Mong Nga trở lại G-7, tái lập G-8, ông Trump tính gì?

(Quan hệ quốc tế) - Muốn tồn tại như một cơ chế giải quyết được các vấn đề toàn cầu, G-7 rất cần tới "yếu tố Nga" và nhìn dưới lăng kinh nước Mỹ càng rõ hơn...

BBC ngày 8/6 cho hay, trong một động thái khiến nhiều người bất ngờ, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã kêu gọi các nhà lãnh đạo Nhóm các nước công nghiệp hàng đầu thế giới (G-7) chấm dứt việc tẩy chay Nga và đưa Nga trở lại cơ chế này.

"Bạn biết đấy, dù có thích hay không, chúng ta đang ở trong một thế giới đầy biến động và là một thách thức rất lớn với G-7. G-7 từng là G8, nhưng Nga đã bị gạt ra. Giờ là lúc G-7 nên để Nga trở lại", ông Trump lập luận.

Mong Nga tro lai G-7, tai lap G-8, ong Trump tinh gi?
Tổng thống Trump muốn sửa sai cho người tiền nhiệm và các đồng minh khi kêu gọi tái lập G-8

Quan điểm khác thường của người đứng đầu Nhà Trắng được đưa ra ngay trước thềm Hội nghị Thượng đỉnh G-7 năm 2018, sẽ diễn ra tại La Malbaie ở Quebec của Canada.

Điều đó khiến dư luận đặt câu hỏi: Mong Nga trở lại G-7, tái lập G-8, ông Trump tính toán gì? Hay đây chỉ là sự bốc đồng của vị tổng thống doanh nhân trong cơn cao hứng?

Giới phân tích cho rằng, nêu ý tưởng tái lập G-8 không phải là "nói cho vui" của nhà lãnh đạo đương thời của nước Mỹ, mà có sự tính toán của Washington và lợi ích Mỹ luôn là nền tảng cho cả quan điểm và lập trường hành động.

Thứ nhất, đảm bảo cho G-7 hoạt động thực chất, tạo nền tảng liên kết vững chắc

Hẳn dư luận còn nhớ, trước khi diễn ra Hội nghị thượng đỉnh G-7 năm 2016 tại Ise- Shima, Nhật Bản, ông David Malone, Phụ tá Tổng thư ký Liên Hợp Quốc, đã kêu gọi lãnh đạo G-7 hãy hành động sao có ý nghĩa, theo The Japan Times.

Ông Malone cho rằng những vấn đề đang nảy sinh và diễn ra trên thế giới, làm ảnh hưởng đến sự an toàn của cuộc sống trên toàn cầu, vì vậy G-7 cần hành động chứ không chỉ nói xuông mà thôi.

Ông Malone kết luận: “Hội nghị Thượng đỉnh G-7 thường bị chế nhạo như một rạp xiếc bay rộng lớn, luôn tạo ra một bầu không khí nóng nhưng lại chẳng có hành động có ý nghĩa nào cả”.

Một năm sau G-7 Ise-Shima 2016, vấn đề Biển Đông được Toà trọng tài (PCA) ra phán quyết, nhưng G-7 không hề có một phản ứng cụ thể nào. Mỹ, Nhật Bản có phản ứng nhưng không đáp ứng theo tinh thần của Tuyên bố Ise-Shima.

Tương tự, đến nay đã một năm sau Hội nghị ở Taormina, Italy năm 2017, G-7 cũng không tạo ra đột biến nào trong tìm kiếm, nhận dạng, xóa bỏ và trừng phạt khủng bố cũng như những thế lực ủng hộ khủng bố, như tinh thần Tuyên bố Taormina.

Mong Nga tro lai G-7, tai lap G-8, ong Trump tinh gi?
G-7 Taormina 2017 đưa ra nhiều vấn đề quan trọng nhưng sau một năm vẫn không giải quyết được vấn đề gì rõ ràng

Các nước G-7 cũng không thực hiện được bất cứ điều gì trong việc nâng cao khả năng điều tra, ngăn chặn và truy lùng những tác nhân khủng bố, như đã cam kết tại G-7 Taormina 2017 về nỗ lực chống khủng bố quốc tế.

