Lớp 42/43 học sinh giỏi: Nặng bằng cấp, học để làm quan

(Giáo dục) - Khi một hiện tượng bất thường lại đang diễn ra bình thường thì khó tránh khỏi những hoài nghi, ngay cả khi đó là lớp chọn, lớp chuyên

Ngay trong kỳ thi chọn học sinh giỏi, các kỳ tuyển chọn vào lớp chọn, lớp chuyên… cũng có những bất công khiến học sinh, phụ huynh bức xúc. Ngoài những tiêu cực trực tiếp như can thiệp sửa điểm, nâng điểm, thì phổ biến là lấy lòng hội đồng coi thi, hội đồng chấm thi để nới tay cho học sinh, để học sinh làm bài tốt hơn, dễ xoay trở hơn, thì tỉ lệ học sinh đỗ đạt cũng cao hơn nhờ thế mà thành tích của nhà trường cũng tốt hơn.

Vì chạy theo bệnh thành tích mà mọi quy chuẩn đã bị bóp méo. Vì lý do này mà khi một kỳ thi tuyển quốc gia có tỉ lệ đỗ tốt nghiệp lên tới 99% hay một lớp có tới 42/43 học sinh giỏi vẫn không khiến người dân thấy vui. Họ băn khoăn tỉ lệ 99% ấy có đồng nghĩa với việc chưa thi đã biết đỗ, học sinh không cần học cũng giỏi?

Tâm lý trên hoàn toàn có thể hiểu, nhất là khi cơn bão niềm tin đang càn quét ngành giáo dục quá mạnh mẽ, thì những tiêu cực thi THPT hay những con số về tỉ lệ học sinh giỏi càng khiến niềm tin của xã hội bị lung lay, chao đảo vô cùng tận. Chưa bao giờ cả xã hội lại sôi sục, nghi ngờ về những kết quả thi cử như bây giờ. Khi lòng tin bị tổn thương thì bất cứ con số nào, kết quả nào đưa ra người ta cũng thấy bất an, thiếu tin tưởng.

Giáo dục giật lùi do nặng tư duy học để làm quan

PV: Ở một diễn biến khác, báo cáo kinh tế xã hội của Bộ Kế hoạch - Đầu tư gửi Ủy ban Kinh tế của Quốc hội mới đây cho biết, giáo dục phổ thông của Việt Nam có kết quả đổi mới đáng ghi nhận và được đánh giá là một trong 10 nền giáo dục hàng đầu thế giới nằm ở khu vực Đông Á - Thái Bình Dương. Thế nhưng, tại hội thảo Giáo dục đại học - chuẩn hóa và hội nhập quốc tế do Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng của Quốc hội tổ chức trước đó, những nghiên cứu đã chỉ ra giáo dục đại học Việt Nam đã "mất hút" trong các bảng xếp hạng quốc gia.

Cùng với đó, tỉ lệ cử nhân, thạc sĩ ra trường thất nghiệp ngày càng đông, doanh nghiệp tuyển chọn lao động hầu hết không đáp ứng được yêu cầu, phải đào tạo lại. Nhiều ý kiến cho rằng, giáo dục Việt Nam đang đi giật lùi. Ông có đồng tình với nhận định trên không? Cái sai, cái yếu của giáo dục Việt Nam nằm ở đâu? Và đâu mới là nguyên nhân sâu xa của thực trạng này?

PGS.TS Nguyễn Văn Nam: Ở đây có hai vấn đề, một là chất lượng giáo dục ở cấp THPT và hai là chất lượng đầu ra của cấp đại học, chương trình đào tạo nghề.

Trước hết để nói về chất lượng của giáo dục đào tạo cấp THPT, phải thừa nhận chất lượng giáo dục phổ thông Việt Nam được khẳng định ở cả giáo dục đại trà và mũi nhọn. Các nước trên thế giới vẫn đánh giá rất cao và ghi nhận sản phẩm giáo dục thô của Việt Nam có chất lượng rất tốt.

Tuy nhiên, như đã nói, chất lượng giáo dục thô nghĩa là chúng ta mới chỉ hướng tới dạy lý thuyết, việc thiết kế chương trình đào tạo cũng bị lệch hướng, không phù hợp với tiêu chuẩn quốc tế. Trong chương trình đào tạo còn quá đề cao tính bác học, đưa nhiều lý thuyết, công thức mà ít chú ý đến thực tế, tính ứng dụng.

 
Việt Nam có rất ít trường Đại học lọt top 1000 thế giới

Trong khi đó, những môn gắn bó mật thiết với con người, các môn kỹ năng sống lại chưa được đề cao, xem trọng. Thay vì đẩy mạnh những môn học, hoạt động thực hành nhằm phát triển toàn diện cho học sinh, thì lại tận dụng tối đa mọi khoảng thời gian để dạy thêm, học thêm, nhồi nhét kiến thức khiến học sinh căng thẳng.

Vì thế, dù được đánh giá chương trình giáo dục THPT ở Việt Nam khá tốt song thành quả trên mới chỉ được ghi nhận trên phương diện tiếp thu kiến thức, kỹ năng làm bài, chứ chưa được đánh giá cao trong việc phát triển phẩm chất và năng lực học sinh, cũng như trong đào tạo giáo dục về đạo đức, lối sống, kỹ năng sống; cá biệt có một số giáo viên, học sinh có hành vi ứng xử thiếu văn hóa gây mất niềm tin của cha mẹ học sinh, bức xúc trong xã hội.

Ở đây cần phải thừa nhận ngoài những nguyên nhân khách quan thì có nguyên nhân quan trọng trong việc xác định mục tiêu, mục đích của ngành giáo dục chưa rõ ràng, chưa phù hợp. Chính vì việc xác định mục tiêu, mục đích chưa tốt nên giáo dục hướng nghiệp và định hướng phân luồng học sinh trong giáo dục phổ thông thực hiện chưa được hiệu quả, đào tạo còn chạy theo điểm số, chạy theo bằng cấp, đi học để làm quan, để kiếm tiền, chứ chưa dạy được học sinh phải làm người tử tế, phải tự ý thức kiếm tiền nuôi sống bản thân.

Từ bất cập đó dẫn tới những bất cập tiếp theo ở các bậc giáo dục đại học và dạy nghề.

Trên thực tế, việc các trường đại học ở Việt Nam bị “mất hút” trong bảng xếp hạng quốc gia có một lý do là các trường đại học không nộp hồ sơ tham gia xếp hạng chứ không hoàn toàn do chất lượng đại học của chúng ta kém.

Tuy nhiên cũng phải thừa nhận, giáo dục đại học còn nhiều khiếm khuyết, kể cả khía cạnh quy mô và chất lượng. Đây là nguyên nhân người ta nói rằng, giáo dục Việt Nam đang phát triển giật lùi, tức là tỷ lệ biết đọc biết viết rất cao, song tỉ lệ sinh viên ra trường bị thất nghiệp do thiếu nhiều kỹ năng và sống thực dụng, bị doanh nghiệp từ chối hoặc phải đào tạo lại ngày càng ở mức báo động.

Chủ Nhật, 02/06/2019 07:39

Sự Kiện