ Nguyễn Tấn Dũng  trong chuyến thăm Việt Nam
Thủ tướng Nhật Shinzo Abe và Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Tấn Dũng trong chuyến thăm Việt Nam

Sự hội tụ nhiều sự kiện nóng

Tuy nhiên đúng là sự quy tụ của các sự kiện đang làm cho năm 2013 trở thành năm quan trọng cho nỗ lực củng cố quan hệ giữa Nhật Bản và các nước ở Đông Nam Á. Về hình thức, đây là năm kỷ niệm 40 năm quan hệ ASEAN-Nhật Bản.

Do đó, trong những tháng tới ta có thể tiên liệu sẽ có nhiều trao đổi đoàn và các sự kiện hơn hàng năm giữa Tokyo và các nước Đông Nam Á, giống như những gì ASEAN và Ấn Độ đã làm năm 2012 để kỷ niệm 20 năm quan hệ giữa hai bên.

Điều quan trọng hơn là danh sách những mối quan tâm chung giữa Nhật Bản và Đông Nam Á giờ đây được cho là dài hơn trước rất nhiều. Về kinh tế, Nhật Bản đang tìm kiếm thị trường mới trong khi lún sâu vào cuộc suy thoái kinh tế lần thứ 4 kể từ năm 2000, và quan hệ với Trung Quốc đang xấu đi.

Trong khi đó, ASEAN đang tìm kiếm đối tác để giúp xây dựng một cộng đồng kinh tế ASEAN toàn diện vào năm 2015 thông qua việc cấp vốn cho các dự án cơ sở hạ tầng.

Thí dụ, trong chuyến thăm của Abe đến Bangkok, Thủ tướng Yingluck Shinawatra của Thái Lan đã tái khẳng định mong muốn Nhật Bản can dự vào dự án xây dựng cảng Dawei mà Thái Lan đang cùng phát triển với Myanmar, một sáng kiến mà phía Nhật Bản cũng bày tỏ qua tâm.

Về lĩnh vực an ninh, cả Nhật Bản và nhiều nước ở Đông Nam Á hiện đang có tranh chấp lãnh thổ với Trung Quốc, ngoài một loạt các quan tâm sống còn về an ninh chung từ thảm họa thiên nhiên đến buôn bán ma túy và khủng bố.

Thí dụ, Nhật Bản cung cấp 10 tầu tuần tra để tăng cường lực lượng bảo vệ bờ biển của Philippines trước năm 2014 là một điểm trao đổi chính trong cuộc gặp giữa Kishida với Bộ trưởng Ngoại giao Philippines Albert Del Rosario.

Quan hệ Nhật-Philippines là một quan hệ quan trọng vì Tokyo là một trong hai đối tác chiến lược duy nhất của Philippines và cả hai nước đều là đồng minh của Mỹ. Biểu tượng cũng quan trọng ở đây khi Manila là nơi cựu thủ tướng Fukuda đưa ra tuyên bố nổi tiếng của ông vào tháng 8/1997 về quan hệ ASEAN-Nhật Bản, và về sau đã được biết đến là Học thuyết Fukuda.

Một số lĩnh vực khác cũng có thể chứng kiến sự phát triển trong quan hệ ASEAN-Nhật Bản trong năm 2013. An ninh năng lượng có thể sẽ được nhấn mạnh vì vấn đề có tầm quan trọng sống còn đối với việc thực hiện Cộng đồng kinh tế ASEAN, và đồng thời là một ưu tiên cao đối với Brunei, nước sẽ giữ chức chủ tịch ASEAN năm nay.

Tiến bộ có thể cũng sẽ đạt được trong lĩnh vực an ninh mạng vì cả hai bên đều dễ bị tổn thương trược các cuộc tấn công của tin tặc và nghe nói đã bắt đầu các cuộc trao đổi về việc thiết lập một mạng lưới phòng thủ mạng chung.

Con đường cụ thể để tăng cường quan hệ giữa Nhật Bản và các nước Đông Nam Á sẽ được hai bên thiết lập trong những tháng tới. Nhưng nhu cầu hợp tác, không chỉ về Trung Quốc mà bao gồm một loạt các lĩnh vực, là rất rõ ràng.

Các nhà quan sát Đông Nam Á cần phải đưa quan hệ ASEAN-Nhật Bản vào danh sách cần theo dõi trong thời gian còn lại của năm 2013.

Phạm Ngọc Uyển (Theo The Diplomat)

Thứ Năm, 24/01/2013 14:56

<

Báo Đất Việt trên Facebook
.


Sự Kiện