Ứng viên GS, PGS bị tố gian dối: Danh kèm theo lợi?

(Giáo dục) - GS, PGS không gắn với công việc nghiên cứu, giảng dạy mà gắn với danh lợi, vị trí lãnh đạo là một trong những nguyên nhân gây lạm phát.

Xét GS, PGS để đếm số lượng, để vinh danh?

Trước thông tin có 16 ứng viên GS, PGS ngành Y Dược bị tố gian dối bài báo khoa học rồi lại thêm 21 ứng viên cũng của ngành này bị tố cáo, GS.TS Phạm Tất Dong – Phó Chủ tịch Hội Khuyến học Việt Nam đã đặt câu hỏi: "Tại sao ở ngành Y Dược, một lĩnh vực coi trọng y đức, gắn liền với tính mạng, sức khỏe của con người lại có thể xảy ra sự gian dối mà lại là gian dối nghiêm trọng, trong phạm vi rộng như vậy?".

Ung vien GS, PGS bi to gian doi: Danh kem theo loi?
Không nên để môi trường khoa học cũng bị biến thành chợ búa. Ảnh minh họa

Theo vị GS, câu chuyện gian dối về các bài báo khoa học của các ứng viên GS, PGS của ngành này, ngành khác xưa nay vẫn xảy ra. Tuy nhiên, đây có lẽ là lần bê bối ồn ào nhất, quy mô lớn nhất, gây bức xúc nhiều nhất, bởi, sự gian dối đó không còn xảy ra theo quy luật thông thường mà lại là điển hình của một lĩnh vực luôn coi trọng đạo đức, trách nhiệm, gần như không cho phép sự sai sót được xảy ra.

"Cần đặt câu hỏi vì sao các Hội đồng chức danh GS, PGS cơ sở, ngành lại có thể để lọt những ứng viên được cho là không đủ tiêu chuẩn, không đủ bài báo khoa học, công trình nghiên cứu để đề cử lên Hội đồng GS nhà nước để xét phong?

Tất nhiên, trách nhiệm xem xét tới đây sẽ thuộc về Hội đồng GS nhà nước nhưng rõ ràng qua chuyện này cũng cho thấy có ba vấn đề cần phải làm rõ. Một là, chất lượng các hội đồng cơ sở, ngành có thể chưa cao, năng lực thẩm định, đánh giá yếu nên không đủ khả năng loại bỏ các hồ sơ không đạt yêu cầu.

Hai là, quá trình đánh giá có thể còn tiêu cực, xuê xoa, nể nang mà cho cả những người yếu kém, không đạt được qua.

Ba là, có hay không chuyện chạy theo thành tích, chạy theo danh? Vì thành tích mà cố đưa cho được, cho đủ GS, PGS để đếm "số lượng"? Vì chạy theo danh mà phải chạy theo số lượng và coi số lượng GS, PGS chính là thước đo về chất lượng đào tạo, giảng dạy cho cơ sở, cho ngành mình?

Vấn đề này cần phải làm rõ, và cần phải rà soát, đánh giá lại chất lượng, trình độ, cũng như cách thức thực hiện tại các hội đồng này", vị GS cho hay.

Chức danh khoa học lại gắn với chức danh quản lý thì nguy cơ lạm phát cao

Vị GS cũng nói thêm, lâu nay dư luận vẫn bàn tán về chất lượng GS, PGS ngày càng đi xuống, trong khi, số lượng GS, PGS được xét phong nhưng không gắn với công việc nghiên cứu, giảng dạy mà chức danh GS, PGS lại gắn với danh lợi, vị trí lãnh đạo chính là một trong những nguyên nhân gây lạm phát GS, PGS.

Theo vị GS, từ chỗ nhầm lẫn giữa chức danh khoa học với chức danh lãnh đạo như vậy nên mới có câu chuyện, GS và PGS là các phẩm hàm để phong thưởng tôn vinh những cán bộ khoa học và giáo dục có thành tích, chứ không phải là những chức vụ khoa học để các nhà chuyên môn đảm trách. Theo GS Phạm Tất Dong, từ chỗ nhầm lẫn như vậy nên mới có chuyện tiêu chuẩn xét duyệt để "phong hàm" sẽ thiên về số lượng sản phẩm và thời gian hoạt động đáp ứng các thủ tục hành chính, hơn là xác định giá trị các công trình khoa học của các ứng viên.

