NATO sẽ ra sao sau tối hậu thư của Washington?

(Quan hệ quốc tế) - Sẽ không có chuyện người dân Mỹ tiếp tục è cổ đóng thuế chỉ để chính phủ Mỹ thực hiện việc bảo vệ các giá trị phương Tây tại châu Âu...

Theo báo Chicago Tribune của Mỹ ngày 15/2/2017 cho biết, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ James Mattis đã đưa ra tối hậu thư cho các đồng minh Châu Âu trong Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) về việc phải tăng chi tiêu quốc phòng nêu không muốn Mỹ thay đổi cam kết của mình đối với cấu trúc an ninh chung Mỹ - Châu Âu.

"Chúng tôi có thể đáp ứng yêu cầu của các đồng minh dựa trên tình hình thực tế của nước Mỹ.

Mỹ sẽ thực hiện trách nhiệm của mình với các đồng minh, song các bạn cũng sẽ không còn nhận được sự cam kết từ Mỹ nếu các bạn không thể hiện sự ủng hộ với kế hoạch tăng chi tiêu cho quốc phòng của chúng ta”.

Ông Mattis nhấn mạnh : “Sẽ không có chuyện người dân Mỹ tiếp tục è cổ đóng thuế chỉ để chính phủ Mỹ thực hiện việc bảo vệ các giá trị phương Tây.

Mỹ không thể quan tâm đến việc bảo vệ an ninh cho thế hệ con cháu của các bạn hơn chính bản thân các bạn. Xem thường kế hoạch tăng chi phí quân sự là thiếu tôn trọng với chính bạn, trong bối cảnh liên minh đang bị đe doạ”.

NATO se ra sao sau toi hau thu cua Washington?
Bộ trưởng Quốc Phòng Mỹ James Mattis

Tồi hậu thư được người đứng đầu Lầu Năm Góc đưa ra trong một cuộc họp kín với với bộ trưởng quốc phòng các nước NATO khác tại Brussels.

Theo giới phân tích thì lời cảnh báo của ông Mattis thể hiện sự thất vọng rất lớn của Washington đối với việc các thành viên NATO không chịu dành ít nhất 2% GDP cho chi tiêu quốc phòng như đã cam kết.

Theo số liệu của NATO thì hiện nay, chỉ có 5/28 thành viên NATO dành ít nhất 2% cho chi tiêu quốc phòng là : Anh, Estonia, Ba Lan, Hy Lạp và Mỹ.

Còn Pháp (1,78%), Thổ Nhĩ Kỳ (1,56%), Đức (1,19%), Ý (1,11%) và Canada (0,99%), với những thành viên còn lại có tỷ lệ rất thấp và cam kết đến năm 2024 mới có thể đáp ứng được yêu cầu.

Trước thực tế đó, ông Mattis, một tướng Hải quân về nghỉ hưu, đã nhắc lại rằng khi ông còn phục vụ trong bộ chỉ huy tối cao của NATO từ tháng 11/2007 đến tháng 5/2009, ông cũng như Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ khi đó là Robert Gates đã cảnh báo các thành viên NATO rằng, Quốc hội và người dân Mỹ đã mất kiên nhẫn với gánh nặng chi phí của Mỹ cho NATO, song nay thì chính phủ Mỹ cũng đã hết kiên nhẫn về điều đó.

Chính vì vậy, đương kim Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ kêu gọi các thành viên NATO phải nhanh chóng có một kế hoạch để thúc đẩy chi tiêu quốc phòng, bởi NATO có mối đe doạ lớn từ Nga.

Từ việc Moscow thực hiện sáp nhập trở lại bán đảo Crimea vào lãnh thổ Nga đến việc Kremlin bị cho là can thiệp vào cuộc bầu cử Tổng thống Mỹ, đều được nhận diện là mối nguy với NATO.

