Hai trận quyết chiến năng lượng của Nga trong tháng 12/2019

(Quan hệ quốc tế) - Lịch sử đã cho thấy, người Nga luôn giành những thắng lợi quyết định và Mùa Đông… 

Khi mùa Đông đến, tháng 12 hàng năm như một thanh nam châm năng lượng hút các vấn đề lớn địa chính trị thế giới…Đây là tháng mà tập đoàn khí khổng lồ Gazprom của Nga dự kiến ​​hoàn thành sản xuất trên ba dự án đường ống chính: Nord Stream 2, Turk Stream và Power of Siberia.

Power of Siberia Nga – Trung Quốc thì đã xong, Tổng thống Putin và Chủ tịch Tập Cận Bình đã mở van lưu thông. Turk Stream thì Putin và Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Erdogan đang khẩn trương khánh thành tuyến đầu tiên trong tháng tới.

Như vậy chỉ còn lại tuyến Nord Stream-2 đang tụt lại, dù được Đan Mạch phê chuẩn, nhưng sự phê chuẩn muộn màng như kéo dài thêm giờ cho Mỹ phản công. Đây là trận quyết chiến chiến lược thứ nhất về đường ống khí đốt Nga – Châu Âu.

Trận quyết chiến chiến lược thứ 2 là dứt điểm tình hình Idlib – Syria. Tuy không trực tiếp về đường ống khí đốt nhưng vì liên quan đến nó, tức là nếu như chính quyền Assad sụp đổ, một hệ thống đường ống khí đốt từ Qatar…qua Syria đến châu  âu sẽ chiếm hết thị trường của Nga, đã buộc Nga phải can thiệp quân sự ngoài việc tiêu diệt khủng bố.

Chúng ta sẽ lần lượt phân tích 2 trận quyết chiến chiến lược này của Nga.

1, Trận quyết chiến khí đốt Nga – Châu  Âu

Trận chiến này xảy ra xung quanh đường ống dẫn khí đốt Nord Stream-2 nối Nga đến Đức đi qua vùng đặc quyền kinh tế của Thụy Điển, Phần Lan và Đan Mạch.

Thực tế đây là trận chiến xảy ra một bên là liên doanh Nga - Đức tạo nên một “động mạch năng lượng Nga – Châu Âu” với bên kia là Mỹ cùng các quốc gia vùng Baltic và Ukraine chống phá “động mạch năng lượng” này.

Trước hết hãy nói về “con bài Ukraine” trong tay hai người chơi Mỹ và Nga: Rõ ràng là nếu như Ukraine không còn sử dụng khí đốt Nga thì ngay và luôn Mỹ sẽ biến Ukraine sẽ trở thành một thị trường khí hóa lỏng LNG của Mỹ. Lúc đó Nga mất thị trường, mất ngoại tệ và đặc biệt Nga sẽ biến một láng giềng của mình trở nên hung hăng, cực đoan – một sai phạm địa chính trị không thể tồi tệ hơn.

Đó là lý do mà hợp đồng khí đốt trung chuyển với Nga hết hạn vào ngày 1/1/2020 mà Ukraine vẫn chưa biết sợ khi Nga không gia hạn, không sợ hệ thống đường ống khí đốt thành phế loại, và trong khi Nga thì vẫn kiên nhẫn ra điều kiện với Ukraine…

Rất thú vị khi ở một góc độ nào đó, Ukraine với Nga cũng giống như Thổ Nhĩ Kỳ với Mỹ. Mỹ không thể “cởi găng tay” dạy dỗ Thổ Nhĩ Kỳ bởi nếu vậy, Thổ Nhĩ Kỳ sẽ hoàn toàn theo Nga, NATO sụp đổ…Lựa chọn này là một sai lầm địa chính trị tồi tệ cũng như Nga với Ukraine đã nói trên.

Mỹ không muốn hợp đồng khí đốt trung chuyển Nga – Ukraine được diễn ra thuận lợi, và do đó, lực lượng chống Nga, vào đêm trước cuộc gặp với Putin đã biểu tình rầm rộ yêu cầu Tổng thống Ukraine Zelensky  không được “đầu hàng Nga”.

