Dẫn độ ông Yanukovych: Trước tiên hãy dẫn độ quan chức Ukraine?

(Quan hệ quốc tế) - Một câu hỏi đang khiến nhiều người băn khoăn là với việc bị quốc hội Ukraine tước chức vụ Tổng thống, liệu ông Yanukovych có bị dẫn độ?

Verkhovna Rada tước chức danh Tổng thống của ông Yanukovych

Ngày 4-2, lần đầu tiên trong lịch sử đất nước, Quốc hội Ukraine (tức Verkhovna Rada) đã thông qua quyết định tước chức danh của một Tổng thống hợp hiến của đất nước mình.

Tại phiên họp diễn ra vào hôm 4/2, Quốc hội Ukraine đã thông qua một nghị quyết, cho phép tước chức danh của cựu Tổng thống Viktor Yanukovych. Quyết định được 281 đại biểu bỏ phiếu thông qua, trong khi yêu cầu tối thiểu là 226 phiếu.

Theo quyết định trên, Quốc hội Ukraine chính thức phủ nhận chức danh Tổng thống cũng như tất cả lợi ích và đặc quyền theo pháp luật của ông Viktor Yanukovych.

Hành động tước chức danh Tổng thống của ông Yanukovych, làm dấy lên một câu hỏi là liệu ông này có bị dẫn độ về Ukraine truy tố và xét xử hay không? Điều này là rất khó bởi ông này hiện đang cư trú ở Nga, và Moscow chắc chắn sẽ không để điều này xảy ra.

Ông Viktor Yanukovych bỏ chạy khỏi Kiev vào ngày 21-2-2014, thời điểm chính biến xảy ra tại quảng trường Maidan ở thủ đô Kiev. Ngay sau đó, Quốc hội Ukraine đã bổ nhiệm một đại diện của Đảng “Tổ quốc”, ông Alexander Turchinov làm Tổng thống tạm quyền.

Vị Tổng thống tạm quyền này đã bổ nhiệm ông Arseniy Petrovych Yatsenyuk là Thủ tướng tạm quyền của đất nước Ukraine. Đây là chính phủ thân phương Tây, được dựng lên với sự hậu thuẫn của Washington. Vừa qua, Tổng thống Mỹ Obama cũng đã đích thân thừa nhận điều này.

Tại buổi họp báo diễn ra vào tháng 3-2014, được tổ chức tại Nga, ông Viktor Yanukovych khẳng định mình vẫn là Tổng thống hợp hiến của Ukraine. Tất cả những hoạt động biểu tình, bạo loạn, lật đổ chính quyền của ông đều là hành động trái pháp luật.

Ngay sau đó, vào hôm 21-10, Tổng thống Poroshenko đã ký một sắc lệnh cho mở phiên tòa xét xử vắng mặt cựu Tổng thống Viktor Yanukovych về những cáo buộc liên quan tới cái chết của những người biểu tình khi ra lệnh cho cảnh sát bắn hạ người dân, cùng việc tham ô một lượng lớn tài sản và tiền mặt của Nhà nước.

Các ông Viktor Yanukovych, Nikolai Azarov và Viktor Pshonok (từ phải sang trái) đã được trao quốc tịch Nga
Các ông Viktor Yanukovych, Nikolai Azarov và Viktor Pshonok (từ phải sang trái) đã được trao quốc tịch Nga

Tuy nhiên, luật pháp Ukraine vẫn không cho phép truy tố người đã phạm tội ở Ukraine nhưng lại đang sinh sống ở nước ngoài, hay nói cách khác là mở phiên tòa xét xử vắng mặt. Vì vậy, ông Poroshenko đã ký sửa đổi bộ luật hình sự cho phép xét xử vắng mặt những tội phạm chạy trốn ra nước ngoài.

Tuy nhiên, vào tháng 11-2014, các cơ quan thực thi pháp luật Nga khẳng định, nước này sẽ không dẫn độ cựu Tổng thống Yanukovich và gia đình, cùng với các quan chức Ukraine khác cho Kiev. Theo đại diện cơ quan thực thi pháp luật, không hề có điều kiện pháp lý cho điều đó.

Khi đó, cơ quan pháp luật Nga tuyên bố, mặc dù ông Yanukovych đã bị Ukraine truy tố nhưng không có điều kiện tiên quyết pháp lý nào cho việc dẫn độ ông này về Ukraine, bởi Interpol đã từ chối đưa cựu tổng thống bị lật đổ và các cộng sự của ông vào danh sách tội phạm truy nã.

Khi đó, giới chức Nga khẳng định, chỉ khi nào có lệnh truy nã của tổ chức này mới có cơ sở pháp lý cho việc bắt giữ. Xác suất mà Interpol sẽ đưa ra lệnh truy nã là rất thấp bởi tổ chức này đã tuyên bố rằng ông Yanukovych bị Kiev truy tố theo động cơ chính trị.

Interpol tuyên bố truy nã, ông Yanukovych có bị dẫn độ?