“Khi Chiến tranh Lạnh kết thúc, chúng ta đã hy vọng hoàn toàn làm chủ tình thế, song năm 2014 chúng ta đã bị đánh thức khi Nga dùng vũ lực để thay đổi biên giới của một nước láng giềng có chủ quyền. Trong khi đó trên biên giới Thổ Nhĩ Kỳ thì tổ chức Nhà nước Hồi giáo tự xưng xuất hiện, chiếm đoạt lãnh thổ và tạo ra một bàn cờ mới tại Trung Đông”, Chicago Tribune dẫn lời ông Mattis.

Trước bối cảnh đó, NATO đã liên tục kêu gọi tăng cường sức mạnh đối phó với sự đe doạ từ Nga, song khi đặt vấn đề trách nhiệm với liên minh thì họ lại né tránh và dường như không thấy những gì đang xảy ra, thậm chí xem như không có vấn đề gì xảy ra, người đứng đầu quân đội Mỹ thể hiện sự bức xúc.

Một nhà ngoại giao Châu Âu cho rằng, qua những lời lẽ của ông Mattiss có thể hiểu rằng, thông điệp thực sự mà Washington muốn gửi tới các đồng minh là, nếu không  tăng chi tiêu quốc phòng – không trả tiền cho các dịch vụ - thì sẽ không còn được đảm bảo về an ninh của Mỹ nữa. Song vấn đề là liệu các thành viên có đáp ứng và có thể đáp ứng được yêu cầu của Washington hay không?

Cá nhân người viết cho rằng, trong NATO hiện nay sẽ có thành viên đáp ứng được mức 2% GDP, có thành viên bị hạn chế khi đáp ứng  tỷ lệ đó và có thành viên không thể đáp ứng được tỷ lệ chi tiêu cho quốc phòng như vậy.

Đức là thành viên NATO mà khi thực hiện việc tăng chi tiêu quốc phòng lên 2% sẽ là một mối đe doạ với chính NATO, vì khi đó chi tiêu quốc phòng của Đức sẽ là 75 tỷ USD/năm, vượt qua chi tiêu quốc phòng của Anh.

Đó sẽ là một sự thay đổi sâu sắc với cấu trúc an ninh chung Mỹ - NATO bởi nước Đức chỉ được phép tồn tại là một cường quốc kinh tế.

Bộ trưởng Quốc phòng Hà Lan Jeanine Hennis-Plasschaert lại cho rằng điều mà ông Mattis nêu lên không có gì mới mẻ cả. Với tỷ lệ 1,17% GDP dành cho chi tiêu quốc phòng là hợp lý và nếu tăng cũng không sao, bởi "Châu Âu cũng như Hà Lan đã quen với hòa bình và sự lãnh đạo của Mỹ".

Tuy nhiên, có nhiều nước, nhất là những thành viên “NATO Đông Âu” khi gia nhập NATO với mục đích chủ yếu là nhằm hưởng sự bảo trợ “miễn phí” từ cấu trúc an ninh này, sẽ rất khó đáp ứng tối hậu thư của Washington. Trong khi các thành viên này lại đang muốn gia tăng sự bảo trợ của NATO trước mối đe doạ từ Nga.

Trước thực tế đó, Tổng thư ký NATO Jens Stoltenberg đã tìm cách giảm nhẹ thông điệp từ tối hậu thư của ông Mattis khi cho rằng Washington chỉ nhắc nhở các thành viên không được quên cam kết mà thôi. "Đây không phải là Mỹ yêu cầu Châu Âu ,mà muốn 28 thành viên chúng ta cùng thống nhất sẽ tăng chi tiêu quốc phòng”.

Có lẽ thực tế sẽ không như lời ông Stoltenberg bởi Washington sẽ không chấp nhận cung cấp miễn phí công cụ và dịch vụ cho các đồng minh dằn mặt Nga mà quên mất quan hệ Nga - Mỹ đang ở trong giai đoạn không hoàn toàn trùng khớp với quan hệ Nga - NATO. 

Ngọc Việt

Thứ Năm, 16/02/2017 18:48


Báo Đất Việt trên Facebook
.


Sự Kiện