Như vậy có thể nói, Nga đã nín nhịn với Ukraine rất nhiều trước tuyên bố, hành động hung hăng, khiêu khích của Kiev vì không chỉ đã “cuỗm” được Crimea mà còn nhiều vấn đề quan trọng khác trong địa chính trị. Hơn ai hết, Nga muốn Ukraine phát triển, phồn vinh, ổn định và độc lập…vì điều này có lợi cho Nga hơn.

Tiếp theo, với Châu Âu, Mỹ không muốn Nord Stream-2 thành công vì sợ rằng lúc đó Châu Âu hoàn toàn phụ thuộc khí đốt Nga và mặt khác thị trường LNG châu Âu của Mỹ bị mất bởi nó quá đắt so với khí đốt trong đường ống Nga.

Phụ thuộc vào khí đốt Nga và phụ thuộc hoàn toàn vào Mỹ từ năng lượng, quốc phòng, chính trị thì có gì khác nhau? Người châu  Âu, chủ yếu là người Đức đã chọn giá rẻ, ổn định, đối tác tin cậy thay vì Mỹ, dưới thời Tổng thống Trump không phải là đối tác đáng tin cậy lâu dài, mà là một kẻ bắt nạt, tìm kiếm mục tiêu của mình thông qua mối đe dọa và đe dọa.

Việc Đan Mạch, sau một thời gian gây khó khăn đã buộc phải cấp giấy phép cuối cùng cho Nord Stream 2 vào cuối tháng 10 khiến cho ngày hoàn thành chuyển sang năm 2020. Sự chậm trễ đó đã cho Thượng viện Mỹ một cơ hội cuối cùng để ngăn chặn việc hoàn thành đường ống, vì mọi thứ khác đến thời điểm này đã thất bại, bao gồm cả EU thay đổi các quy tắc về quy tắc đường ống khí đốt của mình để buộc Gazprom “tháo gỡ” (nhưng Đức sửa đổi chỉ thị, cho phép Nord Stream-2 được quy định ở cấp liên bang Đức chứ không phải ở cấp EU).

 Quả thật, trong thời gian 2 tháng cuối năm 2019, Mỹ phải “làm gì đó” trong những phút bù giờ của trận chung kết…bởi vì khi hết phút bù giờ thì kết quả là rõ ràng ai vô địch. Đường ống khí đốt Nord Stream 2 cũng vậy, phạm vi lệnh trừng phạt chỉ có giá trị khi nó chưa hoàn thành, nhưng khí khí đã chảy lưu thông thì Mỹ không còn làm gì được nữa…

Trong những “phút bù giờ” này, Thượng viện Mỹ đã quyết định xử phạt những tàu tham gia đặt đường ống, những doanh nghiệp nào hợp tác, hỗ trợ với Gazprom xây dựng đường ống. Nhưng, Gazprom chỉ góp vốn 50%, phần còn lại gồm Tập đoàn khí Anh, Tập đoàn Dầu khí Áo (Tập đoàn OMV), Royal Dutch Shell, German Uniper và German Wintershall…

Những tập đoàn này như hàng phòng ngự trung lộ quá đông và mạnh, Mỹ khó xuyên thủng và bất lực.

Ở phía cánh, thì Mỹ đã chủ quan không quan tâm gì đến đường ống dẫn khí đốt Turk Stream, nhưng khi nó hoàn thành thì tất cả các quốc gia ở Đông Âu đều khao khát một phần tương lai của Turk Stream. Serbia, Hungary, Bulgaria, Ý và Hy Lạp đều là những khách hàng tiềm năng…

Với mục tiêu là ngăn chặn Nga bán khí đốt cho Châu Âu, Mỹ, bây giờ cũng ra tay tấn công vào cánh này…nhằm vào “hậu vệ cánh” yếu nhất: Bulgaria

Bulgaria là tác giả ngăn chặn đường ống South Stream dưới lệnh Mỹ-EU. Vì thể nghe Mỹ, Bulgaria đã đánh mất những khoản tiền khổng lồ được bảo đảm bằng một khoản thanh toán cho việc vận chuyển khí qua lãnh thổ của mình từ South Stream. Nga buộc phải hợp tác với Thổ Nhĩ Kỳ để xây dựng tuyến Turk Stream.