Trong khi đó, dù đứng ngoài G-7, nhưng Nga lại có bước tiến dài trong giải quyết những vấn đề mà G-7 nêu ra nhưng không thể giải quyết, nhất là trong cuộc chiến chống chủ nghĩa khủng bố quốc tế.

Như vậy, Nga trở lại có thể giúp G-7 “nói được và làm được”. G-7 không phải là một định chế, một tổ chức mà là một nhóm nước, vì vậy phải xây dựng được tiêu chí liên kết và hành động thực chất được cho cách xây dựng tiêu chí tốt nhất.

Thứ hai, Washington muốn mượn tay Moscow áp chế đồng minh

Hồi thập niên 90 của thế kỷ 20, Nga từng tham gia G-7 và hình thành nên G-8. Tuy nhiên, vào năm 2014, các nhà lãnh đạo G-7 đã quyết định tẩy chay Nga, khi cáo buộc Moscow liên quan tới bất ổn tại Ukraine, dù Nga cương quyết bác bỏ.

Trong Tuyên bố Ise Shima, G-7 "lên án Nga sáp nhập bất hợp pháp bán đảo Crimea và tái khẳng định chính sách không công nhận, trừng phạt với các bên liên quan và sẽ có thêm biện pháp để buộc Moscow phải trả giá, nếu thấy cần thiết".

Trong Tuyên bố Taormina, G-7 "lưu ý rằng có thể dỡ bỏ lệnh trừng phạt khi Nga thực hiện đầy đủ nghĩa vụ của mình. Tuy nhiên, chúng tôi cũng sẵn sàng tiếp tục có các biện pháp hạn chế để tăng cái giá mà Nga phải trả, nếu thấy cần thiết".

Tuy nhiên, thực tế thì đã có sự lệch pha giữa Mỹ và các đồng minh trong việc trừng phạt Nga theo tinh thần của cả Tuyên bố Ise Shima lẫn Tuyên bố Taormina, mà ở đó Mỹ được cho là đã bị các đồng minh "đâm sau lưng".

Việc EU trừng phạt Nga ngày càng mang nặng tính hình thức, bởi hoạt động thương mại Nga-EU gia tăng song song với việc Brussels gia tăng, gia hạn trừng phạt Nga, cụ thể nhất là trong lĩnh vực năng lượng.

Mong Nga tro lai G-7, tai lap G-8, ong Trump tinh gi?
Liên tục gia tăng, gia hạn trừng phạt Moscow nhưng sự phụ thuộc của EU vào Nga lại ngày càng tăng lên

Việc Nhật Bản trừng phạt Nga cũng dường như chỉ để làm vui lòng Mỹ, bởi Tokyo đã vượt rào ngay từ thời Obama và sang thời chính quyền Trump thì bộ đôi Abe-Putin còn tiến xa hơn, khi tìm cách "biến rào cản thành cây cầu lợi ích" Nhật-Nga.

Trong khi đó, lợi ích Mỹ có được từ quan hệ với Nga ngày càng giảm đi. Rõ ràng, đặt Nga ở bên kia chiến tuyến khiến Mỹ gặp bất lợi trong kiểm soát đồng minh tuân thủ trừng phạt Nga. Vì vậy, mời Nga tham gia trở lại G-7 là "nhất cử lưỡng tiện".

Thứ ba, kiềm chế Trung Quốc và G-20, đảm bảo vị thế thống soái của Mỹ

Trước việc “nói nhiều hơn làm” của G-7, Tạp chí Forbes của Mỹ đã nhận định rằng G-7 đã hết vai trò lịch sử của mình. Vị thế và vai trò của G-7 dường như đã được G-20 thay thế. Và thực tế đang chứng minh cho nhận định đó.

G-20 bao gồm cả những nước phát triển và những nước mới nổi, dựa trên tiêu chuẩn là quy mô nền kinh tế. Trung quốc đang thể hiện mình là đầu tàu của G-20. Bắc Kinh được cho là dựa vào G-20 để vượt mặt Mỹ trong việc chi phối các vấn đề toàn cầu.

Thứ Bảy, 09/06/2018 15:00

Báo Đất Việt trên Facebook
.


Sự Kiện