Tuy nhiên, cuối cùng thì cơ quan cảnh sát quốc tế Interpol cũng vẫn ra tuyên bố truy nã cựu Tổng thống Ukraina Viktor Yanukovich. Thông tin về lệnh truy nã ông xuất hiện chính thức trên trang web của Interpol vào ngày 15-1 vừa qua.

Thông báo cho biết rằng cựu lãnh đạo nhà nước bị cơ quan tư pháp Ukraina truy nã "để truy tố hay trừng phạt". Ông Viktor Yanukovich bị cáo buộc tham ô, lạm dụng chức vụ quy mô lớn hoặc và có vai trò trong “các nhóm tội phạm có tổ chức”.

Theo số liệu công bố trên website của Interpol, trong danh sách truy nã còn có đại biểu quốc hội của Đảng khu vực Alexander Shepelev và cựu Bộ trưởng Tài chính Yuriy Kolobov.

Tuy nhiên, có thể khẳng định chắc chắn rằng, sẽ không ai có thể bị dẫn độ về Ukraine bởi cho đến thời điểm này, chính phủ Nga vẫn coi ông Yanukovych là “Tổng thống hợp Hiến bị lật đổ” và các cơ quan thực thi pháp luật của Nga cũng tuân theo sự chỉ đạo này trong vấn đề truy tố hình sự đối với các thành viên chính phủ của ông.

Nếu Ukraine đòi dẫn độ Tổng thống Yanukovych, có lẽ Nga sẽ đòi dẫn độ hàng loạt quan chức và chính khách Ukraine như Tổng tham mưu trưởng Victor Muzhenko
Nếu Ukraine đòi dẫn độ Tổng thống Yanukovych, có lẽ Nga sẽ đòi dẫn độ hàng loạt quan chức và chính khách Ukraine như Tổng tham mưu trưởng Victor Muzhenko

Nga đã khẳng định quyết tâm bảo vệ cựu Tổng thống Ukraine bằng cách trao cho ông Yanukovych quốc tịch Nga vào đầu tháng 10 năm 2014. Cùng được nhận quốc tịch Nga với ông còn có cựu Thủ tướng Ukraine Nikolai Azarov và cựu Tổng Công tố Viktor Pshonok cũng như gia đình họ.

Hơn nữa, từ khi cuộc chính biến ở quảng trường Maidan ở Kiev diễn ra đến nay, Nga và Ukraine đã 5 lần 7 lượt đưa các quan chức lãnh đạo của nhau ra truy tố, thậm chí là truy nã, mặc dù biết là nó chỉ có giá trị về yếu tố tinh thần, chứ điều này không thể thực hiện được.

Ví dụ như ngày 4/7, Cơ quan An ninh Ukraine (SBU) đã triển khai các thủ tục tố tụng hình sự đối với Giám đốc Cơ quan Biên giới, trực thuộc Cơ quan An ninh Liên bang Nga (FSB) với các cáo buộc hoạt động gián điệp, cung cấp tài chính, vũ khí, hậu thuẫn cho “các phần tử nổi dậy tại Ukraine” tại Donetsk và Lugansk.

Ngày 2/10, Tổng Cục điều tra thuộc Ủy ban Điều tra Liên bang Nga cũng đã khởi tố hình sự đối với Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine Valeriy Heletey, Tham mưu trưởng các lực lượng vũ trang Ukraine Victor Muzhenko, chỉ huy trưởng lữ đoàn 25 thuộc Các lực lượng vũ trang Ukraine Oleg Mikasa.

Ngoài ra, ủy ban trên cũng khởi tố những nhân vật chưa xác định danh tính trong số các chỉ huy của 93 lữ đoàn Ukraine cùng một số lãnh đạo cấp cao trong giới chức quân đội nước này, với cáo buộc “tổ chức các vụ giết người, sử dụng phương tiện và phương thức chiến tranh bị cấm và phạm tội diệt chủng”.

Hay ngày 10-12-2014, Ủy ban điều tra Nga cũng đã khởi tố, ra lệnh bắt 3 ông nghị Ukraine nguyên là chỉ huy các tiểu đoàn tiễu phạt, bao gồm Nghị sĩ Verkhovna Rada của Đảng Cấp tiến Ukraine Igor Mosiychuk nguyên tiểu đoàn phó tiểu đoàn tiễu phạt Azov khét tiếng tàn ác.

Hai người kia là nghị kiêm chỉ huy trưởng tiểu đoàn tiễu phạt Dnepr-1 (Dnipro-1) Yury Bereza và nghị sĩ Levus. Họ bị truy tố với tội danh “kêu gọi khủng bố chống Nga”. Sau khi Nga đưa ra lệnh trên, Cơ quan An ninh Ukraine đã buộc phải tăng cường lực lượng bảo vệ ba vị đại biểu “lắm lời” này.

Bởi vậy, nếu Ukraine cứ cương quyết đòi dẫn độ cựu Tổng thống Yanukovych và các cựu thành viên chính phủ của ông thì có lẽ trước tiên là Nga sẽ đòi dẫn độ hàng loạt quan chức chính phủ và chính khác Ukraine mà các cơ quan pháp luật của Nga đã truy tố và truy nã!

Huy Bình

Thứ Sáu, 06/02/2015 15:20

Sự Kiện