NATO Ả Rập: Những người bạn Trung Đông của Mỹ 'hai mặt'

(Quan hệ quốc tế) - Thượng đỉnh 7 nước Trung Đông do Iraq tổ chức đã tập trung vào vấn đề giải quyết kế hoạch thành lập NATO Ả Rập mà Mỹ hoạch định.

Ngày 20/4, Iraq đăng cai tổ chức Thượng đỉnh 7 nước Trung Đông bao gồm Syria, Thổ Nhĩ Kỳ, Iraq, Iran, Jordan, Kuwait và Arab Saudi. Hội nghị Thượng đỉnh này được tổ chức ở Baghdad.

Phó Chủ tịch Quốc hội Iraq, ông Bashir Haddad cho biết: "Đây là một thông điệp tích cực cho tất cả các nước láng giềng và thế giới rằng Iraq quyết tâm lấy lại vị thế và trở lại với cộng đồng Ả Rập như một quốc gia xứng đáng và trách nhiệm. Chúng tôi tại đây đang thảo luận về một sự cân bằng quyền lực trên bản đồ chính trị".

Nội dung chính của Hội nghị Thượng đỉnh này xoay quanh kế hoạch thành lập NATO Ả Rập mà Mỹ khởi xướng. Cụ thể, năm cuối nhiệm kỳ, Tổng thống Mỹ Obama đề xuất một sáng kiến mới mang tên Liên minh chiến lược Trung Đông Hồi giáo. Thường được gọi là NATO Ả Rập, để củng cố một liên minh quân sự đối đầu với mối họa Iran.

Năm 2017, ông Donald Trump nắm quyền Tổng thống vvà tiếp tục xúc tiến Liên minh NATO Ả Rập này. Ngoại trưởng Mike Pompeo đã trực tiếp xúc tiến hàng loạt cuộc đàm phán và sớm định hình các quốc gia tham gia gồm UAE, Oman, Bahrain, Kuwait, Qatar, Jordan, Ai Cập, Arab Saudi.

NATO A Rap: Nhung nguoi ban Trung Dong cua My 'hai mat'
Tổng thống Trump cùng các nhà lãnh đạo trong "nhóm NATO Ả Rập" năm 2017

Sau đó, Ai Cập thẳng thắn lên tiếng về việc sẽ rút khỏi liên minh này vì không muốn gây tổn hại trong mối quan hệ với Iran, đồng thời gia tăng bất ổn cho khu vực. Năm 2018, Tổng thống Trump tiếp tục thúc đẩy các biện pháp trừng phạt Iran lên đỉnh điểm và hối thúc nhanh chóng thành lập NATO Ả Rập ngay trong năm 2019.

Tuy nhiên, các cuộc đàm phán chưa có nhiều đột phá. Và hiện tại, Thượng đỉnh 7 nước do Iraq tổ chức được đánh giá như một đòn đánh mạnh mẽ của các nước Trung Đông vào kế hoạch đầy tham vọng này của Washington.

Điều đáng chú ý, 3 trong 7 nước có tên trong danh sách của Mỹ gồm Arab Saudi, Jordan, Kuwait đã chấp nhận đến dự Hội nghị Thượng đỉnh này. Họ đã tạm gác mâu thuẫn với Iran, với Syria và ngồi vào cùng một bàn tròn đàm phán.

Iraq có thể đang có những quyết tâm lớn trong việc duy trì an ninh, ổn định của khu vực với trung tâm chính là lãnh thổ của họ. Tuy nhiên, để kêu gọi được tất cả các bên liên quan gạt bỏ hận thù và cùng ngồi lại, cần phải nhìn nhận rằng một mình nỗ lực của Baghdad là không đủ.

Để thực tế ấy xảy ra, cần chú ý đến việc thực chất mối quan hệ giữa các quốc gia trong nội bộ liên minh mà Mỹ muốn xây dựng đang thế nào. Và các quốc gia Trung Đông đồng minh đang có mối quan hệ ở tình trạng nào với Washington.

Nội bộ 7 nước được liệt kê vào NATO Ả Rập đang có hàng loạt bất đồng. Đáng chú ý nhất trong đó là mâu thuẫn giữa liên minh của UAE, Arab Saudi, Kuwait, Oman... với Qatar. Cuộc khủng hoảng ngoại giao giữa các bên vẫn chưa chấm dứt. Để các quốc gia này đứng chung một hàng ngũ và cùng bảo vệ lợi ích của nhau như cách Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương hoạt động, có lẽ là điều nằm mơ cũng không thấy.

Thứ hai, Mỹ và các nước trong khu vực vẫn tồn tại những nghi kỵ. Washington sử dụng khả năng triển khai quân sự của mình để giúp Arab Saudi và liên quân Ả Rập tiến hành cuộc chiến với Yemen. Đổi lại, trong nhiều năm qua, Washington đã ép Arab Saudi ký hàng loạt hợp đồng vũ khí và hỗ trợ quân sự lên tới 100 tỷ USD.

Hồi tháng 9/2018, Tổng thống Trump còn thẳng thừng yêu cầu Arab Saudi giảm giá bán dầu thô cho Mỹ như "một món quà cho sự bảo trợ quân sự từ Mỹ".

Thậm chí, ông Trump còn lớn tiếng đe dọa nếu không có quân đội Mỹ, vương triều của Arab Saudi đã mất chỉ sau hai tuần.

NATO A Rap: Nhung nguoi ban Trung Dong cua My 'hai mat'
NATO Ả Rập sẽ phục vụ lợi ích của ai?

Ngoài ra, bất chấp mâu thuẫn giữa các quốc gia còn lại với Qatar, Washington vẫn tiến hành bán vũ khí cho quốc gia này, đồng thời thông qua việc nâng cấp căn cứ quân sự ở Qatar trở thành "lớn nhất Trung Đông". Sự ủng hộ của Mỹ này khiến các đồng minh thiếu tin tưởng và không hài lòng.

Thứ ba, đã có quá nhiều tấm gương về cách vận hành NATO để các nước Ả Rập này rút kinh nghiệm. Thổ Nhĩ Kỳ bị phụ thuộc vào vũ khí của Mỹ, và họ bị o ép về quyền tự chủ quân đội, bị làm đảo chính, bị trừng phạt kinh tế.

Châu Âu đồng thuận với Mỹ trừng phạt Nga, đổi lại họ chịu thiệt hại về kinh tế tính theo hàng tỷ euro mỗi tháng. Trong khi đó, Mỹ gần như bình yên vô sự. Washington hủy bỏ Hiệp ước tên lửa tầm trung với Moscow, và đẩy liên minh NATO vào tình trạng trở thành chiến trường của cuộc chạy đua vũ trang hạt nhân.

Tham gia vào một liên minh như vậy với Mỹ để chống Iran - quốc gia cũng đã sở hữu vũ khí hạt nhân có mang lại lợi ích cho các nước Ả Rập ở Trung Đông? Đến thời điểm này, khi những tấm gương và bài học kinh nghiệm đều đầy đủ, cũng là lúc mà các đồng minh Trung Đông của Mỹ phải suy xét lại mối quan hệ với Washington.

Đó là lý do họ chịu đến Iraq, thử lắng nghe đối thủ của mình, và cùng nhau ngồi lại để cân nhắc về lợi ích và an ninh.

Đỗ Tú

Chủ Nhật, 21/04/2019 07:43

Loading...
Báo Đất Việt trên Facebook
.
Sự Kiện