Châu Âu lập quỹ phát triển vũ khí: Mỹ mất thị trường?

(Quan hệ quốc tế) - Nghị viện Châu Âu thông qua thỏa thuận về Quỹ quốc phòng, theo đó cho phép các dự án phát triển vũ khí có nguồn tài chính hỗ trợ lớn.

Ngày 18/4, Nghị viện châu Âu EP đã thông qua thỏa thuận một phần về Quỹ quốc phòng châu Âu trong giai đoạn 2021-2027, nhằm hướng tới một cách tiếp cận "thuần châu Âu" hơn về phòng thủ.

Thỏa thuận này có 328 phiếu thuận, 231 phiếu chống và 19 phiếu trắng. Quỹ nãy được thông qua khoản ngân sách tương đương 13 tỷ euro. Thỏa thuận này cho phép phát triển công nghệ vũ khí của châu Âu với tham vọng đưa EU trở thành một trong Top4 nhà đầu tư công nghệ quốc phòng hàng đầu.

Quỹ quốc phòng châu Âu giai đoạn 2021-2027 bao gồm hỗ trợ phát triển các sản phẩm quốc phòng từ giai đoạn nghiên cứu (hỗ trợ 100%) tới phát triển nguyên mẫu (tối đa 20%) và kiểm nghiệm (tối đa 80)%). Với đối tượng là công ty vừa và nhỏ, công ty đa quốc gia sẽ nhận được tỷ lệ tài trợ cao hơn trung bình.

EP khẳng định khoản quỹ này sẽ đảm bảo quân đội của liên minh châu Âu EU có thể tự chủ sản xuất được các dòng vũ khí hiện đại, giảm thiểu gánh nặng nhập khẩu vũ khí và đảm bảo sự chủ động cho sức mạnh quốc phòng, an ninh của toàn khối.

Chau Au lap quy phat trien vu khi: My mat thi truong?
EU quyết định thành lập Quỹ để phát triển quốc phòng châu Âu

EP cũng quyết định chỉ các dự án có ít nhất ba đối tác đến từ ba quốc gia thành viên hoạc các quốc gia liên kết mới đủ điều kiện để được quỹ tài trợ. Tuy nhiên, để đi đến việc các quốc gia thành viên góp vốn và quỹ được vận hành sẽ còn một số rào cản cần được thông qua.

Trong đó có việc các quốc gia thành viên EU phải thông qua kế hoạch đàm phán ngân sách dài hạn, kế hoạch giải ngân nguồn quỹ này và chính sách đối ngoại cũng như an ninh chung của các nước thành viên và của EU với NATO.

Quỹ quốc phòng châu Âu thực tế đã được thảo luận từ năm 2018, trùng vào thời điểm Pháp và Đức liên tiếp phát đi các tín hiệu cần phải xây dựng lực lượng quân đội chung châu Âu, hoạt động độc lập và bổ trợ cho NATO.

Giới quan sát thời điểm đó nhận định, Quỹ quốc phòng này là bước tiến đầu tiên để EU hình thành lên quân đội chung. Có nguồn quỹ này đảm bảo các kế hoạch vận hành, hoạt động được trơn tru, rõ ràng. Vì thế, khi Quỹ quốc phòng này được cơ bản thông qua tháng 4/2019 đã gửi đi nhiều tín hiệu cho toàn khu vực, đặc biệt tới Mỹ.

Cần nhớ rằng các quốc gia đồng minh châu Âu của Mỹ luôn là bạn hàng lớn nhất của Washington về mặt vũ khí quốc phòng từ chiến tranh thế giới lần 2 đến nay. Trong biên chế quân đội các quốc gia thành viên EU 70% vũ khí, khí tài đến từ nguồn cung cấp của Mỹ.

Chính sách của châu Âu trong hàng chục năm qua duy trì quan điểm không bỏ quá nhiều tiền vào đầu tư phát triển công nghệ vũ khí. Thay vào đó, EU chủ động mua sẵn các hệ thống thiết bị quân sự mà Mỹ buôn bán, đồng thời kết hợp chặt chẽ dưới tán ô quân sự của Mỹ trong liên minh NATO.

Chau Au lap quy phat trien vu khi: My mat thi truong?
Tiêm kích Rafale - niềm tự hào của nước Pháp và vũ khí EU nói chung

Tuy nhiên, việc EU phải nghĩ đến thành lập quân đội chung và chủ động phát triển vũ khí hiện đại đã cho thấy hai vấn đề: Mâu thuẫn và phân rã giữa EU và Mỹ ngày càng gia tăng. EU không muốn nâng chi phí quốc phòng phục vụ NATO, nhưng họ lại bỏ tiền ra để góp quỹ của châu Âu.

Thứ hai, EU muốn từng bước tự chủ nguồn cung vũ khí quân sự. Câu chuyện S-400 với Thổ Nhĩ Kỳ đã chứng minh việc để phụ thuộc vào nguồn cung cấp vũ khí sẽ mang đến những hậu quả to lớn thế nào với đồng minh của Mỹ.

EU tự chủ nguồn cung vũ khí và đưa ra tham vọng lọt vào Top4 thế lực có công nghệ quân sự hiện đại (cùng với Mỹ, Nga, Trung Quốc...). Điều này cho thấy châu Âu đã tính đến việc trở thành một phần trong các nhà buôn bán vũ khí toàn cầu.

Như vậy, nếu kế hoạch của châu Âu phát triển đúng hướng, Mỹ sẽ đối mặt với việc mất đi thị trường nhập khẩu chủ đạo. Và xuất hiện thêm một đối thủ cạnh tranh trên chính thị trường này.

Minh Hoàng

Thứ Sáu, 19/04/2019 13:35

Sự Kiện