Dịch vụ công chỉ cho người giàu là không công bằng

(Giáo dục) - ..."Lấy tiền Ngân sách để cung ứng dịch vụ công chỉ cho một bộ phận người giàu là không công bằng" - TS. Nguyễn Sĩ Dũng - Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội nói.

PV:-

UBND TP. Hà Nội vừa quyết định cho xây 35 trường công chất lượng cao, thu học phí cao. Chủ trương này phải chăng Hà Nội đang mở đường cho sự phân biệt giàu nghèo, tạo ra sự bất bình đẳng ngay trong hệ thống trường công. Ông nghĩ như thế nào về vấn đề trên? 

TS. Nguyễn Sĩ Dũng: - Tôi nghĩ Hà Nội chưa cân nhắc thật kỹ chủ trương này. Có thể, ý đồ chỉ là nhằm nâng cao chất lượng nguồn nhân lực của thành phố và đáp ứng nhu cầu của một bộ phận dân cư. Tuy nhiên, rủi ro của sự bất bình đẳng mà phóng viên nêu ra là có thật.

TS Nguyễn Sĩ Dũng - Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội.
TS. Nguyễn Sĩ Dũng - Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội.

Trước đây, chúng ta cũng đã từng tạo ra sự bất bình đẳng khi hình thành nên hệ thống trường chuyên, lớp chọn. Tuy nhiên, đây chỉ là sự bất bình đẳng giữa những học sinh có năng khiếu so với những học sinh ít có năng khiếu hơn. Và có vẻ như xã hội chấp nhận một sự phân biệt đối xử như vậy.

Lần này câu chuyện lại khác. Lần này là sự phân biệt đối xử giữa những người giàu có và những người nghèo khó. Tôi nghĩ, một sự phân biệt đối xử như vậy rất khó được chấp nhận, đặc biệt trong một nước mà công bằng xã hội được coi là một trong những giá trị lớn nhất của chế độ.

PV:-

Lập luận được Hà Nội đưa ra là, một bộ phận người dân có điều kiện kinh tế muốn cho con được học ở những môi trường đẳng cấp. Nếu Hà Nội không đáp ứng nhu cầu đó thì họ sẽ chuyển con ra nước ngoài, gây chảy máu ngoại tệ. Quan điểm của ông như thế nào?

TS. Nguyễn Sĩ Dũng: - Tôi nghĩ hiện tượng chảy máu ngoại tệ là có thật. Và ngoài tệ bị chảy máu do các cơ sở giáo dục trong nước không đáp ứng được nhu cầu của một bộ phân dân cư giàu có cũng là có thật.

Tuy nhiên, xử lý vấn đề bằng việc xây dựng hệ thống trường công chất lượng cao để phục vụ những người này chưa chắc đã có được sự đồng thuận xã hội. Bởi vì rằng lấy tiền Ngân sách để cung ứng dịch vụ công chỉ cho một bộ phận người giàu là không công bằng. 

Trước đây, UNDP có một nghiên cứu về dịch vụ công ở Việt Nam. Theo nghiên cứu này, thì đa số các dịch vụ công ở nước ta đều rơi vào tay những người giàu. Có thể, chúng ta không bao giờ có ý đồ như vậy, nhưng do khả năng thiết kế chính sách hạn chế, sự thiếu công bằng đã xảy ra ngoài ý muốn của chúng ta.

Chủ trương xây dựng hệ thống trường công chất lượng cao không khéo sẽ củng cố thêm cho xu hướng chi tiêu ngân sách cho dịch vụ công kém lành mạnh nói trên.

Theo tôi, cách làm đúng đắn hơn là tạo điều kiện cho hệ thống trường tư đáp ứng nhu cầu của bộ phận dân cư giàu có. Cả thế giới đều phải làm như vậy, thì chúng ta cũng không nên làm ngược lại. Tất nhiên, phải có cơ chế thật sự thông thoáng cho các trường tư, đặc biệt là chính sách về đất đai và về học phí.

Nghịch lý hiện nay là về cơ bản trường công đang thật sự đẳng cấp hơn trường tư. Mà như vậy thì người giàu sẽ tìm mọi cách để gửi con vào trường công. Cứ tin tôi đi, người giàu có thể làm điều này dễ hơn người nghèo rất nhiều. Đây có thể cũng là lý do giải thích tại sao UNDP lại cho rằng dịch vụ công đang rơi vào tay người giàu nhiều hơn.

PV:-

“Chẻ” trường công thành trường công chất lượng cao cho con nhà giàu và trường công cho con nhà nghèo. Lối suy nghĩ này có phải Hà Nội đang dần từ nhiệm Nhà nước về mặt trách nhiệm đối với nền giáo dục, thưa ông?

TS. Nguyễn Sĩ Dũng: - Tôi nghĩ không nên buộc tội Hà Nội một cách cực đoan như vậy. Có thể, Hà Nội chỉ muốn tìm cách tạo ra đột phá trong việc phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao mà thôi. Tuy nhiên, có thể, Hà Nội đã chưa cân nhắc thật kỹ chủ trương này.

PV:-

Thưa ông, ông có thể cho biết kinh nghiệm của các nước phải giải quyết yêu cầu tương tự như Hà Nội hiện nay như thế nào?

TS. Nguyễn Sĩ Dũng: - Câu hỏi này tôi đã trả lời ở phần trên. Tôi chỉ xin nhấn mạnh thêm ở đây là: trên thế giới các dịch vụ chuyên biệt, cao cấp phải là dịch vụ tư. Dịch vụ công thì phải đạt chuẩn và phải mở ra cho tất cả mọi người.

Ngoài ra, dịch vụ công còn phải tuân thủ một loạt các nguyên tắc khác, như phải bảo đảm quyền tiếp cận bình đẳng của mọi công dân; phải có giá cả phù hợp và xã hội chấp nhận được; phải bảo đảm tính liên tục (không bị gián đoạn) của dịch vụ… 

 Xin cảm ơn ông!

Nguyễn Vũ

Thứ Hai, 29/07/2013 05:57

Sự Kiện