Chống Covid-19 cũng phải chống cả cực đoan, tùy tiện

(Tin tức thời sự) - Cần phân biệt chặt, nghiêm với cực đoan, tuỳ tiện trong thực thi các chính sách phòng, chống dịch bệnh Covid-19.

LTS: - Đó là quan điểm của TS Lê Hồng Sơn - Nguyên Cục trưởng Cục KTVB, Bộ Tư pháp trước những phản ánh một số địa phương thu phí người cách ly, buộc người từ địa phương từ vùng dịch đến phải cách ly 14 ngày. Bài viết dưới đây là quan điểm riêng của tác giả, để rộng đường dư luận, Báo Đất Việt xin đăng tải bài viết này.

Chong Covid-19 cung phai chong ca cuc doan, tuy tien
Có hiện tượng cực đoan, tùy tiện trong thực thi các chính sách phòng chống dịch bệnh. Ảnh: Diễn đàn doanh nghiệp

Thế giới đang đại dịch nguy hiểm - nhiều nước đang có sự lúng túng, hoang mang. Các biện pháp quốc gia cũng rất khác nhau. Nhiều nước chậm trễ. Cũng có nước khá quyết liệt, mạnh mẽ.

Ở Việt Nam, ngay từ đầu, Đảng, Chính Phủ, hệ thống chính trị đã vào cuộc khẩn trương, quyết liệt. Cả nước đồng lòng "Chống dịch như chống giặc", quyết tâm và niềm tin rất cao. Quân đội, Công an, các thầy thuốc nghành y tế và nhiều lực lượng khác cũng vào cuộc. Cả nước chung tay chống dịch. Hiệu quả thấy rõ. Nhưng mọi việc đang ở phía trước. Chỉ khi nào ngăn được, dập được đại dịch này trên toàn quốc và rộng ra, trên toàn thế giới thì chúng ta mới yên lòng.

Trong bối cảnh đó, Chính Phủ, Thủ tướng đã đưa ra nhiều chủ trương nhanh chóng, quyết liệt, thể hiện trách nhiệm và  quyết tâm cao như các biện ngăn chặn lây lan, khống chế dịch, hỗ trợ phát triển sản xuất, kinh doanh, giúp các thành phần, tầng lớp nhân dân vượt qua khó khăn, duy trì cuộc sống. Có thể thấy các giải pháp được đưa ra khá nhanh, khá toàn diện....

Tuy vậy, trong cả hệ thống, vẫn còn có những khâu yếu, những sai sót làm cho quyết tâm chống dịch, chống trì trệ đi đôi với phát triển các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội của Đảng, Nhà nước bị hiểu sai.

Chúng ta đã chứng kiến việc công luận phản ánh một loạt các giải pháp ở một số địa phương đưa ra làm dư luận băn khoăn, người dân lo lắng, lúng túng. Cũng đang có những giải thích nguỵ biện, biện hộ (cũng có thể do trình độ nhận thức hạn chế mà hiểu nhầm, hiểu sai chủ trương của Trung ương, Chính phủ, của Thủ Tướng, hiểu không đúng các quy định của Luật phòng, chống dịch bệnh...) cho những chủ trương, hành xử, xử lý cực đoan ở địa phương, ở cơ sở.

Đồng ý làm chặt, nghiêm là rất cần thiết. Trước đến nay vẫn có tình trạng áp dụng pháp luật thiếu chặt chẽ, do vậy mới nảy sinh tình trạng nhờn luật. Có phần do còn tồn tại việc ngại khó, lười biếng trong  một bộ phận các lực lượng thi hành pháp luật. Họ hay biện hộ là lực lượng mỏng, yếu, do đối tượng vi phạm ranh ma, lắm thủ đoạn né tránh. Tôi công nhận có lý do không làm chặt, làm nghiêm thì dịch bệnh sẽ lây lan. Nhưng mọi người cũng phải hiểu rằng làm chặt, làm nghiêm thế nào cũng phải theo quy định. Đây là quy định của Luận phòng chống dịch bệnh và trực tiếp là các chủ trương mà Chỉ thị số 16 của Thủ tướng đã xác định. Không được hiểu sai, hiểu và áp dụng tuỳ tiện, Phần quan trọng của những sai trái, cực đoan vừa qua ở một số nơi là do lười, do thực hiện hình thức, đối phó trong lực lượng chức năng. ( Lý do quan trọng nữa là do tiêu cực, tham nhũng chi phối kha phổ biến, làm yếu tính hệu quả thi hành pháp luật).

Cần phân biệt chặt, nghiêm với cực đoan, tuỳ tiện trong thực thi. Cực đoan, tuỳ tiện hiện cũng là căn bệnh tồn tại ở nhiều nơi, trong không ít lực lượng.

Các ví dụ mà công luận, báo chí phản ánh về các biện pháp, cách thức xử lý sai trái tại một số địa phương như ngăn sông, cấm chợ, dựng vật cản trên đường giao thông, buộc người ở địa phương khác đi cách ly, thậm chí có thu tiền khi đến địa phương mình hay đặt ra các biện pháp phạt, người đi chợ quá 2 lần bị bêu tên... đã vượt ra ngoài chủ trương của Chính phủ, của trung ương, vượt quá thẩm quyền được pháp luật quy định.

