ĐH nghiên cứu phải có 25% nguồn thu từ khoa học: Khó!

(Giáo dục) - Trong tình trạng hiện nay, để các trường đại học nghiên cứu đạt được tỷ trọng nguồn thu từ khoa học chiếm 25% là rất khó.

Bộ GD-ĐT vừa công bố dự thảo Nghị định Quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục đại học.

Trong dự thảo nghị định này có đưa ra tiêu chí dành cho trường đại học nghiên cứu. Ngoài các tiêu chí về tỷ lệ chương trình đào tạo thạc sĩ, tiến sĩ; quy mô người học; bài báo công bố quốc tế; tỷ lệ sinh viên/giảng viên, Bộ GD-ĐT yêu cầu tỷ trọng nguồn thu từ các hoạt động khoa học, công nghệ, đổi mới, sáng tạo, nghiên cứu, chuyển giao không thấp hơn 25% tổng thu của cơ sở giáo dục đại học.

Nhiều ý kiến cho rằng việc đưa ra tiêu chí này là hay và cần thiết nhưng các trường đại học nghiên cứu khó đáp ứng được trong thời điểm hiện nay.

GS.TSKH Phạm Phố, nguyên Hiệu trưởng trường Cao đẳng Kinh tế Kỹ thuật Sài Gòn cho biết, lâu nay, hoạt động nghiên cứu ở các trường đại học vẫn dựa vào ngân sách nhà nước xin cho, ngân sách đó được phân chia lại với cơ quan chủ quản. Đây chính là lý do khiến giảng viên của nhiều trường đại học không quan tâm đề tài nghiên cứu có ứng dụng được hay không, họ chỉ làm cho xong để lấy tiền chia nhau.

Trong khi đó, ở nước ngoài, nghiên cứu khoa học trong các trường đại học rất lớn, ở đó tập trung nhiều nhân tài, trang bị thiết bị hiện đại giúp sử dụng được chất xám của thầy trò để đưa ra nhiều phát minh.

DH nghien cuu phai co 25% nguon thu tu khoa hoc: Kho! 
Đại học nghiên cứu phải có tỷ trọng nguồn thu từ khoa học chiếm 25% tổng thu. Ảnh minh họa

"Ở các nước phát triển, các phát minh chủ yếu nằm ở các trường đại học. Các GS, TS bắt buộc phải nhận các đề tài thực tế, áp dụng cho sản xuất, quân sự, chứ không phải làm xong đút ngăn kéo.

Tại Pháp, Bộ Quốc phòng đặt đề tài của các trường đại học, khi đề tài đó hoàn thành, ngoài phần nộp thuế, chủ đề tài có thể sử dụng kinh phí đó để chia nhau. Phần kinh phí đó dành cho nhà nghiên cứu còn lớn hơn lương nhà nước trả. Tại Trung Quốc, Viện Vật liệu của Đại học Bắc Kinh ký hợp đồng với Bộ Quốc phòng làm ra các vật liệu cho ngành công nghiệp vũ trụ, số tiền lên đến hàng tỷ nhân dân tệ.

Vì thế, dự thảo nghị định đặt ra tiêu chí liên quan đến nguồn thu từ nghiên cứu khoa học là đúng và cần thiết, từ đây buộc các trường đại học phải thay đổi phương hướng, đề tài để đề tài ấy có thể ứng dụng vào sản xuất", GS.TSKH Phạm Phố nói.

Thực tế tại Việt Nam cho thấy, không ít doanh nghiệp sản xuất cần nhiều đề tài nhưng không ai làm vì không đáp ứng được. GS Phố thừa nhận, yêu cầu về nghiên cứu khoa học đòi hỏi phải có sự cải cách lớn, không chỉ ở các trường đại học mà cả Chính phủ, Bộ GD-ĐT.

"Các trường phải có năng lực, đầu tư trang thiết bị hiện đại để nâng cao trình độ, tạo cơ hội cho các GS, TS có được nghiên cứu, phát minh ứng dụng được vào thực tế. Còn trong tình trạng hiện nay thì các trường rất khó đáp ứng được vì thiết bị nghiên cứu lạc hậu", nguyên Hiệu trưởng trường Cao đẳng Kinh tế Kỹ thuật Sài Gòn nhận xét.

Chia sẻ quan điểm này, PGS.TS Nguyễn Văn Ngãi, Phó Hiệu trưởng Đại học Hoa Sen cũng cho rằng, tỷ trọng 25% không phải là con số lớn nhưng để đạt được trong điều kiện của Việt Nam hiện nay là rất khó, đặc biệt với những trường mang tính chất khoa học nghiên cứu cơ bản.

"Thế giới có thể làm được vì các dự án nghiên cứu của họ rất lớn, các giáo sư đầu ngành có năng lực làm được, còn ở Việt Nam, liệu các thầy có được dự án và có thể chuyển giao để đạt được con số ấy? Vô cùng khó.

Tất nhiên cũng có một số trường có thể đạt được. Việc đưa ra tiêu chí này là để siết lại các trường đại học, nếu trường cảm thấy có thể đạt được thì đăng ký là trường đại học định hướng nghiên cứu, tùy thuộc vào chiến lược phát triển của trường.  

Đây là bài toán mà các trường phải tính rất kỹ, nếu không sẽ rất khó thực hiện và khi ấy không ai dám đăng ký theo hướng phát triển nghiên cứu", PGS.TS Nguyễn Văn Ngãi chỉ rõ.

Chỉ thêm ra một số điểm khó khăn, Phó Hiệu trưởng trường Đại học Hoa Sen cho hay, có trường đại học có nhân lực để thực hiện, nhưng từ nguồn nhân lực ấy để có được nguồn thu lại khó vô cùng.

"Trước hết là do trình độ của đội ngũ nhân lực trong trường. Thứ hai là do nền kinh tế Việt Nam đang ở mức thấp.

Thông thường, các trường đại học có thể dựa vào một số nguồn để có kinh phí: các chương trình hợp tác quốc tế; dự án nghiên cứu cấp nhà nước, cấp bộ và cấp cơ sở; chuyển giao công nghệ.

Nhưng với chương trình hợp tác quốc tế, hiện Việt Nam đã là nước có thu nhập trung bình, không dễ dàng có được nguồn kinh phí này nữa. Còn các dự án nghiên cứu cấp nhà nước, cấp bộ và cấp cơ sở thì không được bao nhiêu vì Việt Nam dành cho nghiên cứu khoa học không nhiều.

Cuối cùng, để một trường đại học ký được hợp đồng chuyển giao công nghệ cho các doanh nghiệp sản xuất với số tiền lên đến cả trăm tỷ là cực kỳ khó, nếu không muốn nói là không có khả năng vì không có nguồn tiền ở đâu có thể đáp ứng được", ông phân tích.

Nhìn tích cực, PGS.TS Nguyễn Văn Ngãi tin rằng việc đưa ra tiêu chí về nguồn thu từ hoạt động khoa học, nghiên cứu là sức ép cho các GS, TS hiểu rằng công việc của họ không chỉ là giảng dạy mà còn phải nghiên cứu và chuyển giao công nghệ.

"Nó tạo sức ép cho trường, không thể chờ đợi kinh phí rót xuống để nghiên cứu khoa học mà phải chủ động, tìm những dự án nghiên cứu thực sự hiệu quả và có giá trị, có thể thương mại hóa, mang lại giá trị kinh tế", ông nhấn mạnh.

Thành Luân

Thứ Hai, 25/03/2019 07:25

Báo Đất Việt trên Facebook
.
Sự Kiện