Nhật Bản đã xin lỗi đủ?

(Quan hệ quốc tế) - Điểm khác với 2 thủ tướng tiền nhiệm, ông Abe không dùng đến từ “xin lỗi”.

Phải khẳng định rằng Nhật Bản không nói lời xin lỗi không phải là Nhật Bản phủ nhận mình có lỗi, chạy tội… mà đã đến lúc không cần thiết phải nói lại điều đó.

Năm 1995, kỷ niệm 50 năm ngày kết thúc chiến tranh thế giới lần thứ 2, thủ tướng Nhật Bản khi đó là Tomiichi Murayama tuyên bố: “Với hy vọng rằng không có sai lầm như vậy được thực hiện trong tương lai, tôi coi, trong tinh thần khiêm tốn, những sự kiện không thể chối cãi của lịch sử, và bày tỏ ở đây một lần nữa cảm xúc của tôi về sự hối hận sâu sắc và lời xin lỗi chân thành của tôi”.

Mười năm sau đó, năm 2005, vào ngày kỷ niệm 60 năm, cựu Thủ tướng Junichiro Koizumi khẳng định lại lời xin lỗi. "Trân trọng phải đối mặt với những sự kiện lịch sử, tôi lại một lần nữa bày tỏ cảm xúc của tôi về sự hối hận sâu sắc và lời xin lỗi chân thành".

Mười năm sau, năm nay 2015, vào ngày kỷ niệm 70 năm, Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe trong bài phát biểu của mình (được Trung Quốc, Hàn Quốc theo sát từng từ ngữ…) đã nói: “…Tôi xin cúi đầu sâu sắc trước những linh hồn của tất cả những người đã thiệt mạng ở cả trong và ngoài nước”… “Tôi bày tỏ cảm xúc của mình đau buồn sâu sắc và vĩnh cửu, gửi lời chia buồn chân thành của tôi…”

Nhat Ban da xin loi du?
Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe ra tuyên bố trong kỷ niệm 70 năm kết thúc chiến tranh thế giới lần thứ 2

Như vậy, trong khi đau buồn cho những số phận đã bị chết trong chiến tranh; cảm thương sâu sắc những tổn thương của những người phụ nữ bị ép buộc tình dục; ông hứa từ nay Nhật Bản sẽ không bao giờ gây chiến tranh…thì điểm khác với 2 thủ tướng tiền nhiệm, ông Abe không dùng đến từ “xin lỗi”.

Tại sao lần này, Nhật Bản không nói lại lời xin lỗi?

Phải khẳng định rằng Nhật Bản không nói lời xin lỗi không phải là Nhật Bản phủ nhận mình có lỗi, chạy tội… mà đã đến lúc không cần thiết phải nói lại điều đó.

Thứ nhất, khi lỗi lầm đã bị trả giá. Nhật Bản đã bị 2 quả bom nguyên tử giáng xuống mà cho đến nay chưa một quốc gia nào, người dân nào trên thế giới phải gánh chịu. Nhật Bản biết vậy nên đã phải nuốt máu và nước mắt vào trong, nín lặng không một lời than vãn. Có ai chia xẻ nỗi đau thương tột cùng mà người dân Nhật Bản gánh chịu này không?

Thứ hai, Nhật Bản đã nhiều lần nói lời xin lỗi, trong khi thế hệ người phải xin lỗi và thế hệ người được xin lỗi đã không còn thì thế hệ tiếp theo chỉ cần nhớ đến quá khứ, “đối diện thẳng thắn với lịch sử”, để rút ra bài học kinh nghiệm. Ông Abe nhấn mạnh: “Những thế hệ sau chiến tranh của Nhật, vốn chiếm 80% dân số, không liên quan đến cuộc chiến đó”. “Chúng ta không nên để con, cháu chúng ta và các thế hệ sau nữa, những người không liên quan đến cuộc chiến đó, cứ phải xin lỗi như số mệnh định sẵn”.

Cũng cần nói thêm một ý rất nhỏ về văn hóa ứng xử, các cuộc xâm lăng, tàn sát lẫn nhau trong lịch sử loài người là những bài học và kinh nghiệm cay đắng mà cả bên thắng trận lẫn phía bại trận đều phải tôn trọng sự thật ấy. Đó là sự thật đã diễn ra trong lịch sử, không ai được phép quên hay tạo điều kiện cho tội ác sống dậy hoành hành, nó thuộc phạm vi ứng xử giữa con người với con người chứ không thuộc gia sản thừa kế vĩnh cửu như Tội tổ tông trong tôn giáo.

Thứ ba, quyết tâm cao của Nhật Bản là khép lại quá khứ hướng tới tương lai.

Điểm đáng chú ý trong bài phát biểu này là ông Abe có đến 5 lần lặp đi lặp lại một biến thể của cụm từ “Chúng tôi sẽ khắc sâu quá khứ trong tâm hồn”, theo sau là một tham chiếu đến hành vi của Nhật Bản trong Thế chiến II: Khi những đau khổ của người dân châu Á như các nước láng giềng của Nhật Bản; khi sự tổn thương nặng nề về danh dự và nhân phẩm của những phụ nữ “nô lệ tình dục” trong chiến tranh; khi hình thành các khối kinh tế có nguy cơ phát triển mạnh mầm mống xung đột; khi Nhật Bản dùng lực lượng quân sự để phá vỡ thế bế tắc và cuối cùng là hậu quả của sự thách thức trật tự quốc tế.

Và, từ những tham chiếu này, ông Shinzo Abe lập luận, coi là cơ sở cho việc theo đuổi một trật tự kinh tế tự do mở, sự từ bỏ chiến tranh, và hỗ trợ cho các quyền của phụ nữ.

Trung Quốc, Nam cũng như Bắc Hàn, đương nhiên, cùng một nhận xét về bài phát biểu của Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe, nhưng Mỹ hoan nghênh và điều đặc biệt là sau bài phát biểu này thì “sự ủng hộ của dân Nhật Bản đã tăng 5%” (VTV1).

Thứ Hai, 17/08/2015 13:35

Sự Kiện