Faysh Khabur: Trận chiến sinh tử giành dầu mỏ Iraq-Kurdistan

(Quan hệ quốc tế) - Cuộc đối đầu giữa Quân đội Iraq và Pashmerga ở cửa khẩu Faysh Khabur sẽ trở thành “cuộc chiến nắm giữ yết hầu dầu mỏ” giữa Baghdad và Kurdítan.

Tuy nhiên, theo quan chức của chính quyền khu tự trị người Kurd Iraq là ông Dilshad Shaaban, “tất cả các giao dịch do chính quyền Kurdistan Iraq ký kết, bao gồm tất cả các hợp đồng của Rosneft, đều tuân thủ Hiến pháp Iraq và luật của Kurdistan Iraq”.

“Sự nhầm lẫn phát sinh từ thực tế là Iraq không có bất kỳ ‘luật dầu khí’ nào sau khi phê duyệt Hiến pháp năm 2005. Trong năm 2007, quốc hội Kurdistan đã ban hành luật số 22 về lĩnh vực dầu khí dựa trên Hiến pháp Iraq và soạn thảo các điều khoản cần thiết để ký kết các thỏa thuận hợp pháp” - Thứ trưởng Bộ Tài nguyên Thiên nhiên Kurdistan nói.

Ông Dilshad Shaaban - thành viên của phe nghị viện đảng của Đảng Dân chủ Kurdistan (PDK) nhấn mạnh rằng: “Những cáo buộc về tính hợp pháp của thỏa thuận dầu mỏ của KRG với các công ty quốc tế mang động cơ chính trị và không có cơ sở pháp lý”.

Izzat Sabir, người đứng đầu Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội Kurdistan và là thành viên của PDK, ước tính rằng, các giao dịch giữa Rosneft và Chính quyền khu vực Kurdistan trị giá 3 tỷ USD. Tuy nhiên, vấn đề này giờ đã trở nên rất phức tạp.

Theo chuyên gia năng lượng Govand Sherwani, có nguy cơ tổn thất hợp đồng đối với công ty Nga, bởi họ đã bước vào thị trường địa phương trong thời điểm khó khăn nhất của khu vực tự trị. Tuy nhiên, tình huống mạo hiểm này cũng có nhiều điểm tích cực.

"Các công ty khổng lồ có thể vượt qua những rủi ro này và xâm nhập vào thị trường mà không có sự cạnh tranh. Một số dự án của Rosneft đã được các công ty Hoa Kỳ trình bày trước đây nhưng họ đã do dự và phần này được trao cho công ty Nga. Sự xuất hiện của các công ty Nga đã được chính phủ khu vực chấp nhận. Các công ty Nga có danh tiếng tốt, và có nhiều kinh nghiệm trong ngành dầu khí” - vị chuyên gia này nói.

Sherwani cũng lưu ý rằng, lợi ích của các công ty Nga và các khoản đầu tư đáng kể ở Khu tự trị Iraq có thể là một bảo đảm to lớn về sự hỗ trợ chính trị của chính quyền của ông Putin đối với Erbil, nhằm đảm bảo sự hiện diện chiến lược của Nga trong khu vực.

Với tầm quan trọng về cả chính trị lẫn kinh tế như vậy, dĩ nhiên là Kurdistan sẽ không để mất các hợp đồng dầu khí với Nga. Tuy nhiên, họ sẽ phải làm như thế nào khi Kirkuk hiện nằm trong tay Baghdad?

Mối liên hệ giữa Kirkuk và Faysh Khabur

Ông Sherwani thừa nhận rằng, một số hợp đồng dầu khí của Nga có thể phải được sự chấp thuận của chính phủ trung ương Iraq, bởi ba trong năm kho dầu mà Erbil và Rosneft chuẩn bị cho việc chia sẻ sản phẩm là ở Kirkuk và giờ đây "nằm dưới quyền kiểm soát của chính phủ liên bang".

Sau khi giành lại chủ quyền của tỉnh Kirkuk, Bộ Dầu lửa Iraq cho biết, họ dự định phát triển ngành công nghiệp năng lượng ở Kirkuk cùng với Hãng dầu mỏ và khí đốt British Petroleum của Anh và gạt bỏ vai trò của công ty Nga trong hợp đồng “không hợp pháp”.