Chính vì thế mới có việc xét phong chức danh GS, PGS bên cạnh những nhà khoa học thực sự xứng đáng thì nhiều người chỉ coi chuyện "phong hàm" để đánh bóng tên tuổi và tiến thân trên con đường danh vọng, mà không phát huy được tác dụng nào trong sự nghiệp nghiên cứu khoa học và giảng dạy đại học.

"Chạy danh cũng giống như chạy chức, chạy quyền vậy, có danh sẽ có lợi, có cơ hội được đề bạt, bổ nhiệm, có rất nhiều cái lợi như vậy nên người ta mới sẵn sàng bỏ tiền để mua một bài báo khoa học nhằm hợp thức hóa hồ sơ, thủ tục.

Thậm chí, một số không ít người còn chưa hề giảng dạy đại học và không có các công trình nghiên cứu khoa học thực sự vẫn được xét phong GS, PGS.

Khi chức danh lại chính là tấm kim bài giúp mở rộng cánh cửa tiến thân của nhiều người trong tương lai thì nguy cơ lạm phát GS, PGS hoàn toàn có thể xảy ra.

Khoa học là phải chính xác, hiệu quả

Điều gây ngạc nhiên là có quá nhiều đơn tố cáo tập trung vào lĩnh vực Y Dược đây là điều bất thường, nhưng GS Phạm Tất Dong cho rằng cũng không vì thế mà chủ quan, bỏ qua việc rà soát tại các hội đồng khác.

Vì thế, cùng với việc xem xét cẩn trọng những tố cáo trong quy trình xét phong chức danh GS, PGS thuộc lĩnh vực Y Dược thì cần thiết phải mở rộng rà soát, đánh giá lại chất lượng các ứng viên GS, PGS thuộc những lĩnh vực khác để bảo đảm tính công bằng, minh bạch.

"Y Dược là lĩnh vực đang phát triển khá mạnh, đáng lẽ ra phải có rất nhiều các công trình nghiên cứu khoa học để từ đó xây dựng lên các đề án, các công trình học thuyết cho các ứng viên nhưng, tại sao lại phải đi thuê viết, thuê đăng bài báo khoa học? Có phải do chất lượng các ứng viên GS, PGS đang có vấn đề?

Từ vụ ồn ào của ngành Y Dược, khiến chúng ta phải đặt câu hỏi với những ngành khác thì sao? Là do không có tiêu cực, gian dối hay còn chưa được phanh phui, tố cáo? Việc này phải được làm rõ thêm", vị GS nói rõ.

Ông cũng nói ngay, vụ việc lần này nhất định phải làm thật nghiêm, làm cho sáng rõ thì mới mong lấy lại được uy tín của các hội đồng cũng như lấy lại niềm tin về chất lượng đội ngũ GS, PGS hiện nay.

Để làm được như vậy, GS Phạm Tất Dong kiến nghị ngoài việc xử lý những người vi phạm cần phải xử lý trách nhiệm những người ngồi trong hội đồng nếu phát hiện có sai sót xảy ra, không thể để môi trường khoa học lại bị biến thành chợ búa, mua bán chất xám.

"Những ứng viên ăn gian, nói dối phải bị phê phán, lên án mạnh mẽ, công khai, không thể để chuyện gian dối, làm bừa, làm bậy gây bức xúc như vậy nhưng rồi lại im ỉm, coi như chưa có chuyện gì xảy ra được. Thậm chí còn phải bổ sung quy định xử nghiêm với các hành vi gian dối của các ứng viên khi tham gia việc xét phong các chức danh khoa học.

Cùng với đó phải rà soát lại chất lượng tại các hội đồng chức danh cơ sở, ngành, và cả hội đồng GS nhà nước, những người không đạt tiêu chuẩn phải loại khỏi hội đồng. Các thành viên hội đồng cũng phải rất "thuần chủng", đúng chuyên ngành. Không thể lấy GS của ngành Y mà cho ngồi hội đồng đánh giá ứng viên khoa học, công nghệ hay giáo dục được.

Ngoài ra, cũng cần đặt chuẩn tiêu chuẩn đánh giá các thành viên được ngồi trong hội đồng đánh giá, ngồi hội đồng phải là những người có trình độ cao, không thể lấy người có trình độ tương đương để đánh giá. Ví dụ, không thể lấy PGS ngồi hội đồng đánh giá xét phong chức danh GS được. Việc này phải rất rõ ràng, không thể lấy "cháo chấm cơm", GS Phạm Tất Dong nêu rõ.

Lam Lam

Thứ Tư, 28/10/2020 13:35

Van Kien Dai Hoi
Báo Đất Việt trên Facebook
.
Sự Kiện