Bộ biên niên sử 'Tư trị Thông Giám' chính thức phát hành

(Góc nhìn văn hóa) - Ngày 25/11, NXB Văn Học kết hợp cùng nhà sách Tri Thức Trẻ chính thức phát hành tập 1 bộ sử “Tư trị Thông Giám” của sử gia Tư Mã Quang.

Tác phẩm sử học Tư trị thông giám gồm 18 tập, được thực hiện chuyển ngữ bởi nhóm dịch giả Bùi Thông - Phạm Thành Long - Nguyễn Đức Vịnh.

5.000 năm lịch sử Trung Quốc xuất hiện hai sử gia nổi tiếng cùng tề danh Tư Mã, hậu thế gọi chung là "lưỡng Tư Mã". Đó chính là Tư Mã Thiên, người biên soạn Sử ký và Tư Mã Quang, chủ biên tác phẩm sử biên niên đồ sộ Tư trị thông giám. Đây cũng là hai tác phẩm sử học kinh điển “buộc phải đọc” đối với tất cả những ai muốn tìm hiểu và nghiên cứu lịch sử Trung Quốc.

Về tác phẩm

Sử ký của Tư Mã Thiên, là tác phẩm lịch sử vĩ đại nhất của Trung Quốc cổ đại, là bộ truyện ký đầu tiên viết theo thể Kỷ truyện; còn Tư trị thông giám, là bộ sử biên niên hoàn chỉnh nhất của Trung Quốc cổ đại, được coi là sách giáo khoa bắt buộc cho vua, tôi, kẻ sĩ. Xét về tác dụng và mức độ ảnh hưởng đối với lịch sử, văn hóa, Tư trị thông giám đứng ngang hàng với Sử ký. Hai bộ sử này được người đời gọi là "Sử học song bích".

Tư trị thông giám, là bộ sử quan trọng hàng đầu của Trung Quốc, được viết theo thể biên niên. Nội dung của nó bao trùm một khoảng thời gian lịch sử rất dài, bắt đầu từ Chu Uy Liệt vương thời nhà Chu (403 trước Công nguyên), và kết thúc vào đời Chu Hiển Đức nhà Hậu Chu (959 sau Công nguyên), tổng cộng 1.362 năm, xuyên suốt 16 triều đại chính thống (theo sắp xếp của Tư Mã Quang). Sách được phân thành 16 kỷ, gồm 294 quyển, cụ thể như sau:

- Chu kỷ - 5 quyển
- Tần kỷ - 3 quyển
- Hán kỷ - 60 quyển
- Ngụy kỷ - 10 quyển
- Tấn kỷ - 40 quyển
- Tống kỷ - 16 quyển
- Tề kỷ - 10 quyển
- Lương kỷ - 22 quyển
- Trần kỷ - 10 quyển
- Tùy kỷ - 8 quyển
- Đường kỷ - 81 quyển
- Hậu Lương kỷ - 6 quyển
- Hậu Đường kỷ - 8 quyển
- Hậu Tấn kỷ - 6 quyển
- Hậu Hán kỷ - 4 quyển
- Hậu Chu kỷ - 5 quyển

Toàn sách hơn 3 triệu chữ. Ngoài ra, còn có 30 quyển Mục lục, 30 quyển Khảo dị (khảo sát sự giống và khác nhau), nâng tổng số quyển lên thành 354 quyển.

Xuất phát từ mục đích viết sử để góp phần củng cố sự thống trị của vương triều, xuyên suốt tác phẩm, nội dung và hình thức của sách mang màu sắc chính trị rất rõ nét, có thể nói, đây là điều quyết định quan điểm chính trị của sách.

Bo bien nien su 'Tu tri Thong Giam' chinh thuc phat hanh

Bộ sử này không chỉ đơn thuần là ghi chép sự kiện, mà còn thông qua các sự kiện đó, phân tích rõ đầu mối của trị - loạn - hưng - suy, phân tích thiện ác, các chính sách… từ đó đúc rút kinh nghiệm, thành tấm gương soi cho bậc đế vương thi hành đạo trị quốc.