Sau khi tuyến ống Kirkuk-Mosul-Syria bị cắt đứt do cuộc nội chiến Syria, chỉ còn tuyến đường ống duy nhất từ Iraq sang Thổ Nhĩ Kỳ ở cửa khẩu Faysh Khabur

Mặc dù Baghdad đang nắm lợi thế trước KRG, tuy nhiên, Kurdistan cũng nắm giữ những con bài có thể mặc cả với chính quyền trung ương Baghdad. Theo ông Dilshad Shaaban, cả Baghdad và tập đoàn dầu khí Anh sẽ buộc phải hợp tác với Rosneft và chính quyền khu tự trị người Kurd.

Theo Shaaban, "việc sử dụng đường ống cũ của chính quyền Iraq (xây dựng vào những năm 1980) từ Kirkuk qua khu vực tỉnh biên giới Mosul, tới biên giới Thổ Nhĩ Kỳ sẽ là không thể", vì đường ống này đã bị các phần tử khủng bố của tổ chức Nhà nước Hồi giáo (IS) phá hủy.

"Chính phủ Iraq và BP sẽ không thể bắt đầu làm việc và chuyển dầu Kirkuk sang Thổ Nhĩ Kỳ mà không hợp tác với Rosneft và Chính quyền Kurdistan, bởi Rosneft sở hữu 60% cổ phần đường ống dẫn khí đốt của Iraq ở Kurdistan. Do đó, BP phải hợp tác sản xuất với Rosneft để chuyển dầu sang Ceyhan của Thổ Nhĩ Kỳ" - Shaaban nói.

Do chỉ còn một tuyến đường ống độc đạo để sang Thổ Nhĩ Kỳ nên chính quyền Kurdistan đã quyết không giao khu vực cửa khẩu biên giới Faysh Khabur thuộc thành phố Zakho, tỉnh Dohuk; còn chính phủ Iraq thì cương quyết không để cho người Kurd bóp nghẹt yết hầu xuất khẩu dầu của mình.

Đây mới là nguyên nhân chính khiến cả 2 bên đều tập trung binh lực lớn để một bên quyết chiếm lại, còn phía bên kia thì sống chết cố thủ ở khu vực cửa khẩu Faysh Khabur, chứ không phải là vấn đề “mối liên hệ giữa người Kurd Syria-Iraq-Thổ Nhĩ Kỳ” và vấn đề lập quốc của họ.

Tuy nhiên, chắc chắn là hai bên sẽ không xảy ra chiến tranh ở khu vực này vì có bàn tay can thiệp của Mỹ, buộc 2 đồng minh phải kiềm chế những cái đầu nóng và ngồi vào bàn đàm phán.

Trong thế yếu, KRG sẽ phải xuống thang chấp nhận rời khỏi khu vực cửa khẩu, giao quyền kiểm soát tuyến đường ống dẫn dầu cho chính quyền trung ương, nhưng có lẽ sẽ vẫn được bảo lưu quyền xuất khẩu dầu, khai thác trong khu tự trị của mình như trước đây.

Có thể nói rằng, cuộc trưng cầu dân ý về nền độc lập ngày 25/9 vừa qua là một sai lầm của chính quyền Kurdistan, tạo cơ hội trời cho để chính quyền Iraq giành lại các mỏ dầu lớn nhất ở tỉnh Kirkuk và nắm trọn quyền kiểm soát việc xuất khẩu dầu của cả đất nước.

Với việc nắm được cả mỏ dầu lẫn tuyến đường xuất khẩu, Baghdad sẽ buộc người Kurd và các công ty năng lượng nước ngoài nằm trong vòng kiểm soát của mình và tiếp tục chính sách trước đây là “lại quả” một phần ngân sách cho Kurdistan.

Và dĩ nhiên là tất cả mọi việc lại diễn ra giống như tình cảnh trước khi cuộc chiến chống khủng bố IS nổ ra ở Iraq, người Kurd sẽ trở về đúng với địa vị vốn có của họ - một tộc người sống tập trung trong khu vực giành riêng cho họ, có quyền điều hành nhưng đừng mơ đến quyền tự quyết.

  • Thiên Nam

Thứ Bảy, 18/11/2017 07:41

Van Kien Dai Hoi
Báo Đất Việt trên Facebook
.
Sự Kiện