Lớp 42/43 học sinh giỏi: Nặng bằng cấp, học để làm quan

(Giáo dục) - Khi một hiện tượng bất thường lại đang diễn ra bình thường thì khó tránh khỏi những hoài nghi, ngay cả khi đó là lớp chọn, lớp chuyên

Các nghiên cứu dấu vết sinh viên tốt nghiệp (Graduate Tracer Study-GTS) 2011 cho thấy 1/3 doanh nghiệp báo cáo là không thể tìm ra những nhân lực họ cần. Một khảo sát dành riêng cho các giám đốc điều hành tại Việt Nam cho thấy 40% trong số họ gặp khó khăn trong việc tuyển nhân sự trên các cấp độ, các ngành và nghề nghiệp khác nhau.

Các khảo sát nhân lực GTS cũng tiết lộ tình trạng thiếu hụt cấp cao về chuyên môn kỹ thuật trong một số ngành công nghiệp, như chế biến thực phẩm; chăm sóc sức khỏe; xây dựng; giao thông vận tải và hậu cần; hóa chất và ngành công nghiệp phân bón, và ngành dệt may.

Đây là hệ quả của một nền giáo dục đại học, giáo dục dạy nghề chưa phù hợp. Cái thiếu và cái yếu vẫn nằm ở khâu định hướng cho sinh viên làm chưa tốt. Không có định hướng rõ ràng và đúng đắn ngay từ đầu, còn nặng tâm lý học theo bằng cấp, học để làm quan. Một phần có sự áp đặt của bố mẹ với con cái, bố mẹ lựa chọn ngành nghề cho con, chứ không phải định hướng ngành nghề theo năng lực, nguyện vọng của bản thân con cái. Phần khác, còn do quá trình cải cách giáo dục, đặc biệt là ở bậc giáo dục đại học, dạy nghề của ngành giáo dục còn quá nhiều vấn đề, vẫn đang loay hoay, chưa có được giải pháp thực sự hiệu quả.

PV: Thống kê của Bộ GD-ĐT cho biết, mỗi năm người Việt chi 3-4 tỉ USD cho du học. Nếu không nhìn nhận lại mình, việc thất thoát lãng phí cả về tiền bạc, nhân lực (người giỏi sẽ đi học và làm việc ở nơi khác) sẽ thế nào? Nhìn vào thực trạng hiện tại, theo ông để thay đổi có dễ dàng không và vì sao?

PGS.TS Nguyễn Văn Nam: Theo tôi được biết, tỉ lệ học sinh tự bỏ tiền đi du học hiện nay rất lớn. Theo thống kê, mỗi năm người Việt chi 3-4 tỉ USD cho du học và khả năng con số này còn cao hơn nữa. Riêng ở Mỹ, năm 2017 du học sinh Việt Nam đóng góp 880 triệu USD.

Đáng nói, chi phí cho mỗi trường hợp du học ở nước ngoài là không hề nhỏ, trong khi người dân Việt Nam còn nghèo, thu nhập theo đầu người còn thấp, thì việc để một số tiền lớn chảy ra nước ngoài là rất đáng tiếc. Tuy nhiên, trong tâm thức của nhiều gia đình, khi làm ăn có tiền, có tích lũy, phần lớn đều muốn cho con ăn học, và du học. Rất đơn giản đó là vì người ta bị mất niềm tin vào giáo dục trong nước nên họ phải đi tìm kiếm sự tín nhiệm và lòng tin ở những nền giáo dục khác.

Vì thế, dù thấy 3-4 tỷ USD đang bị chảy ra nước ngoài mỗi năm là quá lớn, quá lãng phí, nhưng nếu nền giáo dục trong nước không được cải tạo, đổi mới, chất lượng giáo dục không nâng lên thì tỷ lệ học sinh du học sẽ ngày còn lớn hơn nữa. Đây là vướng mắc quá lớn đã được ngành giáo dục bàn luận từ nhiều năm nhưng cho tới nay vẫn chưa thấy đưa ra được giải pháp nào khả thi.

Yêu cầu cải cách, đổi mới giáo dục đã quá cấp bách, nếu không quyết liệt thực hiện Việt Nam sẽ phải đối diện với nguy cơ tụt hậu là hiện hữu.

PV: Xin cảm ơn ông!

Lan Vũ

Chủ Nhật, 02/06/2019 07:39

Sự Kiện