Tư trị thông giám ghi chép về rất nhiều mặt, bao gồm: chính trị, quân sự, kinh tế, văn hóa, tư tưởng, học thuật, tôn giáo, triết học, chính sách đối nội – đối ngoại, tư liệu sử học, kinh học, ấn chương học, thiên văn học, địa lý học, thổ mộc kiến trúc, thuỷ lợi… phạm vi cực kỳ rộng lớn. Vua Tống Thần tông nói:

"Cả thảy ghi chép về mười sáu triều, biên thành hai trăm chín mươi tư quyển, bày trong một gian phòng mà tóm lược được hết việc cổ kim, nội dung rộng mà chốt được yếu điểm, ghi chép tinh giản mà thuật rõ các việc, đấy cũng là tổng hợp các loại điển chương chế độ đời trước, là bộ thư tịch sâu rộng đầy đủ rồi."

Tư trị thông giám là bộ sử biên niên cực kỳ quan trọng của Trung Quốc, nó không chỉ cung cấp những kinh nghiệm quý báu cho giai tầng thống trị, mà còn có giá trị sử liệu rất cao. Tài liệu mà Tư trị thông giám trích dẫn vô cùng phong phú, ngoài chính sử ra, còn có 322 loại tài liệu liên quan đến dã sử, truyện trạng, phả lục...

Những tài liệu cổ này đến nay phần lớn đã thất truyền, nhờ Tư trị thông giám, giới học thuật thấy lại được một phần của rất nhiều tài liệu đã mất, một phần tri thức của người xưa qua sách này được bảo tồn.

Về tác giả

Tư Mã Quang (1019 - 1086), tự Quân Thực, lấy hiệu là Vu Phu, sau khi lớn tuổi xưng là Vu Tẩu, hậu thế gọi ông là Tốc Thủy tiên sinh, người huyện Hạ, Thiểm châu. Năm Bảo Nguyên nguyên niên đời Tống Nhân Tông (1038), Tư Mã Quang mới 20 tuổi, thi đỗ tiến sĩ hạng Giáp khoa (hạng nhất).

Tư Mã Quang là người mê sử từ nhỏ. Trong quá trình nghiên cứu lịch sử, Tư Mã Quang phát hiện ra rằng, các bộ chính sử ở Trung Quốc thời ấy rất nhiều, nhưng đều ghi chép lại sự việc theo triều đại, lối viết phỏng theo Sử ký, dưới dạng Kỷ truyện, cho nên việc tra cứu các sự kiện lịch sử rất phiền phức, khó tổng hợp phân tích. Mà đương thời, chẳng có bộ sử nào ghi chép theo lối biên niên giống như sách Tả thị Xuân Thu. Vì thế ông quyết tâm soạn một bộ sử "quán cổ thông kim" (xuyên suốt từ thời cổ đến hiện tại).

Để thực hiện bộ sách này, Tư Mã Quang cùng các cộng sự của ông là Lưu Thứ, Lưu Ban, Phạm Tổ Vũ và con trai ông, Tư Mã Khang, phải dốc sức 19 năm ròng. Khối lượng tư liệu mà nhóm biên soạn sử dụng cực kỳ đồ sộ, bao gồm 30.699 quyển sách trong tàng thư của triều đình; 2.400 quyển sách khác do đích thân Tống Thần Tông ban cho, cùng với hơn 5.000 sách do chính Tư Mã Quang sưu tầm.

Mặc dù đây là một bộ sử do nhiều người tham gia soạn chép, nhưng qua tuyển lọc nghiêm túc, cẩn trọng, tất cả đều được tập hợp để Tư Mã Quang là người kiểm duyệt cuối cùng. Vì thế văn chương của bộ Tư trị thông giám hết sức trau chuốt, cú pháp theo khuôn thước, nhất quán từ đầu đến cuối, hệt như sách được viết ra bởi một người.

Mai Thùy

Thứ Hai, 27/11/2017 10:41

Báo Đất Việt trên Facebook
.


Sự Kiện