Đường ống dẫn khí đốt Turk Stream có chiều dài 930 km chạy dọc dưới đáy Biển Đen đến bờ biển Thổ Nhĩ Kỳ và phần đất liền của nó, dài 180 km, đi qua Thổ Nhĩ Kỳ đến biên giới với Hy Lạp. Dòng đầu tiên của đường ống được thiết kế để cung cấp khí đốt cho Thổ Nhĩ Kỳ và dòng thứ hai được thiết kế để cung cấp khí đốt cho các quốc gia Đông Nam và Nam Âu. Công suất của mỗi luồng là 15,75 tỷ mét khối.

Bulgaria nhận ra một thực tế là Turk Stream sẽ bỏ qua Ukraine và bỏ qua luôn cả chính mình, Bulgaria đang ở trong một tình thế bất lợi, cho nên, vào ngày 30/5/2018, Thủ tướng Bulgaria Boyko Borisov trong chuyến thăm Nga đã chính thức xin lỗi vì đã ngăn chặn South Stream với lời nói rất chân thật: “Cảm ơn Nga, bậc đàn anh, đã không thù vặt, luôn tha thứ…”.

Và Nga thực sự đã tha thứ cho giới lãnh đạo Bulgaria khi vào ngày 18/9/ 2019, một hợp đồng trị giá 1,1 tỷ euro đã được ký giữa Bulgartransgaz và tập đoàn Arkad do Saudi Arkad Engineering dẫn đầu. Hợp đồng cung cấp cho việc thiết kế, cung cấp tất cả các vật liệu xây dựng cần thiết, xây dựng và vận hành đường ống dẫn khí từ biên giới Thổ Nhĩ Kỳ-Bulgaria đến biên giới Bulgaria-Serbia.

Đây là cách dự án Balkan Stream - chi nhánh của Turk Stream chảy từ biên giới Thổ Nhĩ Kỳ đến biên giới Serbia qua lãnh thổ Bulgaria. Chiều dài của đường ống này là 474 km. Xa hơn, từ Serbia đến Hungary và Slovakia, nơi cũng dự kiến ​​sẽ nhận được khí đốt của Nga theo hướng này.

Hai tran quyet chien nang luong cua Nga trong thang 12/2019
Tuyến Balkan Stream đi qua Bulgaria đến các quốc gia Đông, Nam Âu

 Không có vấn đề gì với Hungary và Slovakia, và các quốc gia này, đặc biệt là Hungary, trong những năm gần đây cũng cho thấy vị thế khá độc lập trong nhiều vấn đề quan trọng, đặc biệt là trong lĩnh vực hợp tác kinh tế với phía Nga, thế nhưng, chính Bulgaria lại một lần nữa lại gây trở ngại cho việc hoàn thành đường ống dẫn khí này…

Bulgaria đã trì hoãn tiến độ gây ách tắc cho tiến độ chung của tuyến Turk Stream được dự kiến khai trương vào tháng 1/2020 của Nga. Tổng thống Nga Putin đã chỉ trích mạnh mẽ và cho rằng, tuyến đường ống này rất có lợi cho Bulgaria, nhưng Bulgari đã không vượt qua được áp lực của Mỹ - EU. Không có Bulgaria thì khí đốt Nga vẫn đi đến Đông, Nam Âu và Bulgaria sẽ không còn cơ hội để xin tha thứ lần nữa.

Như vậy, cuộc chiến khí đốt Nga – Đức với Mỹ - EU đã đến “phút bù giờ”. Mỹ - EU đang dồn sức cho những phút cuối này, nhưng cánh trái “Sức mạnh Siberia” là bất khả xâm phạm, cánh phải Turk Stream có Thổ Nhĩ Kỳ chơi rắn như đinh, còn khu vực trung lộ thì đã có “xe tăng Đức” chỉ huy phòng ngự…rất vững tin khi liếc sang Syria không có dấu hiệu nào cho thấy Assad ra đi.

Tình thế này, Mỹ - Ukraine – Ba Lan – Baltic chắc sẽ thua. Châu Âu phải dùng khí đốt của Nga.

(Còn tiếp)

  • Lê Ngọc Thống

Thứ Bảy, 14/12/2019 07:15

Sự Kiện