Có trường hợp do hiểu sai chủ trương của trên mà "Sáng tạo" ra, cũng có khi do hạn chế về nhận thức, trình độ mà tuỳ tiện. Sự quá lạm kiểu cực đoan, tuỳ tiện ở vài nơi hoàn toàn không thể nguỵ biện là sáng tạo, làm chặt, nghiêm như ý kiến biện hộ. Lý lẽ nguỵ biện này tôi đã nghe khá nhiều, khá quen khi trước đây, còn đương chức, kiểm tra, xử lý văn bản sai trái của các địa phương. Đáng tiếc, dịp chống Covid-19 lại được nghe lại. Hiện tượng phá rào, vượt chuẩn, quá lạm vin cớ chống Covid-19 cần phải được chấn chỉnh nghiêm túc, khẩn trương.

Bệnh dịch nguy cấp, ai cũng rõ, cả xã hội, từ người dân đến các lực lương y tế, quân đội, công an đều vào cuộc tích cực, quyết liệt. Ban chỉ đạo Trung ương,  Thủ tướng, thường trực Chính phủ có chủ trương từng ngày. Đã có Luật phòng chống dịch bệnh, có Chỉ thị của Thủ tướng. Theo tôi, cứ hiểu cho dúng, làm cho nghiêm các văn bản đó cũng đủ để ngăn chặn, đẩy lui dịch hiện nay. Các "Sáng kiến" địa phương như báo chí phản ánh, và tôi đã nhắc lại như trên, theo tôi là sự cực đoan, tuỳ tiện trước quyền lợi hợp pháp của người dân, lợi ích chung của cả xã hội. Tôi đã nói rồi, chống Covid-19, chống trì trệ, nhưng cũng cần chống cả sự cực doan, tuỳ tiện, vi phạm pháp luật trong tình hình cấp bách này. (Và kể cả nhiều hành vi khác vi phạm pháp luật cũng có cơ phát triển trong dịp này). Thủ tướng, Văn phòng chính phủ, Bộ y tế và cả Bộ Tư pháp nữa cần phải quan tâm, không bỏ lọt hiện tượng vi phạm này ở một số địa phương.

Việc xử phạt tuỳ tiện này, trước hết là xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của người dân, một số trường hợp xâm phạm quyền tự do hiến định mà kể cả trong tình trạng dịch bệnh, tình huống khẩn cấp cũng không được xâm phạm (Cơ quan, người có thẩm quyền muốn chi phối, đụng đến cũng phải được pháp luật quy định rõ ). Kể cả biện pháp phạt tiền hay thu phí, lấy tiền của dân cũng phải được pháp luật quy định rõ, không được tự ý, tuỳ tiện như vài nơi đang áp dụng.

Hơn nữa, muốn xử lý một người thì luôn buộc cơ quan, người có thẩm quyền phải xác định rõ hành vi vi phạm, xác định rõ lỗi của người vi phạm và xác định rõ căn cứ, cơ sở pháp lý quy định việc xử phạt. Không thể tuỳ tiện.

Hậu quả tiếp theo phải kể đến là gây thiệt hại trong sản xuất, kinh doanh. Ví dụ khi người dân địa phương này tới địa phương khác bị buộc phải  cách ly 14 ngày. Kế hoạch kết nối hợp tác làm ăn bị đổ bể, hợp đồng bị huỷ bỏ. Ai phải chịu trách nhiệm trong trường hợp này? Đặt rào cản, chướng ngại vật, không cho người, phương tiện lưu thông thì hậu quả nhiều lắm, nhiều người nói rồi. Ngăn sông cấm chợ mà. Sau cùng, cao nhất là vi phạm nguyên tắc pháp chế, vi phạm chủ trương lớn xây dựng Nhà nước Pháp quyền, ngăn chặn cố gắng, quyết tân vừa chống dịch vừa phát triển kinh tế- xã hội của Đảng và Nhà nước ta hiện nay.

Người cách ly đòi hỏi cao: Đến lúc phải thu phí

Bây giờ, theo tôi, cần bám sát tình hình để có các giải pháp thiết thực, hiệu quả là rất cần. Nhưng cũng không nên, không thể để tình trạng tuỳ tiện, tuỳ nghi ở một số địa phương, cơ sở. Các cơ quan có trách nhiệm, thẩm quyền ở trung ương cấn rất nhanh chóng, không thể chậm trễ ban hành các văn bản pháp luật để tạo sự thống nhất trong nhận thức và hành động, tạo sức mạnh đồng bộ trong cả hệ thống.

Việc này cần đồng bộ, khẩn trương từ xây dựng, hoàn thiện hệ thống pháp luật về phòng, chống dịch (nói chung và đại dịch này). Khâu hướng dẫn thi hành pháp luật cần được củng cố. Lực lượng trực tiếp thực thi, áp dụng pháp luật cần được tăng cường cả về lượng cũng như về chất lượng, nhận thức... dứt khoát không để tình trạng tuỳ tiện, cực đoan trong nhận thức, xử lý phòng chống dịch Covid-19 như một số nơi vừa qua. Đây là việc rất cần thiết, cấp bách hiện nay.

TS Lê Hồng Sơn - (nguyên Cục trưởng Cục Kiểm tra văn bản, Bộ Tư pháp)

Thứ Tư, 08/04/2020 07:19

Báo Đất Việt trên Facebook
.
Sự Kiện